Duruşmada mazeret nasıl bildirilir, mazeret dilekçesi örneği

Tebligatı aldınız, ama duruşma günü hastanede olacaksınız, ya da başka bir mahkemede ifadeniz var. Yapacağınız şey belli: gelemeyeceğinizi mahkemeye yazılı olarak bildirmek. Kanun burada size bir form vermiyor. Sadece gelmemenin geçerli nedeni varsa zorla getirilmeyeceğinizi söylüyor (CMK 193/1). Geçerli olup olmadığına mahkeme karar veriyor, bu yüzden bildirimin nasıl yapıldığı sonucu doğrudan etkiliyor.

Kime, ne zaman, hangi yolla

Dilekçe, dosyanın bulunduğu mahkemeye verilir. Hangi mahkemede hangi esasla yargılandığınız iddianame ve tebligatta yazar. Avukatınız varsa UYAP üzerinden gönderir ve elektronik kayıt düşer. Avukatınız yoksa kalem aracılığıyla elden verebilir, makbuz ya da havale kaşesi istersiniz; postayla göndereceksiniz iadeli taahhütlü tercih edin.

Zamanlama belirleyici. Duruşma sabahı verilen dilekçe, hâkimin elinde işleme alınacak vakit bırakmayabilir. Mümkünse duruşmadan birkaç gün önce, ani bir hastalık ya da kaza ise o gün ilk fırsatta bildirin. Kanunun kendisi de sürelere önem veriyor: çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunması gerekir (CMK 176/4). Eğer çağrı size duruşmadan bir iki gün önce ulaştıysa bunu da dilekçede belirtin. Bu süreye uyulmamışsa duruşmaya ara verilmesini isteme hakkınız vardır ve mahkeme bunu size hatırlatmak zorundadır (CMK 190/2).

Hangi nedenler mazeret olabilir

Kanun listelemiyor. Uygulamada mahkemelerin kabul ettiği nedenlere örnekler: ameliyat veya yatışı gösteren sağlık raporu, ani hastalık, yakının ölümü, aynı gün başka bir mahkemede zorunlu hazır bulunma, doğal afet ya da ulaşımı engelleyen olağanüstü durum. Seyahat bileti, tatil planı ya da iş yoğunluğu ise genellikle yeterli bulunmuyor.

Önemli olan, olayın size kendi kusurunuz olmadan engel olması ve bunu belgeyle göstermeniz. Rapor "duruşmaya katılması engelleyicidir" gibi açık bir ifade taşırsa iş kolaylaşır. Yalnız "hasta olduğunu" yazan bir belge mahkemenin gözünde kısmen boş kalabilir.

Dilekçede neler yazılır

Dilekçe kısa olmalı. Gerekenler: mahkemenin adı, dosya (esas) numarası, duruşma tarihi, sizin ad ve soyadınız, sanık sıfatınız, mazeretin kendisi, ekler ve talep. Gerekçeyi uzatmak iş görmez; belge konuşur.

Örnek bir metin şöyle olabilir:

“Sayın Mahkemeye. Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında sanığım. Duruşma günü olan tarihte geçirdiğim rahatsızlık nedeniyle hastanede yatacağım. Duruşmaya katılmam bu nedenle mümkün değildir. Hastane yatış belgesinin örneği ekte sunulmuştur. Duruşmanın mazeretim nedeniyle ertelenmesini, yeni duruşma gününün tarafıma bildirilmesini saygıyla arz ederim.”

Altına tarih, ad, soyad, imza ve tebligat adresiniz gelir. Telefon numarası eklemek mahkemenin size ulaşmasını kolaylaştırır, ama zorunlu değildir.

Mahkeme ne yapar

Mahkeme mazereti okur, belgeyi inceler ve geçerli bulursa duruşmayı erteler. Bulmazsa iki yoldan biri açılır: zorla getirme kararı verilir (CMK 193/1, 199), ya da sanığın gelmeden duruşmanın yapılabileceği bir durumsa duruşma yapılır. Suç yalnız veya birlikte adli para cezasını ya da müsadereyi gerektiriyorsa sanık gelmese bile duruşma yapılabilir (CMK 195). Yaptırımın zincirini duruşmaya gitmezsem ne olur yazısında anlattık.

Mazeretiniz kabul edilmeyip zorla getirme kararı çıkarsa süre kısalır. Yeni bir belge ya da eksik kalan bir bilgi varsa hemen ikinci bir dilekçeyle mahkemeye sunmak mümkündür.

Mazeret bildirmeden duruşma yapıldıysa

Duruşma sizsiz yapıldıysa, mahkemenin karar ve işlemleri size tebliğ edildikten sonra bir hafta içinde kanuni nedenlere dayanarak eski hâle getirme isteminde bulunabilirsiniz (CMK 198/1). Kendi isteğinizle duruşmadan bağışık tutulduysanız ya da müdafi aracılığıyla temsil edilme yetkisini kullandıysanız bu yol kapanır (198/2). Genel eski hâle getirme kuralı ise engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde başvurmayı gerektirir (CMK 41/1). İki süre karıştırılıyor; duruşmada sanık yokluğu hâlinde 198'deki bir haftalık süre özel kuraldır.

