KISACA
- Hükümlü; eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı tarafından haftada bir kez ziyaret edilebilir.
- Ziyaret süresi yarım saatten az, bir buçuk saatten fazla olamaz; çocuk hükümlülerde bir saatten az, üç saatten fazla olamaz.
- Kuruma kabulde bildirilen en fazla üç kişi de ziyaret edebilir; bu kişiler zorunlu haller dışında değiştirilmez.
- Bu sayılanlar dışındaki kişilerin ziyareti için Cumhuriyet Başsavcılığından yazılı izin gerekir.
Cezaevindeki bir yakınınızı ziyaret etmeden önce üç şeyi bilmek gerekir: kimlerin gelebildiği, ne sıklıkla ve ne kadar süreyle görüşülebildiği, hangi belgenin istendiği. Bu kurallar 5275 sayılı Kanun m. 83'te yer alır; kurumdan kuruma değişen ayrıntılar ise Adalet Bakanlığı yönetmeliğine bağlıdır.
Kimler ziyaret edebilir?
Kanuna göre hükümlü, belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı tarafından ziyaret edilebilir. Üçüncü derece kan hısımlığına anne, baba, çocuk, kardeş, büyükanne, büyükbaba, torun, amca, dayı, hala, teyze ve yeğen girer. Kayın hısımlığı eşin yakınlarından doğar. Hangi yakınlığın hangi dereceye girdiğini nüfus kayıt örneğiyle belgeleyebilirsiniz.
Haftada kaç kez, ne kadar süre?
Bu kişiler haftada bir kez ziyaret edebilir. Süre yarım saatten az ve bir buçuk saatten fazla olmamak üzere, çalışma saatleri içinde belirlenir. Çocuk hükümlüler için süre bir saatten az, üç saatten fazla olmayacak biçimde farklıdır. Kurumdaki ziyaret günü ve saat aralığını önce öğrenin; kapıdan geri dönmemek için bu önemlidir.
Kuruma kabulde bildirilen üç kişi
Hükümlünün kuruma kabulünde bildirdiği en fazla üç kişi de ziyaretçi olabilir. Bu kişilerin ad ve adresleri zorunlu haller dışında bir daha değiştirilmez. Dolayısıyla ilk günlerde yapılan bildirim önem taşır. Eşiniz ya da kardeşiniz zaten sayılanlar arasındaysa, bu hakkı ailenin dışındaki bir arkadaş ya da hısım olmayan bir yakın için ayırabilirsiniz.
Listede olmayan kişilerin ziyareti
Birinci fıkrada sayılanlar dışındaki kimselerin ziyareti Cumhuriyet Başsavcılığının yazılı iznine bağlıdır. Dilekçeyle başvurulur; ziyaret edecek kişinin kimliği, hükümlüyle ilişkisi ve gerekçesi yazılır. Avukat görüşmeleri bu düzenin dışında ayrı kurallara tabidir; ayrıntısını cezaevinde müdafi görüşmesi yazısında bulabilirsiniz.
Kapalı ve açık görüş
Görüşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle kapalı ve açık olmak üzere iki biçimde yaptırılır. Kapalı görüşte aranızda bir bölme vardır. Hangi görüşün uygulanacağı kurumun türüne ve hükümlünün durumuna bağlıdır. Açık cezaevi düzeni için açık cezaevine ayrılma şartları yazısına bakın.
Görüşmeler dinlenebilir mi?
m. 83/4'e göre bazı hükümlüler için görüşmeler dinlenebilir ve elektronik cihazlarla kaydedilebilir. Bu, kapalı kurumlarda bulunan ve terör suçları, örgüt suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkûm olan, tehlikeli hâlde bulunan ya da dışarıyla iletişimi kurum güvenliği açısından tehlikeli sayılan hükümlüler için geçerlidir. Dinleme için hükümlünün önceden bilgilendirilmesi gerekir. Kayıtlar amacı dışında kullanılamaz, bir soruşturma konusu olmamışsa en geç bir yıl sonunda silinir.
Ziyaret sırasında dikkat edilecekler
Ziyaretçi, kimliğini göstermeden içeri alınmaz. Hısımlık belgesi gerekiyorsa nüfus kayıt örneğinde bağınız görünmelidir. Kurum görevlileri ziyaretçiyi arayabilir ve görüşmeye getirilen eşyayı denetleyebilir. Hangi eşyanın girebileceğini kurum belirler; bu konuda önceden bilgi almak, cezaevine kitap ve eşya gönderme kuralları yazısındaki ayrıntıları okumak işe yarar. Görüşme sırasında kurum düzenini bozmak ya da yasak eşya vermeye çalışmak, hükümlü hakkında disiplin sürecini başlatabilir. Disiplin yaptırımları arasında ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma da vardır; bu ceza bir aydan üç aya kadar sürer.
