Soruşturma, tutuklama ve yargılama

Bu konudaki yazılar

• Zorunlu müdafilik hangi durumlarda söz konusu olurZorunlu müdafilik: çocuk, malul, sağır-dilsiz ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda istem aranmadan avukat atanır (CMK 150/2-3).
• Zincirleme suç nedir, ceza nasıl artırılır (TCK 43)Zincirleme suçta aynı karar kapsamındaki fiiller için tek ceza verilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (TCK 43). Şartlar ve istisnalar.
• Zamanaşımını kesen ve durduran işlemler hangileridirTCK 67'ye göre savcı ifadesi, tutuklama, iddianame ve mahkûmiyet zamanaşımını keser; izin, kaçaklık kararı ve ön mesele süreyi durdurur. Yarı sınırı burada.
• Zamanaşımı dolunca düşme kararı nasıl alınırZamanaşımı dolduğunda mahkeme CMK 223/8 uyarınca davanın düşmesine karar verir; savcılıkta kovuşturmaya yer olmadığı kararı çıkar. Dilekçe ve kanun yolu burada.
• Yüzleştirme nedir, ceza soruşturmasında ne zaman yapılır?Yüzleştirme, tanıkların birbiriyle ve şüpheliyle karşılıklı dinlenmesidir. CMK 52/2'ye göre hangi hâllerde yapılır, çağrılınca hangi haklarınız var, okuyun.
• Yurt dışındaki şüpheli hakkında soruşturma nasıl ilerlerYurt dışında yaşayan şüpheli hakkında soruşturma yürür; çağrıya gelmezse yakalama emri, kaçak kararı ve zamanaşımının durması gibi sonuçlar doğabilir. Kurallar.
• Yurt dışı çıkış yasağı nasıl kaldırılır, hangi makama başvurulurAdli kontrol kaynaklı yurt dışı çıkış yasağı CMK 109/3-a'dır. Kaldırma dilekçesi hangi hâkimliğe verilir, beş gün kuralı, itiraz süresi ve geçici izin yolu.
• Yargıtay incelemesi ne kadar sürer, dosya nasıl takip edilirYargıtay inceleme süresi için kanunda bağlayıcı bir süre yok. CMK 291, 297, 299 ve 302'ye göre temyiz süreci, tebliğname, duruşmalı inceleme ve dosya takibi.
• Yargıtay duruşmalı inceleme nasıl istenir, kimler yapabilirYargıtay duruşmalı inceleme yalnızca on yıl ve üzeri hapis cezalarında mümkün ve Yargıtay'ın takdirine bağlı. CMK 299'a göre talep ve duruşmanın işleyişi.
• Yargıtay bozma kararından sonra dava nasıl devam ederYargıtay hükmü bozunca dosya BAM'a ya da ilk derece mahkemesine döner; direnme, bozmaya uyma ve ceza artırılamama kuralları CMK 302-307'ye göre anlatıldı.
• Yargılamanın yenilenmesi infazı durdurur muYargılamanın yenilenmesi istemi hükmün infazını kendiliğinden ertelemez; mahkeme infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir (CMK 312).
• Yargılamanın yenilenmesi hangi hallerde istenirYargılamanın yenilenmesi, kesinleşmiş ceza hükmünde sahte belge, yalan tanıklık, yeni delil ve AİHM ihlali gibi CMK 311'de sayılan sebeplerle istenebilir.
• Yakalama sırasında kelepçe takılması ne zaman mümkündürKelepçe her yakalamada otomatik takılmaz. CMK 93'e göre kaçma ya da zarar verme belirtisi şarttır. Hukuka aykırı takılan kelepçede yapılacaklar da burada.
• Yakalama kararı varsa teslim olmak lehe midirKanunda teslim olana ayrı bir indirim yok, ama kaçma şüphesi, takdiri indirim ve zamanaşımı açısından etkisi var. Yakalama emri varken teslim olmanın yolu.
• Yakalama kararı nedir ve hangi durumlarda çıkarYakalama kararı (kanundaki adıyla yakalama emri) CMK 98'e göre çağrıya gelmeyen şüpheli, kaçak ve firari hakkında çıkar. Kim verir, ne içerir, sonrası ne olur?
• Uzlaştırma süresi ve uzlaştırmacının göreviUzlaştırmacı otuz günde rapor verir, büro süreyi en çok iki kez yirmi gün uzatır (CMK 253). Teklife yedi günde cevap, müzakere, rapor ve gizlilik burada.
• Tutukluluk incelemesi nedir, kaç günde bir yapılırTutukluluk incelemesi en geç otuz günde bir yapılır (CMK 108). Soruşturmada sulh ceza hâkimi, kovuşturmada mahkeme karar verir. Aşamalar ve itiraz yolu burada.
• Tutukluluğa itiraz reddedilirse sonraki adımlarTutuklamaya itiraz reddedildiyse tahliye istemi her aşamada yeniden yapılabilir (CMK 104). Otuz günlük inceleme, iki haftalık itiraz süresi ve yeni dilekçe.
• Tutuklu yakını için neler yapılabilir, görüş ve dilekçeYakını tutuklanan kişi için ilk adımlar: müdafi, ziyaret ve telefon, tahliye talebi, otuz günlük inceleme ve iki haftalık itiraz süresi (CMK 101, 104, 108).