Aynı güne iki duruşma denk geldiyse

Bu en çok avukatların ve çok dosyası olan sanıkların yaşadığı durum. İki mahkemeye de yazılı bildirim yapılır ve diğer duruşmanın tebligatının ya da UYAP kaydının örneği eklenir. Hangi duruşmaya gidileceğini, hangisinin daha önce belirlendiği, hangisinde sanığın sorgusunun beklendiği gibi ölçüler belirler. Gidilemeyecek mahkemeye bildirim yine de gerekir; sessizlik zorla getirme zincirinin başlangıcıdır.

Elektronik bildirim ve çağrı kâğıdı

CMK 176/1'e göre iddianame çağrı kâğıdıyla birlikte tebliğ edilir. Dosyada telefon, e-posta gibi iletişim bilgileri varsa duruşma tarihi bu araçlarla da bildirilir, ancak çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar bu durumda uygulanmaz. Sadece SMS ya da e-postayla haber almış olmanız, gelmediğinizde zorla getirilmenizin dayanağı olarak yeterli sayılmaz; usulüne uygun tebliğ aranır. Yine de gelemeyecekseniz mazeretinizi mahkemeye yazın. Sonradan çıkacak bir tartışmada elinizdeki tek güvence, tarihli ve kayıtlı bir bildirimdir.

Bildirimin kendisi de iz bırakmalı. UYAP'ta gönderim kaydı, kalemde havale kaşesi, postada iadeli taahhüt makbuzu: hangisini kullanırsanız kullanın, dilekçenin mahkemeye ulaştığı günü gösteren bir belgeyi saklayın. Duruşma günü zorla getirme tartışması çıkarsa ilk bakılacak şey bu tarih olur.

Yakınınızın ya da çocuğunuzun durumu

Mazeret yalnız kendi sağlığınızdan ibaret değil. Birinci derece yakının ağır hastalığı, cenaze, bakmakla yükümlü olduğunuz küçük çocuğun acil bir sağlık sorunu mahkemelerin dinlediği nedenler arasında. Burada da belge aranır: ölüm belgesi ya da cenaze izin yazısı, çocuğun hastane kaydı, yakınlığı gösteren nüfus kaydı. Belgeyi ekleyemiyorsanız dilekçede bunu açıkça yazın ve ne zaman sunacağınızı belirtin; mahkeme belgenin sonradan gelmesine süre verebilir.

Mazeret kabul edilirse sorgu ve deliller

Mazeret geçerli bulunup duruşma ertelendiğinde sorgunuz yeni güne kalır. Sanığın tebligata rağmen mazeretsiz olarak gelmemesi sebebiyle sorgusunun yapılamamış olması, delillerin ortaya konulmasına engel olmaz; ortaya konulan deliller sonradan gelen sanığa bildirilir (CMK 206/1). Madde "mazeretsiz" diyor; yani mazeretli olduğunuzu kabul ettirirseniz o oturumda delil toplanmasına itiraz etmenin zemini daha güçlü olur.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: basit yaralama suçlamasıyla yargılanan bir sanık, duruşmadan beş gün önce dişinden küçük bir ameliyat oluyor ve hekim ona iki gün dinlenme raporu veriyor. Rapor duruşma gününü kapsamıyor. Sanık dilekçe verip raporu ekliyor ama mahkeme, raporun duruşma gününü kapsamadığı için mazereti geçerli görmeyebilir. Rapor duruşma gününü kapsasaydı ya da ilgili hekim "katılması mümkün değildir" şerhini yazsaydı, mahkemenin ertelemesi daha olası olurdu. Bu bir sonuç tahmini değil; belge ile mazeret arasındaki uyumun neden önemli olduğunu gösteren bir kurgu.

Mazeret bildirirken yapılan hatalar

Birincisi, dilekçeyi hiç ek koymadan vermek. Mahkeme sözlü beyanınıza dayanıp ertelemek zorunda değil. İkincisi, dilekçede dosya numarasını yanlış yazmak; farklı bir dosyaya girerse hâkim görmeyebilir. Üçüncüsü, mazeret bildirdim diye rahat bırakmak. Sonucu takip edin; mazeretin kabul edilip edilmediğini UYAP'tan ya da kalemden öğrenin. Bir başka nokta: müdafi sanık yokken de oturumlarda bulunabilir (CMK 197). Avukatınızın gitmesi sizi mazeret bildirmekten kurtarmaz; mahkeme sizin şahsen gelmenizi isteyebilir. Her seferinde gelmek istemiyorsanız ayrı bir yol var: duruşmadan vareste tutulma. Duruşmanın genel akışını ceza duruşması nasıl yapılır yazısında bulabilirsiniz; tutukluysanız SEGBİS ile katılım ayrı bir konu.

Dilekçeyi birlikte hazırlamak

Mazeretin geçerli sayılıp sayılmayacağı belgenin içeriğine ve dosyanın durumuna göre değişiyor. Duruşma yaklaşıyorsa ve emin değilseniz iletişim sayfasındaki numaradan arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; belgeyi ve dosya bilgilerini görerek dilekçeyi birlikte kurabiliriz. Zaman burada gerçekten belirleyici: duruşma gününe kalan her gün, mazeretin ulaştırılması için bir imkândır. Ceza hukuku sayfasından sürecin diğer aşamalarına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 40, 41, 176, 190, 193, 195, 197, 198, 199

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.