Banka hesabına bloke konulması ve itiraz yolu

Hesabınıza bloke konulduğunu çoğu zaman uygulamadan, kartın çalışmamasından ya da bankadan gelen bir mesajdan öğrenirsiniz. Birkaç hukuki neden olabilir: icra takibi, vergi borcu, ya da ceza soruşturması. Bu yazı yalnızca sonuncusunu anlatıyor: CMK 128 ve 128/A kapsamındaki elkoyma ve askıya alma.

Blokenin hukuki adı: elkoyma

Ceza muhakemesinde “bloke” kelimesi geçmez; kanun buna elkoyma diyor. CMK 128/1-c, banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba elkonulmasına izin veriyor. Şart ağır: soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunacak.

İki ayrı ölçüt var, yani şüphe hem suçun işlendiğine hem de hesaptaki değerin suçtan geldiğine yönelik olmalı. Sırf şüpheli olmak yetmez. Ayrıca suç, 128/2'deki katalogda yer almalı: hırsızlık, yağma, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, uyuşturucu imal ve ticareti, rüşvet, zimmet, parada sahtecilik gibi suçlar bu listede. Ölçüt tek bir fıkrada değil, iki fıkrada birlikte okunmalı.

Kim karar verir, nasıl uygulanır

Elkoyma kararını yalnızca hâkim verebilir (CMK 128/9). CMK 128 kapsamında savcının yazılı emri tek başına hesaba el koymak için yeterli değil; 128/A'daki askıya alma hâli ayrı bir yol. Kararın alınabilmesi için ilgisine göre BDDK, SPK, MASAK gibi kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır; bu rapor en geç üç ay içinde hazırlanır, özel sebeplerle iki ay daha uzatılabilir.

Karar bankaya teknik iletişim araçlarıyla derhâl bildirilir ve ayrıca tebliğ edilir; bundan sonra hesaplar üzerinde kararı etkisiz kılmaya yönelik işlemler geçersiz sayılır (CMK 128/5). Yani kararın bankaya ulaşmasıyla hesabı boşaltmak, parayı başka hesaba aktarmak ya da kartla harcamak sonuç doğurmaz. Kararın gereklerine aykırı hareket edenler hakkında TCK 289'daki muhafaza görevini kötüye kullanma hükümleri uygulanır (CMK 128/8).

Kırk sekiz saatlik askıya alma

2025 sonunda yürürlüğe giren CMK 128/A, bilişim yoluyla nitelikli hırsızlık (TCK 142/2-e), nitelikli dolandırıcılığın bazı hâlleri (TCK 158/1-f ve l) ile banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK 245) konusunda yeni bir hızlı yol açtı. Bu suçlar şüphesinde makul şüphe yeterli; banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı ya da kripto varlık hizmet sağlayıcısı, suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabiliyor.

Bu işlem bir mahkeme kararı değil. Kurum işlemi ve hesap hareketlerini derhâl Cumhuriyet başsavcılığına bildirir ve askıya alma hesap sahibine de bildirilir. Hesap sahibi kaldırılması için başsavcılığa başvurabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir. Askıya alma süresi içinde, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca varsa savcının yazılı emriyle suça konu menfaate elkonulabilir; bu elkoyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur, hâkim kırk sekiz saatte açıklamazsa kendiliğinden kalkar. Kararı etkileyen bir ayrıntı: bu hâlde yukarıdaki rapor alma şartı aranmaz.

İtiraz yolu

Hâkim kararıyla hesaba el konulduysa kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz (CMK 268/1). Dilekçe kararı veren mercie verilir; o merci itirazı yerinde görürse kararı düzeltir, görmezse üç gün içinde üst mercie gönderir. Sulh ceza hâkimliği kararlarında itirazı numara olarak sonraki sulh ceza hâkimliği inceler. Üst merciin kararı kesindir (CMK 271/4).

İtiraz süresi “öğrendiğiniz gün” ile başlıyor. Banka tebliğ yoluyla bilgilendirilir, siz ise çoğu zaman uygulamada fark edersiniz. Karardan haberdar olduğunuz tarihi, örneğin soruşturma dosyasını gördüğünüz günü, belgelemek bu yüzden önemli. Kısıtlama kararı varsa dosyanın içeriğini göremeyebilirsiniz; bunun için soruşturma dosyası kısıtlaması yazısına bakın.

İtiraz ayrıca tek yol değil. CMK 127/4, zilyetliğinde eşya veya malvarlığı değeri bulunan kişinin hâkimden her zaman karar isteyebileceğini söylüyor. Süresi geçmiş itirazın yerine ya da yanında, değişen koşullarla yeniden talep yapılabilir. İtirazın genel çerçevesi için el koyma kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

İcra haczinden farkı

Aynı bloke görüntüsü farklı kaynaklardan gelebilir ve hangisi olduğunu anlamadan itiraz etmek boşa gider. İcra takibinde hesaba konan haciz, alacaklının talebiyle icra dairesinden gelir ve itiraz yolu icra hukuku kurallarına tabidir. Ceza soruşturmasındaki elkoyma ise savcılığın dosyasından çıkar, hâkim karar verir ve itiraz CMK 268'e göre yapılır. Bankadan ya da UYAP üzerinden bakılan yazıda kararı veren makamın adı, dosya numarası ve “CMK 128” ibaresi yer alır. Orada bu ibareyi görüyorsanız ceza dosyasındasınız demektir.