• Tutuklu sanık ne zaman tahliye edilir, tahliye şartlarıTutuklu sanık ne zaman tahliye edilir: tutuklama nedeninin kalkması, azami sürenin dolması, adli kontrol ve beraat yolları. CMK 102, 104 ve 108'e göre şartlar.
• Tutuklu sanık kanun yoluna nasıl başvururTutuklu sanık istinaf, temyiz ve itiraz için zabıt kâtibine ya da cezaevi müdürüne beyanda bulunabilir. CMK 263 uyarınca süreler bu başvuruyla kesilmiş sayılır.
• Tutuklu sanığın duruşmaya SEGBİS ile katılmasıCezaevindeki sanık duruşmaya SEGBİS ile nasıl katılır? CMK 196/4'e göre karar kimde, sorgu nasıl yapılır, müdafi ne yapar ve duruşmadan bağışık tutulma farkı.
• Tutuklu ile müdafi görüşmesi: cezaevinde görüşme hakkı ve sınırlarıTutuklu, avukatıyla vekâletname olmadan, her zaman ve kimse duymadan görüşebilir (CMK 154). Görüşmenin ne zaman kısıtlanabildiği ve dosya kısıtlamasından farkı.
• Tutuklanmamak için neler yapılabilir, hakimlik öncesi hazırlıkTutuklanmamak için ne yapmalı: müdafi, susma hakkı, adres ve iş belgeleri, adli kontrol önerisi. CMK 100, 101 ve 109'a göre hâkimlik öncesi hazırlık.
• Tutuklamaya itiraz nasıl yapılır, süresi kaç gündürTutuklamaya itiraz süresi kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır. Dilekçenin kime verileceği, kimin inceleyeceği ve sonraki yollar burada.
• Tutuklamanın gerekçesi yazılmak zorunda mıTutuklama kararı gerekçe yazılmak zorunda: CMK 101/2 dört unsuru somut olgularla göstermeyi şart koşar. Kalıp gerekçe, bildirim ve itiraz yolu burada.
• Tutuklama tazminatı nasıl hesaplanır, hangi kalemler istenirTutuklama tazminatında kanun sabit tutar vermez; maddi ve manevi zarar genel ilkelerle belirlenir. İstenebilecek kalemler, belgeler ve vekâlet ücreti sınırı.
• Tutuklama tazminatı davası süresi ve mahkemeTutuklama tazminatı istemi kesinleşmenin tebliğinden üç ay, her hâlde bir yıl içinde yapılır. Ağır ceza mahkemesi mi Tazminat Komisyonu mu, adımlar burada.
• Tutuklama nedir ve hangi şartlarda verilirTutuklama mahkûmiyet değil bir koruma tedbiridir. CMK 100'e göre kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni ve ölçülülük birlikte aranır; süre ve itiraz yolu.
• Tensip zaptı nedir, ne işe yarar ve ilk duruşmaya etkisiTensip zaptı, iddianame kabul edildikten sonra hâkimin duruşma hazırlığı için aldığı ara kararlardır. CMK 175-177 çerçevesinde içeriği ve ilk duruşmaya etkisi.
• Temyiz süresi kaç gündür, süre ne zaman başlarTemyiz süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 291). Başlangıç, son günün hesabı, tutuklu sanık ve süre kaçırma hâlinde yapılacaklar.
• Temyiz nedir, Yargıtay yoluna kimler başvurabilirTemyiz, bölge adliye mahkemesi hükmünün Yargıtay'da hukuka uygunluk açısından denetlenmesidir (CMK 286-288). Kimlerin başvurabildiğini ve sınırlarını öğrenin.
• Telefona el koyma ve şifre vermek zorunda mıyımTelefona el konulunca şifre vermek zorunda mısınız? CMK 134'e göre cihaz, kopya ve iade süreci, susma hakkı ve AYM'nin iptal kararının yürürlük tarihi.
• Telefon dinleme hangi şartlarla yapılabilirTelefon dinleme ancak sayılı suçlarda, hâkim kararıyla ve en çok iki ay yapılabilir. CMK 135'in şartları, süreleri ve hukuka aykırı dinlemenin sonucu.
• Teknik araçla izleme ve gizli soruşturmacı: CMK 139 ve 140Teknik araçla izleme CMK 140, gizli soruşturmacı CMK 139'a göre hâkim kararıyla yapılır. Hangi suçlarda, ne kadar süreyle, nerede uygulanamaz.
• Taşınmaz ve araç gibi mal varlığına el koymaEv, arsa, araç veya şirket hissesine ceza davasında nasıl el konulur? CMK 128'in şartları, tapu ve sicil şerhi, kayyım ve itiraz yolu.
• Tanığın tek başına beyanıyla mahkûmiyet olur mu?Kanunda tek tanık yasağı yok; hâkim delilleri CMK 217'ye göre serbestçe takdir eder. Ama tanık duruşmada dinlenmeli (CMK 210) ve sanık soru sorabilmelidir.
• Takipsizlik kararından sonra dava açılır mı?Takipsizlik kararından sonra dava ancak yeni delil ve sulh ceza hâkimliği kararıyla açılabilir. CMK 172 ve 173'e göre itiraz süresi ve yolu.
• Takipsizlik kararı ile beraat kararı arasındaki farkTakipsizlik kararını savcı, beraat kararını mahkeme verir. CMK 172 ve 223'e göre iki kararın aşaması, itiraz yolu, yeniden dava ihtimali ve tazminat farkı.
