Erkek mağdurun cinsel saldırı şikâyeti ve hakları

Evet, erkek de cinsel saldırının mağduru olur ve kanun onu kadın mağdurdan farklı bir yere koymaz. TCK 102 "bir kimsenin" vücut dokunulmazlığını cinsel davranışla ihlâl edeni cezalandırıyor. Ne mağdurun ne failin cinsiyeti maddenin metninde yer alıyor.

Bu cümleyi açıkça yazmak gerekiyor, çünkü başvurmayı düşünen erkek mağdur şu soruda takılabiliyor: "Buna cinsel saldırı denir mi, kimse inanır mı?" Hukuken ilk sorunun cevabı evet. İnanılma ise ayrı bir mesele: ispat meselesi ve delille çözülüyor.

Kanun neyi suç sayıyor

TCK 102/1 temel hâlde beş yıldan on yıla kadar hapis öngörüyor. Davranış sarkıntılık düzeyinde kalırsa ceza iki yıldan beş yıla. Vücuda organ veya başka bir cisim sokulmuşsa alt sınır on iki yıl (102/2). Bu fıkra, failin kadın ya da erkek, mağdurun yine erkek ya da kadın olması hâlinde aynen uygulanıyor.

Fiilin cinsel nitelikte bir davranış olması gerekiyor; davranışın hangi derecede kaldığı (sarkıntılık mı, daha ağır bir temas mı) cezayı belirliyor. Sarkıntılığın hangi noktada cinsel saldırı sayıldığı ayrı bir tartışma; sarkıntılık ve saldırı farkı yazısında bunu açtım.

Artırım hâlleri

102/3'e göre, suçun şu hâllerde işlenmesinde verilen ceza yarı oranında artırılıyor: mağdurun kendisini savunamayacak durumda olması, kamu görevinin ya da vesayet veya hizmet ilişkisinin nüfuzunun kötüye kullanılması, üçüncü dereceye kadar kan veya kayın hısımlığı ilişkisi, silahla ya da birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi ve insanların toplu olarak bir arada yaşamak zorunda kaldığı ortamların kolaylığından yararlanılması.

Son bent erkek mağdurlar açısından ayrıca anlam taşıyor: askerlik, cezaevi, yurt ya da yatılı kurumlarda yaşanan olaylar bu bende girebilir. Ortamın sağladığı kolaylığın somut olarak nasıl kullanıldığı dosyadaki delillere göre belirlenir.

Nereye ve nasıl başvurulur

CMK 158 çok açık: ihbar ya da şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılıyor. Yazılı dilekçe olabilir, sözlü beyan da olabilir; sözlü yapıldığında tutanağa geçiriliyor. Valiliğe, kaymakamlığa ya da mahkemeye yapılan başvuru da ilgili başsavcılığa gönderiliyor.

Başvuru sırasında yanınızda avukat bulundurmak zorunda değilsiniz. Yine de ilk beyan sonradan karşılaştırılacağı için, hazırlıksız verilen kısa bir anlatım mağdur açısından eksik kalabilir. Anlatımı tarih, yer, kişiler, tanıklar ve elinizdeki mesaj ya da kayıtlarla birlikte düzenlemek yardımcı olur.

Süre: altı ay ve istisnası

Soruşturulması şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı olan kişi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde başvurmazsa soruşturma yapılamaz (TCK 73/1-2). TCK 102/1'deki temel hâl şikâyete bağlı. Organ ya da cisim sokulmasını içeren hâl (102/2) ise şikâyet aranmaksızın soruşturuluyor; yalnız eşe karşı işlendiğinde şikâyete bağlı oluyor. Bu ayrım, hangi fıkraya girdiğinizi bilmeden süreyi tahmin etmenin riskini gösteriyor.

Pratikte öneri basit: Süre tartışması yapmaya gerek kalmasın diye gecikmeden başvurun. Ayrıntılı bilgi için şikâyet süresi yazısına bakabilirsiniz.

Delil ve adli muayene

Cinsel saldırı dosyalarında beden üzerindeki deliller zamanla kaybolabiliyor. CMK 76 uyarınca mağdurun vücudu üzerinde dış veya iç beden muayenesi ya da kan, saç, tükürük gibi örnek alınması, sağlığı tehlikeye düşürmemek ve cerrahî müdahalede bulunmamak koşuluyla, savcının istemiyle ya da re'sen hâkimin kararıyla yapılabiliyor; gecikmesinde sakınca varsa savcı da karar verebilir, ancak 24 saat içinde hâkim onayı şart. Mağdurun rızası varsa bu karar aranmıyor (76/2). Rapor ve adli tıp değerlendirmesinin dosyadaki yeri için adli tıp raporu yazısına bakın.

Mesajlar, ses kayıtları, kamera görüntüleri, olaydan hemen sonra konuşulan kişiler ve tanıklar da delil. Telefon kayıtlarını silmeden, olduğu gibi saklamak gerekir. Mağdur beyanının tek başına delil değeri ise ayrı bir konu: mağdur beyanı tek başına yeter mi yazısında anlattım.