Ayrıca hesabın tamamına mı, yoksa belirli bir tutara mı el konulduğuna bakın. Karar belirli bir tutarla sınırlıysa, o tutarın üstündeki bakiyeye dokunulmamış olmalı. Bankanın hesabın tamamını kısıtlaması karar metniyle uyuşmuyorsa, bunu yazılı olarak sormak ve gerekirse hâkimden açıklama istemek gerekir.

Suç türüne göre dosyanın seyri

Hesap blokesi en çok nitelikli dolandırıcılık, kart kötüye kullanma ve uyuşturucu dosyalarında karşımıza çıkıyor. Bilişim yoluyla yapılan dolandırıcılıkta cezalar ve şartlar için bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık ve banka kartı kötüye kullanma yazılarına, uyuşturucu dosyalarında malvarlığına yönelik tedbirler için uyuşturucuda mal varlığına el koyma yazısına bakabilirsiniz. Elkoyma, nihai bir ceza değildir; soruşturmanın sonunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı çıkarsa ya da hesaptaki değer müsadere edilmeyecekse iade istenir.

Hesap sizin değil ama paranız içindeyse

CMK 128/1, elkoyma konusu taşınmaz, hak ya da malvarlığı değerinin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunması hâlinde de elkoyma yapılabileceğini söylüyor. Yani soruşturulan kişi başkası olsa bile, paranız onun hesabındaysa bloke sizi de etkiler. Bu durumda kendinizi dosyaya “ilgili üçüncü kişi” olarak tanıtmanız ve paranın kaynağını belgelemeniz gerekir: kira sözleşmesi, satış faturası, dekont, bağış belgesi gibi.

Ortak hesaplarda da benzer sorun çıkar. Hesap iki kişi adınaysa ve yalnızca biri soruşturuluyorsa, diğer hesap sahibi kendi payına düşen bakiyenin ayrılmasını talep edebilir. Kanun bu ayrımı açıkça yazmıyor; talep gerekçeli yapılır ve takdir hâkimdedir. Bu yüzden belge hazırlığı ve talebin netliği sonucu belirler.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: bir kişi tanıdığına hesabını kullandırıyor ve o hesaptan geçen paralar sonradan bir dolandırıcılık dosyasında mağdur parası olarak tespit ediliyor. Banka, hesabı kırk sekiz saatliğine askıya alıyor ve başsavcılığa bildiriyor. Hesap sahibi, parayı kendisinin almadığını belirterek askıya almanın kaldırılmasını istiyor. Savcı yirmi dört saat içinde karar verecek; hâkim kararıyla elkoyma gelirse bu kez itiraz süresi işlemeye başlar. Mağdura ait olduğu anlaşılan menfaat soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilebilir (CMK 128/A-5). Sonucu önceden söylemek mümkün değil; tartılan şeyler, paranın kaynağı, hesabın kime ait olduğu ve hesap sahibinin ilgisidir.

Sık yapılan hatalar

İlk hata, bloke sonrasında kalan parayı başka bir hesaba aktarmaya çalışmak. Karar bankaya ulaştıktan sonra yapılan işlemler geçersiz sayılır ve bu girişim dosyada aleyhe yorumlanabilir. İkinci hata, bankaya gidip “neden bloke var” diye sormakla yetinmek; banka, kararın hâkimden geldiğini söyler ama dosyaya erişimi vermez, dosya için savcılık gerekir.

Üçüncü hata, iki haftalık itiraz süresini bilmeden beklemek. Dördüncüsü, itiraz dilekçesinde yalnızca “mağdur oldum” demek; somut belge, gelir kaynağı, hesap hareketi ve hesaptaki paranın suçla bağının olmadığını gösteren evrak sunulmalı. Beşincisi, ev kirası ve maaş gibi zorunlu gideriniz için hesabın bir kısmının serbest bırakılması talebini hiç yapmamak.

Ne yapabilirsiniz

Önce kararın hangi evrede, kimin verdiği ve hangi suç nedeniyle alındığını öğrenmek gerekir. Sonra itiraz süresini ve gerekirse CMK 128/A kapsamındaki yirmi dört saatlik başvuru fırsatını kaçırmamak. Dosyanın ayrıntısı hesabın kime ait olduğuna, paranın nereden geldiğine ve suç isnadına göre değişir. Durumunuzu anlatmak için iletişim sayfasındaki numaradan arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; özellikle askıya alma hâlinde saatler önemli olduğu için erken ulaşmak süreyi kazandırır. Genel çerçeve için ceza hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 127, 128, 128/A, 131, 268, 271

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.