• Tahliye dilekçesi nasıl yazılır, nelere dikkat edilirTahliye dilekçesi nasıl yazılır sorusunun cevabı: CMK 104'e göre hangi mercie verilir, neler yazılır, hangi belgeler eklenir. Örnek kurgu ve hatalar.
• Susma hakkı nedir, ifade vermemek aleyhe kullanılır mıSusma hakkı, yüklenen suç hakkında açıklama yapmama hakkıdır (CMK 147/1-e). Kimlik soruları dışında susmak yasaldır. Neyi, ne zaman söylemeniz gerektiği burada.
• Şüpheli ile sanık arasındaki fark nedir, hangi aşamada kim denirŞüpheli soruşturma evresinde, sanık iddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar suç şüphesi altındaki kişidir (CMK 2). Haklar ve sonuçlar.
• Şüpheden sanık yararlanır ilkesi ne anlama gelir?Şüpheden sanık yararlanır ilkesi: suçun işlendiği sabit değilse beraat verilir. CMK 223/2-e ve 217'ye göre ilkenin sınırlarını ve savunmada kullanımını okuyun.
• Sulh ceza hâkimliği nedir, hangi kararları verirSulh ceza hâkimliği soruşturma evresinde tutuklama, adli kontrol, yakalama emri ve itirazlara bakar. 5235 m. 10 ve CMK'ya göre görevleri ve itiraz yolu.
• Suçüstü nedir, suçüstü halinde yakalama nasıl yapılırSuçüstü, CMK 2 uyarınca işlenmekte olan ya da hemen sonra yakalanan kişinin suçudur. Kimin yakalama yetkisi var, gözaltı kaç saat sürer, hakları nelerdir.
• Suçun hukuki niteliği değişirse ne olur, savunma hakkıMahkeme, suçun hukuki niteliğini değiştirecekse sanığa önceden haber verip savunma imkânı tanımak zorundadır. CMK 225 ve 226'ya göre ek savunma süresi.
• Suç duyurusu nasıl yapılır, hangi makama başvurulurSuç duyurusu Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluğa yazılı veya sözlü yapılır (CMK 158). Dilekçede nelerin bulunacağı ve başvurudan sonra olanlar.
• Soruşturma ne kadar sürer, savcılık ne zaman karar verirCMK soruşturma için genel bir bitiş süresi koymaz; tutuklu işlerde ise süre sınırı vardır. Zamanaşımı, karar türleri ve iddianame sürecini anlatıyoruz.
• Soruşturma ile kovuşturma arasındaki farkSoruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar; kovuşturma, kabulden hükmün kesinleşmesine kadar sürer. Farklar CMK'ya göre.
• Soruşturma dosyasına kısıtlama kararı ne zaman konurKısıtlama kararı soruşturmada müdafiin dosyayı incelemesini sınırlar. Yalnız sayılı suçlarda, hâkim kararıyla konur (CMK 153/2). Kapsamı ve itiraz yolu.
• Şirkete kayyum atanması ne zaman söz konusu olurŞirkete kayyum atanması CMK 133'te sınırlı suçlarda ve hâkim kararıyla mümkündür. Şartlar, kayyımın yetkisi, ücret, ilan ve karara itiraz yolu.
• Seri muhakeme usulü nedir, kabul etmek cezayı düşürür müSeri muhakeme usulünde savcı teklif eder, kabul edilirse ceza yarı oranında indirilir. Hangi suçlar kapsamda, mahkeme neye bakar, usul ne zaman uygulanmaz.
• Savunma hakkı kısıtlanırsa hüküm bozulur muSavunma hakkının mahkeme kararıyla sınırlanması CMK 289/1-h'ye göre hukuka kesin aykırılıktır. Bozma sebebi olması için gerekenler, süre ve başvuru yolu.
• Savunma delillerinin toplanması nasıl istenir?Sanık, savunma delillerinin toplanmasını duruşmadan en az beş gün önce dilekçeyle ister (CMK 177). Dilekçede ne yazılır, ret hâlinde ne yapılır.
• Savcının tutuklama talebi reddedilirse itiraz edilebilir miHâkim savcının tutuklama talebini reddederse CMK 101/5 ve 268 uyarınca iki hafta içinde itiraz edilebilir. Kim başvurur, hangi mercii bakar, sonuç ne olur.
• Sanık duruşmada nasıl savunma yapar, dikkat edilecek noktalarCeza davasında savunma; susma hakkı, müdafi, delil isteme ve sorguda dikkat edilecekler. CMK 191 ve 206'ya göre sanığın hakları ve hataları.
• Sanığın yakını kanun yoluna başvurabilir miSanığın eşi ve yasal temsilcisi, sanığa açık kanun yollarına kendiliğinden başvurabilir (CMK 262). Anne, baba, kardeş ve yetişkin çocuk için kural farklıdır.
• Sanığın son sözü neden önemlidir, son sözde ne söylenirSanığın son sözü hükümden hemen önce, yalnızca hazır bulunan sanığa verilir (CMK 216/3). Son sözde nelerin söylenebileceği ve nelerden kaçınılacağı.
• Sanığın savunmada yalan söylemesi suç mudur, sonuçları nelerdirSanığın kendi savunmasında yalan söylemesi tek başına suç değildir; ama iftira, suç üstlenme ve kimlik kullanma gibi hâller cezalandırılır. Sonuçlar burada.
• Sanığın itirafı tek başına yeterli midir?İtiraf hâkimin serbestçe takdir ettiği delillerden biridir. CMK 217 ve 148'e göre itirafın ne zaman geçerli sayıldığını ve cezaya etkisini okuyun.
