Hükümlüye özel izin ve iş arama izni nasıl verilir

Özel izin ve iş arama izni, hükümlünün tahliye öncesinde dış dünyaya uyumunu kolaylaştırmak için tanınan iki ayrı izindir. Özel izin açık kurumdakilere üç ayda bir yedi güne kadar verilir. İş arama izni ise koşullu salıverilmeye bir ay kalmış hükümlüye, çalışma günlerinde sekiz saate kadar tanınır.

İzinlerin ortak kuralı

5275 sayılı Kanun m. 93, izinlerin çerçevesini çizer. Yüksek güvenlikli kurumlarda bulunanlar dışındaki hükümlülere mazeret izni, özel izin veya iş arama izni verilebilir. İzinde geçen süreler hükümlülükte geçmiş sayılır. Bu, iznin cezadan düşen bir süre olarak kabul edildiği anlamına gelir.

Mazeret izninin neler kapsadığı farklı bir başlıktır; ölüm ve hastalık hâllerini cezaevinde mazeret izni kimlere ve kaç gün verilir yazısında okuyabilirsiniz.

Özel izin: amaç ve şartlar

Madde 95 özel izni, hükümlünün aileyle bağlarını sürdürmesini veya güçlendirmesini ve dış dünyaya uyumunu sağlamayı amaçlayan bir hak olarak tarif eder. Hakkı kullanabilecek olanlar iki grupta toplanır: açık ceza infaz kurumunda bulunanlar ve kapalı kurumda olup açık kuruma ayrılmaya hak kazananlar.

İzin, kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet Başsavcılığının onayıyla üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar verilebilir. Hastalık veya doğal afet gibi zorunlu hâllerde bu izinler birleştirilerek kullandırılabilir. Birleştirme bir hak değil, idarenin zorunluluğu değerlendirmesine bağlıdır.

Açık kuruma geçiş şartlarını açık cezaevine ayrılma şartları ve ne zaman çıkılır yazısında, açık kurumdaki izin uygulamasının ayrıntılarını ise açık cezaevinde izin hakkı ve izin süreleri yazısında bulabilirsiniz.

İş arama izni: tahliye öncesi son hazırlık

Madde 96, daha dar ama çok pratik bir izni düzenler. Ceza infaz kurumlarında hükümlülük sürelerinin en az altı ayını kesintisiz geçirmiş ve koşullu salıverilmelerine bir ay kalmış hükümlülere, olağan yaşantılarına döndüklerinde uyum sorunuyla karşılaşmamaları ve iş bulma olanağı sağlanması için izin verilebilir.

İzin, çalışma günleri içinde sekiz saate kadardır. Kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet Başsavcılığının onayı gerekir. Gün boyu çıkış mümkün değildir; çalışma saatleri içinde, iş görüşmeleri gibi amaçlarla sınırlı bir çıkıştır.

Koşullu salıverilme tarihini nasıl hesaplayacağınızı bilmiyorsanız önce koşullu salıverilme nasıl hesaplanır, ne kadar yatılır yazısına bakın. İş arama izni tarihi, bu hesaba göre belirlenir.

Varsayımsal bir örnek düşünelim

Bir hükümlü kapalı kurumda iken açık kuruma ayrılmaya hak kazanmış olsun. Üç ay önce yedi günlük özel izin kullanmış. Üç ay dolunca yeniden başvuru yapar; kurum amiri öneriyi hazırlar, Cumhuriyet Başsavcılığı onaylar. Aynı hükümlünün koşullu salıverilmesine bir ay kaldığında, bir işverenle görüşmek için hafta içi bir gün sekiz saat boyunca çıkması gerekebilir. İş arama izni bu görüşme içindir. İşverenden alınacak davet yazısı ya da görüşme belgesi, başvuruyu güçlendirir; kanun belge şartı koymasa da idare gerekçeyi görmek isteyecektir.

İki izin arasındaki farklar

Özel izin, belirli bir tarihten bağımsız olarak üç ayda bir tekrar edebilen bir izindir. Amacı, aile bağlarını sürdürmek veya güçlendirmek ve dış dünyaya uyumu sağlamaktır. İş arama izni ise yalnızca koşullu salıverilmeden önceki son bir ay için düşünülmüştür ve günlük saat sınırıyla verilir.

Özel izin yol hariç yedi güne kadar sürebilirken, iş arama izni çalışma günü içinde sekiz saatle sınırlıdır. Özel izin açık kurumdakilere ya da açık kuruma ayrılmaya hak kazananlara tanınırken, iş arama izninde açık kurum şartı aranmaz; altı ay kesintisiz yatmış olmak ve tahliyeye bir ay kalmak yeter. Bu fark pratikte önemlidir, çünkü kapalı kurumdaki bir hükümlü özel izin alamayabilir ama iş arama iznine hak kazanabilir.

İzinden dönmemenin sonucu

Madde 97/1, izinden dönmeyen veya iki günden fazla bir süre geçtikten sonra dönen hükümlüler hakkında TCK m. 292 ve izleyen maddelerinin uygulanacağını söyler. Salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik gibi nedenlerle dönemeyenlere ceza verilmez. TCK m. 292/1 altı aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörür.

İzin süresini iki gün veya daha az geçiren hükümlü hakkında disiplin işlemi yapılır. Üstelik izinden dönmeyen veya iki günden fazla geç dönen hükümlülere bir daha özel izin verilmez (m. 97/3). Bu nedenle küçük görünen bir gecikme bile sonraki iznin önünü kapatabilir. Ayrıntı için izinden dönmeyen hükümlüye ne ceza verilir yazısına bakın.

Başvuruda sık yapılan hatalar

İlk hata, izin türünü karıştırmaktır. Hükümlü yakını iş arama izni için başvurup şartları sağlamadığında dilekçe sonuçsuz kalır. İkinci hata, onay mercilerinin farklı olmasını bilmemektir. Her iznin başlangıcında kurum en üst amirinin önerisi vardır; dilekçeyi kurum idaresine vermek gerekir.

Üçüncü hata, izin süresi içinde adres ve iletişim bilgilerini eksik bırakmaktır. İzinde nerede kalınacağı net olmalıdır.

Ret kararına itiraz ve destek

İzin talebi reddedilirse, karara karşı infaz hâkimliğine başvurulur. Şikâyetin nasıl yapılacağı infaz hakimliğine şikâyet nasıl yapılır, süre kaç gündür yazısında anlatılmıştır.

Ceza hukuku alanındaki infaz işlerinde izin başvurularının hazırlanması ve ret kararlarının incelenmesi konusunda yardımcı oluyoruz. Dosyanın ayrıntısı izin hakkının doğup doğmadığını belirler. Bize telefonla ulaşabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; bilgiler iletişim sayfasında bulunur. Koşullu salıverilmeye yaklaşan bir dosyada tarihleri önceden netleştirmek, iş arama iznini kaçırmamanın en kolay yoludur.

Başvuru takvimini önceden çıkarmak da fayda sağlar. Özel izin üç ayda bir hakkı olduğundan, bir önceki izinden dönüş tarihini not edip yeni başvuruyu o tarihe göre planlayın. İş arama izni için ise koşullu salıverilme tarihinden bir ay geriye sayın ve başvuruyu o haftaya yerleştirin. Hem hükümlü hem aile bu tarihleri ayrı bir yere yazmalı ve kurumdaki kayıtlarla karşılaştırmalıdır.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 93, 95, 96, 97

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.