Ziyaret engellenirse
Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma gibi bir disiplin cezası verildiyse, ceza süresince ziyaret yapılamaz. Hükümlü ya da yakını, uygulamanın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa infaz hâkimliğine şikâyet edebilir. Şikâyette görüşmenin ne zaman ve hangi gerekçeyle reddedildiğini yazılı olarak belirtmek, kurumdan alınmış varsa ret yazısını eklemek gerekir. Cezaevi yönetiminin her işlemi gerekçesiz yapılamaz.
Varsayımsal bir örnek düşünelim
Bir hükümlünün annesi, kız kardeşi ve eşi var; arkadaşı da ziyarete gelmek istiyor. Anne, kardeş ve eş birinci fıkradaki yakınlardandır, haftada bir kez gelebilir. Arkadaş ise sayılanlar arasında olmadığı için ya kuruma kabulde bildirilen üç kişiden biri olmalı ya da başsavcılıktan yazılı izin almalı. Bu bir sonuç tahmini değil, kuralın nasıl işlediğinin gösterimidir.
Çocuk ve genç hükümlüler
Çocuk hükümlüler için ziyaret süresi daha uzun tutulur; bir saatten az, üç saatten fazla olmaz. Bu ayrım, aile bağının korunması amacıyla getirilmiştir. Çocuğun hangi kurumda tutulduğuna göre görüş günleri değişebilir. Bu konuda çocuk eğitimevi ve gençlik kapalı cezaevi yazısı genel çerçeveyi verir. Ziyarete çocukla birlikte gelen anne ya da baba velayet belgesini yanında taşımalıdır.
Ziyaret hakkını planlamak
Kanun haftada bir ziyaret öngörür; kullanılmayan hakkın bir sonraki haftaya aktarılacağını varsaymayın. Bu yüzden aile içinde sırayı baştan konuşmak iyi olur: bir hafta anne, bir hafta eş gibi. Çalışma saatleri içinde yapılan görüşmeler iş saatine denk gelebilir. Kurumun randevu sistemi varsa randevuyu önceden alın. Randevu ve görüş günleri kurumdan kuruma değişebilir; bu yüzden kurumun telefon numarasından ya da ziyaretçi bölümünden bilgi alın. Ziyaret belgesinde yazan kişiler dışında biri gelmek istiyorsa, o kişiyi önceden bildirilen üç kişiden biri yapıp yapamayacağınızı da sorun.
Ziyaretçi için kısa liste
Kimlik, hısımlık belgesi ve gerekiyorsa başsavcılık izin yazısı yanınızda olsun. Kurumun ziyaret günü ve saatini önceden öğrenin. Yasak eşya getirmeyin, çünkü bu hem sizi hem hükümlüyü zora sokar. Çocukla geliyorsanız velayet ya da nüfus belgesini unutmayın.
Pratik hatalar
Nüfus kayıt örneği olmadan gidip evrak eksikliği yüzünden dönmek en sık yaşanan sorundur. Yabancı hükümlülerin konsolosluk ziyaretleri ise ayrı bir hükümle (m. 84) geciktirilmeden yerine getirilir; bkz. yabancı hükümlünün konsolosluk görüşmesi. Telefon düzeni de ziyaretten ayrıdır: cezaevinde telefon hakkı yazısına bakabilirsiniz.
Bir ziyaret engelleniyorsa infaz hakimliğine şikâyet yoluna gidilebilir. Ziyaret hakkınızın kısıtlandığı ya da dosyanıza ilişkin sorularınız varsa ceza hukuku alanında destek için iletişim sayfasından telefonla arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Ziyaret hakkı süreye ve evraka bağlı olduğundan, erken sorulan bir soru boşa gidecek yolculuğu önler.
Sık sorulan sorular
Hükümlüyü haftada kaç kez ziyaret edebilirim?
Eş, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasi veya kayyım haftada bir kez ziyaret edebilir. Kanun bu sıklığı m. 83/1'de belirler.
Ziyaret süresi ne kadar?
Yarım saatten az, bir buçuk saatten fazla olmamak üzere çalışma saatleri içinde yapılır. Çocuk hükümlülerde süre bir ile üç saat arasındadır.
Akraba olmayan arkadaş ziyarete gelebilir mi?
Birinci fıkrada sayılanlar dışındaki kimselerin ziyaretine Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yazılı olarak izin verilebilir.
Görüşmeler dinlenir mi?
Belirli suç türlerinde ve tehlikeli sayılan hükümlülerde, önceden bilgilendirilmek şartıyla kurum yönetimi görüşmeyi dinleyebilir ve kaydedebilir. Kayıt başka amaçla kullanılamaz.
Dayanak mevzuat
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 83, 84
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.