• Sanığın duruşmadan vareste tutulması nasıl istenirSorgusu yapılmış sanık, CMK 196 uyarınca duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutulmayı isteyebilir. Şartlar, dilekçe ve eski hâle getirme sınırı.
• Ön ödeme nedir ve hangi suçlarda uygulanırÖn ödeme, hafif suçlarda belirlenen parayı on gün içinde yatırınca dava açılmamasını sağlar. TCK 75'e göre kapsam, taksit ve tekrar hâlinde artış.
• Müsadere nedir, hangi eşyalar müsadere edilir?Müsadere, suçta kullanılan veya suçtan doğan eşyanın devlete geçmesidir (TCK 54). Hangi eşyalar alınır, iyiniyetli üçüncü kişi ve itiraz yolu burada.
• Müdafinin kanun yoluna başvurma yetkisi ve sanığın iradesiMüdafi, sanığın açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla kanun yoluna başvurabilir (CMK 261). Vazgeçme yetkisi ve zorunlu müdafilikte iradelerin çelişmesi.
• Müdafi olmadan alınan ifade geçerli midirMüdafi olmadan kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmazsa hükme esas alınamaz (CMK 148/4). Savcılık ve zorunlu müdafilik hâlleri burada.
• Mahkûmiyet kararından sonra ne yapılmalıMahkûmiyet kararına karşı istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 273). Karar çıktıktan sonra atılacak adımlar.
• Mahkemede sorgu nasıl yapılır, hakim hangi soruları sorarMahkemede sorgu CMK 191'e göre kimlik, suçlamanın anlatılması ve susma hakkının hatırlatılmasıyla başlar. Hâkimin soruları ve sanığın hakları burada.
• Mağdurun hakları nelerdir, soruşturma ve davada neler yapabilirMağdurun hakları CMK 234'te sayılır: delil isteme, belge örneği, takipsizliğe itiraz, davaya katılma, baro görevlendirmesi. Soruşturma ve davada yapılabilenler.
• Mağdur, müşteki ve katılan arasındaki farkMağdur suçtan zarar gören, müşteki şikâyet eden, katılan ise davaya katılmasına karar verilen kişidir. CMK 234 ve 237'ye göre üç sıfatın farkı ve hakları.
• Kovuşturma aşamasında uzlaşma mümkün müdürDava açıldıktan sonra da uzlaşma mümkündür: suç uzlaşma kapsamındaysa mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir (CMK 254). Edim, düşme ve durma kararı.
• Kolluk ifadesi ile savcılık ifadesi arasındaki farkKolluk ifadesi ile savcılık ifadesi farkı: kim alır, avukat şartı, hükme esas olma ve duruşmada okunma kuralı (CMK 148/4, 148/5, 213). Hangisi ağır basar?
• Kazanç müsaderesi nedir, hangi durumlarda uygulanırKazanç müsaderesi, suçtan elde edilen menfaatin devlete geçmesidir (TCK 55). Mağdura iade, değer müsaderesi, iyiniyetli üçüncü kişi ve itiraz yolu burada.
• Katılan istinaf edebilir mi, beraat kararına itirazDavaya katılan mağdur beraat kararına karşı savcıdan bağımsız istinaf edebilir (CMK 242, 260). Süre iki haftadır; bazı beraat hükümleri istinafa kapalıdır.
• Katalog suçlarda tutuklama nedeni karinesiKatalog suç tutuklama için CMK 100/3'te tutuklama nedeni var sayılabilir, zorunlu olmaz. Listedeki suçlar, ölçülülük ve gerekçe şartı burada.
• Kanun yolunu yanlış belirlemek hak kaybı doğurur muİstinaf yerine itiraz, bölge adliye yerine Yargıtay yazmak hakkı kaybettirmez; CMK 264'e göre başvuru görevli mercie gönderilir. Süre kaçtıysa ne olur?
• Kanun yoluna başvurudan vazgeçmek mümkün müdürİstinaf veya temyiz başvurusundan vazgeçmek mümkün; CMK 266'ya göre merci karar verene kadar geçerli. Müdafi yetkisi, savcı başvurusu ve sonuçlar.
• Kanun yararına bozma nedir, kimler başvurabilirKanun yararına bozma, istinaf ve temyizden geçmeden kesinleşen hukuka aykırı kararlar için olağanüstü yoldur; başvuru yetkisi Adalet Bakanlığındadır (CMK 309).
• Kamu davasının açılmasının ertelenmesi nedirKDAE, savcının üst sınırı üç yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda davayı beş yıl erteleyebilmesidir. CMK 171'e göre şartlar, itiraz ve sonuçları.
• Kamera kaydı ceza davasında nasıl delil olur?Kamera kaydı ceza davasında CMK 217'ye göre serbestçe takdir edilen bir delildir. Hukuka uygun elde edilmesi, bütünlüğü, bilirkişi incelemesi ve itiraz yolları.
• Kaçma şüphesi nedir, tutuklama gerekçesi olabilir miKaçma şüphesi, CMK 100/2-a uyarınca somut olgulara dayanırsa tutuklama nedenidir. Gerekçenin nasıl yazılması gerektiği ve adli kontrol ile itiraz yolları.
• İtiraz sonucu kararın yerine getirilmesi durur muCeza muhakemesinde itiraz kural olarak kararın yerine getirilmesini durdurmaz (CMK 269/1); ancak mercii geri bırakılmasına karar verebilir. Süre ve merci.
