WhatsApp mesajıyla cinsel taciz şikâyeti nasıl yapılır

Tanımadığınız bir numaradan ya da tanıdığınız birinden gelen cinsel içerikli mesajlar, geceleri tekrarlayan fotoğraf ve ses kayıtları, "cevap ver" baskısı. Bunların hepsi ekranda yaşanıyor ama hukuken ekran dışındaki taciz kadar gerçek. Elinizdeki ilk iş, mesajları kaybetmemek; ikinci iş, şikâyet yolunu doğru seçmek.

Mesaj hangi suçu oluşturabilir

TCK m. 105/1, bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikâyeti üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörüyor. Fiil elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmişse, 105/2-d uyarınca ceza yarı oranında artırılıyor. Mesaj uygulaması bu bende giriyor; yani aynı davranış telefon üzerinden yapıldığında ceza üst sınırı üç yıla çıkabiliyor. Mağdur çocuksa ceza altı aydan üç yıla kadar hapis; ayrıntı çocuğa karşı cinsel taciz yazısında.

Mesajlar yalnızca cinsel içerikli değil, ısrarlı ve huzursuzluk yaratacak sıklıktaysa başka bir madde de devreye girebiliyor. TCK m. 123/A, haberleşme ve iletişim araçlarını kullanarak ısrarla temas kurmaya çalışan, bu yolla kişide ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi yaratan faile altı aydan iki yıla kadar hapis öngörüyor. Hangi maddenin uygulanacağı mesajların içeriği ve sıklığına bağlı; iki suç aynı olayda birlikte de tartışılabiliyor.

İlk yapılacak şey: mesajları korumak

Konuşmayı silmeyin, telefonu sıfırlamayın, uygulamayı kaldırmayın. Bunun yerine şu sırayı izleyin: ekran görüntüsü alın (tarih, saat ve numara görünsün), konuşmayı uygulamadan dışa aktarın, numarayı ve profil bilgilerini ayrıca not edin, varsa sesli mesajları ve fotoğrafları kaydedin. Görüntüler tek başına itiraz konusu olabiliyor; cihazın kendisi ileride bilirkişi incelemesine gerekebileceğinden saklanmalı.

Engelleme konusunda acele etmeyin. Önce yedekleyin, sonra engelleyin. Engelleme, yeni mesajı durdurur ama eski mesajlara dokunmaz; yine de cihaz değişikliği ya da uygulama silme gibi işlemler eski kayıtları yok edebilir. Delil toplama sürecinin genel çerçevesi için iş yerinde cinsel tacizin ispatı yazısına da bakabilirsiniz.

Şikâyet nereye, nasıl yapılır

CMK m. 158'e göre suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılabilir. Valilik, kaymakamlık ya da mahkemeye yapılan başvuru da ilgili başsavcılığa gönderiliyor. Şikâyet yazılı olabileceği gibi, tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabiliyor (CMK m. 158/5). Yani karakola gidip anlatmanız yeterli; ama yazılı dilekçe, olayları düzenli biçimde ortaya koyduğu için çoğu zaman tercih ediliyor.

Dilekçede olayların tarihi, mesajların hangi uygulama ve numaradan geldiği, içeriğinin özeti, ekler, daha önce yapılmış uyarılar ve talepleriniz yer almalı. Talepler arasında mesajların delil olarak toplanması, numaranın sahibinin tespit edilmesi ve gerekiyorsa cihaz incelemesi bulunabilir. Mağdurun soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteme hakkı CMK m. 234'te güvence altında. Başvuruyu yaparken ihbar ile şikâyet arasındaki fark yazısındaki ayrım da işinize yarayabilir.

Numara bilinmiyorsa

Anonim numaradan ya da sahte profilden mesaj geliyorsa şikâyeti "şüpheli bilinmiyor" diyerek yapabilirsiniz. Savcılık hat bilgisini operatörden ve ilgili platformdan isteyebilir; kimlik tespitinin süresi dosyaya göre değişiyor. Şikâyet süresi açısından önemli nokta, TCK m. 73/2'ye göre sürenin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlaması. Failin kimliği ancak sonradan ortaya çıkıyorsa süre o günden işlemeye başlıyor; yine de beklemeden başvurmak gerekiyor, çünkü delil kayıtları zamanla kaybolabiliyor.

Koruma kararı istenebilir mi

Cinsel taciz yalnızca ceza davasıyla sınırlı değil. 6284 sayılı Kanun, kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle ya da acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskıyı şiddet sayıyor (m. 2). Kanun hâkime, şiddet uygulayana karşı korunan kişiye yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme gibi tedbirleri verme yetkisini tanıyor (m. 5/1-c, f). Bu karar ceza davasının sonuçlanmasını beklemeden alınabiliyor. Koruma isteminin şartları ve kimlerin başvurabileceği dosyaya göre değişiyor. Erkek mağdurların hukuki yolları için erkek mağdurun cinsel saldırı şikâyeti yazısına bakılabilir.