Başvurduktan sonra elinizdeki haklar

CMK 234 mağdura şu hakları tanıyor: delillerin toplanmasını isteme, soruşturma belgelerinden örnek isteme, vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini inceletme (CMK 153 saklı), savcının kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme. Dava açıldıktan sonra duruşmadan haberdar edilme, davaya katılma, tanıkların çağrılmasını isteme ve katılmışsanız kanun yoluna başvurma hakkı doğuyor. Vekili olmayan cinsel saldırı mağduru baro tarafından avukat görevlendirilmesini de isteyebilir; ayrıntısı baro tarafından vekil atanması yazısında. Genel çerçeve için mağdurun hakları yazısına da bakabilirsiniz.

Ayrıca bu hakların size anlatılması ve anlatıldığının tutanağa yazılması kanunen zorunlu (CMK 234/3). Konaklama, iaşe ve ulaşım giderleri gibi bazı masraflar da, dava nakli ya da adli tıp işlemi nedeniyle başka yere gitmeniz gerekiyorsa Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanabiliyor (234/4).

Fail kadınsa ya da eşinizse

Kanunda failin cinsiyeti aranmadığı için, fail kadın olsa da dosya aynı maddeden yürür. Pratik güçlükler başka yerde çıkabilir: tanık bulmak, muayene sırasında olanı anlatmak, çevrenin tepkisi. Bunlar kanuni bir fark yaratmıyor ama başvuru kararını geciktirebiliyor.

Fail eşiniz olduğunda tablo ayrı bir kural taşıyor. TCK 102/2'deki organ veya cisim sokulması hâli normalde şikâyet aranmadan soruşturuluyor, ancak eşe karşı işlendiğinde soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlı. Evlilik içindeki fiillerin de suç olduğunu, bu yüzden şikâyetin yapılabileceğini bilmek, kararı verirken önemli. Kanun burada "eş" ifadesini kullanıyor; evlilik dışı ilişkilerde bu istisna uygulanmaz.

Duruşma aşamasında sizi neler bekler

Savcılık dava açarsa mağdur sıfatıyla duruşmadan haberdar edilirsiniz. Davaya katılma talebinizi ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar bildirebilirsiniz (CMK 237/1); katılma hâlinde mahkeme bunu sanık, müdafii ve savcının görüşünü aldıktan sonra karara bağlıyor (CMK 238/3). Katıldıysanız kararlara karşı kanun yoluna siz de başvurabilirsiniz. Mağdurun dinlenmesinde sanıkla yüz yüze gelmenin sakıncalı olduğu değerlendirilirse özel ortamda beyan alınabilmesi için mahkemeye talepte bulunmak mümkün.

Koruma tedbirleri

Failin hâlâ yakınınızda olması, sizi arıyor ya da takip ediyor olması hâlinde 6284 sayılı Kanun devreye girebilir. Kanun kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru kişileri koruma kapsamına alıyor (m. 1). Failin aile bireyi ya da ısrarlı takipçi olduğu dosyalarda erkek mağdur da bu kapsama girebilir. Hâkim, ortak konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama gibi önleyici tedbirlere karar verebiliyor (m. 5). Fail aile dışında biriyse bu kanunun uygulanıp uygulanmayacağı, ilişkinin niteliğine göre değerlendirilir.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: yirmi iki yaşındaki bir genç, yatılı bir kursta kendisinden yaşça büyük biri tarafından zorla cinsel temasa maruz kaldığını söylüyor. Aradan iki hafta geçmiş; kimseye anlatmamış. Önce olayın hangi fıkra kapsamına girdiği tartışılır: sarkıntılık düzeyinde mi, organ ya da cisim sokulmuş mu? Bu, hem cezayı hem şikâyet süresini belirler. Toplu yaşam ortamının kolaylığından yararlanma iddiası varsa artırım değerlendirilir. Bu bir sonuç tahmini değil; hangi sorulara hangi sırayla bakıldığını gösteriyor.

Sık yapılan hatalar

Bekleyip utançla susmak, delil kaybının ilk nedeni. Mesajları silmek, giysileri yıkamak ya da olay yerini değiştirmek de aynı şekilde. Faille doğrudan konuşup "konuyu kapatalım" demek, sonradan baskı olarak yorumlanabilir ve mağdurun ifadesini de zayıflatır. Şikâyetinizi geri çekmeniz için size baskı yapılıyorsa bunu savcılığa bildirin; baskı da ayrıca suçtur. Süre ve fıkra tartışmasına girmeden önce telefonda kısaca durumunuzu anlatmanız zaman kazandırır.

Telefonla ya da yazarak başlayın

Hangi fıkraya girdiğinizi, süreyi ve hangi delillerin saklanması gerektiğini ilk görüşmede netleştirebiliriz. Durumunuzu anlatmak için iletişim sayfasındaki numaradan arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Alanın genel çerçevesi ceza hukuku sayfasında.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73, 102
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 76, 158, 234, 236, 237, 239
• 6284 sayılı Kanun m. 1, 4, 5

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.