• İtiraz ile istinaf arasındaki fark nedir, hangi karara hangisiİstinaf hükümlere, itiraz ise hâkim kararlarına ve kanunun saydığı mahkeme kararlarına karşı gidilen yoldur (CMK 267, 272). Süre ve merci farklarını öğrenin.
• İstinaf süresi kaç gündür, süre ne zaman başlarİstinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 273). Sürenin başlangıcı, hesabı, tatile denk gelmesi ve kaçırılırsa yapılacaklar.
• İstinaf nedir, hangi kararlar istinaf edilirİstinaf, ilk derece hükmünün bölge adliye mahkemesinde incelenmesidir; süre, gerekçeli kararın tebliğinden iki haftadır (CMK 272-273). İstisnalar da yazıda.
• İstinaf kararından sonra ne olur, temyiz yolu açık mıİstinaf kararı beş yıl ve altı cezalarda kesin olabilir; daha ağır cezalarda çoğunlukla açıktır (CMK 286). Kararın türüne göre sonraki adımları öğrenin.
• İstinaf incelemesi duruşmalı mı yapılır, dosya üzerinden kararBölge adliye mahkemesi önce dosyayı inceler; hukuka aykırılık yoksa duruşma açmadan karar verir (CMK 280). Duruşmanın hangi hâllerde yapıldığını öğrenin.
• İstinaf dilekçesi nasıl hazırlanır, neler yazılmalıİstinaf dilekçesinde mahkeme, dosya numarası, istem ve gerekçeler bulunur; CMK 273'e göre gerekçesiz dilekçe de incelenir. Neler yazılacağını öğrenin.
• İş yerinde arama yapılırsa neler yapılabilirİş yerinde arama için hâkim kararı ya da savcı emri gerekir (CMK 119). Aranan esnafın hakları, bilgisayar ve belgelere el koyma, avukat ve itiraz yolları.
• İmza yükümlülüğü nasıl uygulanır ve ne zaman kalkarAdli kontrol imza yükümlülüğü CMK 109/3-b'ye dayanır. İmza gün sayısını hâkim belirler; kaldırma, değiştirme, mazeret ve ihlalin sonucu.
• İhbar ile şikâyet arasındaki fark nedir, hangisi gerekirİhbar suçu bildirmek, şikâyet ise zarar görenin kovuşturma istemesidir. Şikâyete bağlı suçlarda altı ay süre ve vazgeçmenin sonucu TCK 73'te düzenlenir.
• İfadeye gelmezse zorla getirme kararı çıkar mıİfadeye gelmeyen şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilebilir (CMK 146); ardından yakalama emri çıkabilir. Mazeret, süre ve haklarınız burada.
• İddianamenin kabulü ve iadesi nasıl olur?Mahkeme iddianameyi onbeş gün içinde inceler; eksik veya hatalıysa iade eder, aksi hâlde kabul sayılır. CMK 174'e göre iade sebepleri ve sonraki adımlar.
• İddianame tebliğ edildi, bundan sonra ne olurİddianame tebliğ edildiyse dava açılmıştır. Çağrı kâğıdı, duruşma tarihi, bir haftalık süre ve savunma delili dilekçesi için CMK 175-177'ye göre yapılacaklar.
• İddianame nedir, neleri içerir ve nasıl okunur?İddianame, savcının ceza davasını açtığı belgedir. CMK 170'e göre içeriği, nasıl okunacağı ve tebliğ sonrası ilk günlerde yapılması gerekenler burada.
• Hükümle birlikte tutuklama nedir, duruşmada tutuklanır mıyımHükümle birlikte tutuklama, karar duruşmasında mahkûmiyetle beraber tutuklanmaktır. Şartlar CMK 100 ve 101'de; itiraz, istinaf ve tahliye yolları.
• Hüküm ne zaman kesinleşir, kesinleşme tarihi nasıl öğrenilirCeza hükmü gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre geçince ya da kanun yolu kapanınca kesinleşir (CMK 273, 291). Tarihi nasıl öğrenirsiniz?
• Hukuka aykırı delil nedir, mahkeme dikkate alır mı?Hukuka aykırı delil, kanuna aykırı yoldan elde edilen delildir. CMK 206/2-a reddedilmesini, CMK 217/2 hükme esas alınamamasını düzenler.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) nedir, şartları nelerHAGB, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında mahkemenin hükmü açıklamayıp beş yıl denetim süresi vermesidir (CMK 231). Şartlar ve sonuçlar burada.
• Havalimanında yakalama kararı çıkarsa ne yapılırHavalimanında yakalama emri çıkarsa polis sizi alıkoyar, tutanak tutulur ve en geç yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılırsınız. İzlenecek yol.
• Hangi mahkeme yetkilidir, yetkisizlik nasıl ileri sürülürCeza davasında yetkili mahkeme suçun işlendiği yerdir (CMK 12). Yetkisizlik iddiası sorgudan önce ileri sürülür; süre, itiraz ve istisnalar burada.
• Haksız tutuklama tazminatı hangi hallerde istenirCMK 141'e göre tazminat; beraat, takipsizlik, fazla tutukluluk ve usulsüz yakalama gibi hâllerde istenir. Kimlerin isteyemeyeceği ve süre.
• Hakkımda yakalama kararı var mı, nasıl öğrenilirHakkında yakalama emri olup olmadığını öğrenmenin güvenli yolu, vekâletli avukat aracılığıyla savcılığa başvurmaktır. CMK 98 ve 153'e göre yöntem burada.