Varsayımsal örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: bir mağazada çalışan bir kadına, müşteri olarak tanıştığı biri iki hafta boyunca gece yarısı cinsel içerikli mesajlar gönderiyor, engellenince yeni numarayla yazmaya devam ediyor. Kadın mesajları dışa aktarıyor, ekran görüntüsü alıyor, numaraları not ediyor ve başsavcılığa dilekçe veriyor. Mahkemenin bakacağı noktalar şunlar: mesajların cinsel amaçlı olup olmadığı, sıklığı, karşı tarafın uyarıdan sonra devam edip etmediği, farklı numaralar kullanılması gibi ısrarı gösteren unsurlar, 123/A'nın da uygulanıp uygulanamayacağı. Bu bir sonuç tahmini değil, hangi etkenlerin tartıldığını gösteren bir çerçeve.

Sık yapılan hatalar

Cevap vermek ya da karşı tarafı sert sözlerle uyarmak bazen delil karmaşası yaratıyor. Uyarı açık ve kısa olmalı, sonrasında mesajlaşmayı sürdürmemek gerekiyor. Karşı tarafa "seni şikâyet edeceğim" yazmak ise delilleri silmesine yol açabiliyor. Bir başka hata, ekran görüntüsünü yalnız sosyal medyada paylaşmak; paylaşım hakaret ya da özel hayatın gizliliği iddialarına dönüşebiliyor. Altı aylık süreyi kaçırmak ise en pahalı hata, çünkü süre geçince şikâyet hakkı düşüyor (TCK m. 73/1).

Şikâyetten sonra savcılık neler yapar

Şikâyet kabul edildiğinde savcılık soruşturma açıyor. Mağdurun ifadesi alınıyor, mesajlar delil olarak dosyaya giriyor, numaranın sahibi belirleniyor ve şüphelinin ifadesi alınıyor. Gerekli görülürse telefon inceleme için kolluğa gönderiliyor. Yeterli şüphe oluşursa iddianame düzenleniyor; aksi hâlde kovuşturmaya yer olmadığına karar veriliyor. Bu karara, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğinde itiraz edilebiliyor (CMK m. 173).

Bu süreçte mağdur olarak size düşen ifade verirken tutarlı olmak, ek bir mesaj ya da yeni bir numara gelirse hemen dosyaya bildirmek. Yeni mesajlar, ısrarı gösteren unsurlar olarak dosyanın bütünlüğünü destekliyor. İfadenizden sonra dosya numarasını alıp, soruşturmanın safhasını başsavcılıktan ya da avukatınız aracılığıyla takip edebilirsiniz. Mağdurun davaya katılma hakkı da var: kovuşturma evresinde şikâyetçi olduğunu bildiren mağdur kamu davasına katılabiliyor (CMK m. 237).

Mesajı gönderen çocuksa ya da mağdur çocuksa

Taciz eden kişi çocuksa farklı usul ve hükümler uygulanıyor; mağdur çocuksa ceza altı aydan üç yıla kadar hapis, ayrıca çocuğa ulaşan cinsel içerikli yazışmalar farklı maddelere de girebiliyor. Bu konuda internetten çocukla cinsel içerikli yazışma yazısı daha ayrıntılı bilgi veriyor. Çocuk mağdurların ifadesinin alınması ve haklarının korunması için ayrıca özel kurallar var; bu nedenle çocuğun telefonunda böyle mesajlar fark eden ebeveynin cihazı silmeden, mesajları olduğu gibi saklaması ve hemen başvuruda bulunması gerekiyor.

Süreç sonrası: ceza ve uzlaşma

Şikâyetten sonra savcılık delilleri toplayıp iddianame düzenleyebilir ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemiyor; bu konuyu cinsel taciz şikâyet süresi ve uzlaşma yazısında anlattık. Cezanın aralığı ve artırım hâlleri cinsel taciz suçunun cezası yazısında.

Mesajlar bir tanıdıktan, örneğin eski bir partnerden geliyorsa durum biraz karışıyor. Önceki ilişki, mesajların cinsel amaçlı olup olmadığına dair tartışmayı etkileyebiliyor; ancak karşı taraf açıkça rahatsız olduğunu söyledikten sonra devam eden mesajlar, ilişkinin geçmişinden bağımsız olarak ısrar unsurunu güçlendiriyor. Bu yüzden rahatsızlığınızı yazılı olarak, kısa ve net bir cümleyle bildirmek, sonraki davranışların niteliğini belirliyor.

Başvuru öncesi bir telefon

Mesajların hukuken nasıl nitelendirileceği, hangi maddenin kullanılacağı ve şikâyetin nasıl kurulacağı olay ayrıntısına bağlı. Durumunuzu anlatmak için büroyu arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; iletişim bilgileri iletişim sayfasında. Altı aylık süre ve konuşmanın silinme riski olduğundan, ilk haftada ulaşmak delil kaybını önlüyor. Genel bilgi için ceza hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73, 105, 123/A
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 158, 173, 234, 237
• 6284 sayılı Kanun m. 2, 5

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.