• Hakkımda dava açıldığını nasıl öğrenirimHakkınızda dava açıldığını iddianame tebligatından, UYAP sorgusundan ya da avukatınız aracılığıyla öğrenirsiniz. Tebligat kuralları, süreler ve ilk adımlar.
• Hâkimin reddi nasıl istenir, hangi sebeplerle yapılırHâkimin reddi, yasaklılık ya da tarafsızlığı şüpheye düşüren sebeple dilekçe veya tutanakla istenir. CMK 24-29'a göre süre, karar mercii ve itiraz yolu.
• Hâkimin davaya bakamayacağı haller nelerdirHâkim suçtan zarar görmüşse, sanıkla yakınsa ya da aynı davada savcı, müdafi veya tanık olmuşsa davaya bakamaz. CMK 22 ve 23'e göre hâller ve sonuçlar.
• Hakim kararı olmadan arama ne zaman yapılabilir, şartlarHâkim kararı olmadan arama yalnız gecikmesinde sakınca varsa savcı emriyle, yerine göre kolluk amiri emriyle yapılır. CMK 119 basamakları ve elkoyma onayı.
• Hak yoksunluğu nedir, hangi haklar kısıtlanır (TCK 53)Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûm olanlar kamu görevi, velayet, dernek yöneticiliği gibi haklardan yoksun kalır (TCK 53). Süre ve istisnalar burada.
• HAGB süresinde yeni suç işlenirse ne olur, hüküm açıklanır mıHAGB denetim süresinde kasten yeni suç işlenirse mahkeme hükmü açıklar; yine de cezanın bir kısmını infaz etmeme ya da erteleme yolu açıktır (CMK 231/11).
• HAGB kararına itiraz edilir mi, hangi merciye başvurulurHAGB kararına karşı yol itiraz değil istinaftır (CMK 231/12); süre gerekçeli kararın tebliğinden iki haftadır. Kimin başvurabileceği, merci ve sınırlar burada.
• Gözaltından sonra serbest bırakılan kişiye ne olurGözaltından çıkmak soruşturmanın bittiği anlamına gelmez. CMK 91 ve 170'e göre adli kontrol, yeniden gözaltı yasağı, iddianame ve takipsizlik ihtimalleri.
• Gözaltındaki yakına haber verme ve ona ulaşma hakkıGözaltına alınan kişinin yakınına gecikmeksizin haber verilir (CMK 95). Haber verilmezse ne yapılır, gözaltındaki yakına avukat ve aile nasıl ulaşır?
• Gözaltına itiraz nasıl yapılır, kime başvurulurGözaltına itiraz sulh ceza hâkimine yapılır (CMK 91/5). Başvuruyu kimler yapar, hâkim kaç saatte karar verir, ret çıkarsa ne olur? Adımlar burada.
• Gözaltına alınınca neler olur, adım adım süreçGözaltına alınan kişiye önce hakları bildirilir, sonra ifade alınır; en geç yirmi dört saat sonunda savcı ya da hâkim karar verir. Süreç adım adım.
• Gözaltı süresi kaç gündür ve ne zaman uzarGözaltı süresi CMK 91'e göre yakalamadan itibaren yirmi dört saattir. Toplu suçlarda savcı üç gün uzatabilir, toplam dört gün eder. Süre nasıl sayılır?
• Görevsizlik kararı nedir, dosya nereye giderGörevsizlik kararında mahkeme dosyayı görevli mahkemeye gönderir (CMK 5). Karara iki hafta içinde itiraz edilebilir; işlemlerin akıbetini ve süreci anlattık.
• Gizli tanık nedir, nasıl dinlenir ve beyanı delil olur mu?Gizli tanık, kimliği saklı tutulan tanıktır ve CMK 58 yalnızca örgüt suçlarında uygulanır. Nasıl dinlenir, savunma ne yapabilir, beyan delil sayılır mı.
• Gerekçeli karar ne zaman yazılır ve tebliğ edilirGerekçeli karar, açıklanmasından itibaren en geç onbeş gün içinde dosyaya konulur (CMK 232/3). Tebliğ ve istinaf süresinin ne zaman başladığı burada.
• Gece vakti ev araması yapılabilir mi, istisnalar nelerKonutta, işyerinde ve kapalı yerlerde gece arama yapılamaz (CMK 118/1). Suçüstü ve gecikmesinde sakınca olan hâller istisnadır; gece vaktinin TCK'daki tanımı.
• Ev hapsi adli kontrolü nasıl uygulanır, evden çıkış izniEv hapsi, CMK 109/3-j'deki konutu terk etmeme yükümlülüğüdür. Çıkış izni, ihlalin sonucu, cezadan mahsup ve beraat sonrası tazminat hakkı.
• Elektronik kelepçe ile adli kontrol nasıl işlerElektronik kelepçe adli kontrolün kendisi değil, izleme aracıdır: 5402 m. 15/A, CMK 109 yükümlülükleri, kaldırma ve itiraz yolları ile ihlalin sonuçları.
• El koyma kararına itiraz nasıl yapılır, süre ve merciEl koyma kararına itiraz iki hafta içinde yapılır. CMK 268'e göre dilekçenin verileceği yer, itirazı inceleyecek merci, 127/4 başvurusu ve kararın sonucu.
• El konulan cihaz ve eşya nasıl geri alınırTelefon, bilgisayar veya araca el konulduysa iade nasıl istenir? CMK 131 ve 127/4'e göre başvuru yeri, itiraz süresi ve müsadere ile tazminat ihtimali.
• Duruşmaya gitmezsem ne olur, sanık gelmezse neler yapılırSanık duruşmaya gelmezse duruşma kural olarak yapılmaz, geçerli neden yoksa zorla getirilir (CMK 193). Adli para cezası davasında ise duruşma yapılabilir.
• Duruşmaya gelmeyen sanık hakkında yakalama kararıDuruşmaya gelmeyen sanık için önce zorla getirme, olmazsa yakalama emri çıkabilir (CMK 98/3, 199). Kaçak sayılma ve tutuklama riski ile yapılacaklar.
• Duruşmada mazeret nasıl bildirilir, mazeret dilekçesi örneğiCeza duruşmasına gelemeyecekseniz mazereti belgesiyle, duruşmadan önce mahkemeye bildirin (CMK 193). Dilekçede nelerin yazılacağı ve örnek metin.
• Duruşma tutanağına itiraz ve düzeltme nasıl istenirDuruşma tutanağına yanlış geçen ifade nasıl düzeltilir? CMK 219-222'ye göre tutanağın içeriği, ispat gücü, düzeltme istemi ve istinafta ileri sürme yolu.
• Duruşma sonunda hüküm nasıl açıklanır, kısa karar ne demekKısa karar, duruşma sonunda okunan hüküm fıkrasıdır (CMK 231/1). Hükmün nasıl açıklandığı, kanun yolu bildirimi, beraat ve HAGB kararlarında yapılanlar.
• Duruşma neden ertelenir, erteleme sebepleri nelerdirCeza duruşması sanığın gelmemesi, müdafi eksikliği, tanık, tebligat ve delil nedenleriyle ertelenir. CMK 151, 176, 191 ve 193'e göre erteleme sebepleri.
• Dinlenen kişiye bildirim yapılır mı, ne zaman haber verilirTelefonu dinlenen kişiye bildirim, kayıtlar yok edilince soruşturma veya kovuşturmanın bitiminden itibaren en geç on beş gün içinde yazılı yapılır. CMK 137.
• Dava zamanaşımı süreleri nasıl belirlenirDava zamanaşımı cezanın üst sınırına göre sekiz, on beş, yirmi, yirmi beş ya da otuz yıldır (TCK 66). Başlangıç günü, çocuklar ve nitelikli hâller burada.
• Ceza verilmesine yer olmadığı kararı nedir, beraatten farkı neCeza verilmesine yer olmadığı kararı, fiil suç olduğu hâlde kusur ya da cezasızlık sebebiyle ceza verilmemesidir (CMK 223/3-4). Beraatten farkı ve sonuçları.
• Ceza soruşturmasında şüpheli hakları: ifade, gözaltı, avukatPolis ya da savcılıktan çağrı aldıysanız: ifade verirken susma hakkı, avukat yardımı, gözaltı süreci; tutanağı imzalamadan önce bakılacak noktalar.
• Ceza duruşması nasıl yapılır, sırayla neler olurCeza duruşması kimlik tespiti, iddianamenin anlatılması, sorgu, delillerin ortaya konması, tartışma ve son sözle ilerler (CMK 191, 216, 223). Sırayı öğrenin.
• Ceza dosyası UYAP üzerinden nasıl takip edilir, kimler bakabilirCeza dosyasına UYAP üzerinden kimlerin bakabildiğini, soruşturma ve kovuşturmada neyin görüldüğünü, kısıtlama kararını ve CMK 153 ayrıntılarını anlatıyoruz.
• Ceza davasında yazılı savunma dilekçesi nasıl hazırlanırCeza davasında yazılı savunma dilekçesi nasıl yazılır, içinde neler olmalı, mahkemeye ne zaman verilir? Delil talebi için beş günlük süre dahil adımlar.
• Ceza davasında yargılama giderleri kime yükletilirMahkûmiyette yargılama giderleri sanığa yüklenir; beraatte sanık yalnız kendi kusurundan doğan giderleri öder. CMK 324-330 kapsamında giderlerin dağılımı.
• Ceza davasında tanık olarak çağrılırsam ne yapmalıyımCeza davasında tanık çağrısı alırsanız gitmek zorundasınız; gelmezseniz zorla getirilirsiniz (CMK 44). Çekinme hakkı, yemin ve yalan tanıklığın cezası.
• Ceza davasında tanık beyanı sonradan değişirseTanık ifadesini değiştirirse ne olur? CMK 210 ve 212'ye göre mahkemenin hangi beyana dayandığı, çelişkinin giderilmesi ve yalan tanıklığın cezası (TCK 272).
• Ceza davasında düşme kararı hangi hallerde verilirCeza davasında düşme kararı ölüm, af, zamanaşımı, şikâyetten vazgeçme ve uzlaşma gibi hâllerde verilir (CMK 223/8, TCK 64-74). Sonuçları ve kanun yolu.
• Ceza davasına katılma nasıl olur, katılan sıfatının sonuçlarıCeza davasına katılma dilekçe ya da duruşmada sözlü bildirimle olur; hüküm verilinceye kadar mümkündür. Katılma usulü, süre ve katılanın hakları.
• Birden fazla sanık varken uzlaşma kimleri kapsarBirden çok kişinin işlediği suçta yalnızca uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (CMK 255). Mağdur sayısı, şikâyetten vazgeçme farkı ve örnek bir senaryo burada.
• Bilirkişinin reddi hangi hallerde mümkün?Bilirkişinin reddi CMK 69'a göre hâkimin reddi sebepleriyle istenir. Kimler ret isteyebilir, dilekçede ne yazılır, hangi merci karar verir.
• Bilirkişi raporuna itiraz nasıl yapılır, ek rapor talebiCeza davasında bilirkişi raporuna itiraz CMK 67/5'e göre verilen süre içinde yapılır. Ek rapor, yeni bilirkişi, bilimsel mütalaa ve duruşmada dinletme yolları.
• Beraat kararı sonrası neler olur, savcı itiraz edebilir miBeraat kararından sonra savcı ve katılan istinaf edebilir; süre gerekçeli kararın tebliğinden iki haftadır (CMK 273). Tazminat ve eşya iadesi yolları da burada.
• Baskı altında alınan ifade delil olarak kullanılır mıBaskı, tehdit, aldatma ya da yarar vaadiyle alınan ifade rıza ile verilmiş olsa bile delil sayılamaz (CMK 148/3). Hangi usuller yasak, ne yapılmalı?
• Basit yargılama usulü nedir, hangi davalarda uygulanırBasit yargılama usulünde duruşma yapılmadan hüküm verilir ve ceza dörtte bir indirilir; üst sınırı iki yıl hapis olan suçlarda asliye ceza mahkemesi uygular.
• Barodan müdafi talebi nasıl yapılır, ücreti kim öderAvukat tutamayan şüpheli ya da sanık, ifade sırasında barodan müdafi isteyebilir (CMK 147/1-c, 150/1). Talep, görevlendirme ve ücret konusu adım adım.
• Banka hesabına bloke konulması ve itiraz yoluHesabınız ceza soruşturması nedeniyle bloke edildiyse CMK 128'e göre sebep, hâkim kararı, 48 saatlik askıya alma ve itiraz için iki haftalık süre.
• Arama sırasında yapılması gerekenler ve tutanakEvinde veya işyerinde arama yapılan kişinin hakları: avukat bulundurma, iki kişi, tutanak içeriği, arama belgesi isteme ve el koymaya itiraz (CMK 119-122, 127).
• Arama kararı kim tarafından verilir ve şartları nelerdirArama kararını hâkim verir; gecikmesinde sakınca varsa savcı, bazı yerlerde kolluk amiri yazılı emir verebilir. Makul şüphe şartı, karar içeriği ve CMK 116-119.
• Araç araması hangi şartlarda yapılır, polis aracı arayabilir miAraç araması için makul şüphe ve hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca halinde yazılı emir gerekir (CMK 116, 119). Sürücünün hakları, tutanak ve itiraz.
• Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru ceza davalarında nasıl yapılırCeza davasında kanun yolları tükendiyse Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru otuz gün içinde yapılır; hangi haklar, hangi belgeler ve sonuç burada.
• Aleyhe değiştirme yasağı nedir, istinafta ceza artar mıYalnız sanık lehine istinafa gidilirse yeniden verilen hüküm önceki cezadan ağır olamaz (CMK 283). Savcı veya katılan da başvurduysa durum değişir.
• AİHM başvurusu ceza davalarında hangi şartlarda yapılırCeza davasında AİHM başvurusu için iç hukuk yolları tükenmeli, başvuru dört ay içinde yapılmalı; şartlar, Anayasa Mahkemesi sırası ve CMK 311/1-f sonucu.
• Ağır ceza mahkemesi heyeti nasıl oluşur, kaç hakim bakarAğır ceza mahkemesi bir başkan ve iki üyeyle, yani üç hâkimle toplanır (5235 m. 9). Heyetin kararı nasıl verdiğini ve eksik üye hâlini öğrenin.
• Ağır ceza mahkemesi hangi davalara bakarAğır ceza mahkemesi, on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara ve yağma, irtikâp, resmî belgede sahtecilik gibi sayılan suçlara bakar. 5235 m. 12 listesi.
• Ağır ceza ile asliye ceza arasındaki farkAsliye ceza tek hâkimle, ağır ceza bir başkan ve iki üyeyle toplanır. Görev cezanın üst sınırına göre belirlenir (5235 m. 12, 14). Tutukluluk farkları.
• Ağır ceza davası kaç duruşma sürer, ortalama süre nedirKanun ağır ceza davası için duruşma sayısı ya da süre vermez. Süreyi etkileyen etkenler, tutukluluk üst sınırları (CMK 102) ve istinaf süreleri.
• Adli tıp raporuna itiraz nasıl yapılır, ikinci rapor istenir mi?Adli tıp raporunu yetersiz buluyorsanız CMK 67'ye göre süre içinde itiraz edip yeni bilirkişi incelemesi isteyebilirsiniz. Başvuru yolu ve ret hâlinde adımlar.
• Adli kontrole uymamanın sonuçları, tutuklamaya dönüşür müAdli kontrole uymamak CMK 112 uyarınca hemen tutuklama kararına yol açabilir. Hangi ihlal ağır sayılır, mazeret nasıl bildirilir, karara nasıl itiraz edilir.
• Adli kontrol nedir, hangi yükümlülükleri içerirAdli kontrol nedir: tutuklama yerine uygulanan CMK 109 tedbiri. Yurt dışı yasağı, imza, ev hapsi, güvence gibi yükümlülükler, süreleri ve uymamanın sonucu.