KISACA
- Dava dilekçesinde HMK m. 119'daki unsurlar bulunmalıdır: mahkeme, taraflar, TC kimlik numarası, konu, vakıalar, deliller, hukuki sebepler, talep sonucu ve imza.
- Vakıalar sıra numarasıyla, her biri hangi delille ispatlanacağı belirtilerek yazılır.
- Bazı eksikler için hâkim bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.
- Boşanma sebebi olarak TMK m. 166 çoğu zaman temel dayanaktır; özel sebepler varsa onlar da ayrıca gösterilir.
Boşanma dilekçesi, mahkemenin adı ile başlar ve açık bir talep sonucu ile imzayla biter. Arada tarafların bilgileri, olayların numaralı özeti, deliller ve dayanılan hukuki sebepler yer alır. Bu sıra Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 119'dan gelir ve atlanan her bölüm sonradan sorun yaratabilir.
Dilekçenin kanundaki iskeleti
HMK m. 119/1, dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları harf harf sayar. Boşanma dilekçesi de sıradan bir dava dilekçesidir, yalnızca içerik aile hukukuna özgüdür.
Kısaca şunlar gerekir:
- Mahkemenin adı
- Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri
- Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası
- Varsa kanuni temsilcilerin ve vekilin bilgileri
- Davanın konusu
- İddianın dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarasıyla açık özeti
- Her vakıanın hangi delille ispat edileceği
- Dayanılan hukuki sebepler
- Açık bir talep sonucu
- İmza
Boşanma davası malvarlığına ilişkin bir dava sayılmadığı için dava değeri yazmak ana dilekçede çoğunlukla gerekmez. Ancak aynı dilekçeyle tazminat veya katılma alacağı da isteniyorsa, o talebin değeri belirtilmelidir.
Başlık ve taraf bilgileri
Üst kısımda mahkemenin adı yazılır, örneğin "... Aile Mahkemesine". Hemen altında davacı, davalı ve varsa vekilin bilgileri sıralanır. Davacının TC kimlik numarası mutlaka yazılır. Davalının kimlik numarasını yazmak zorunlu değildir, ama bilinen adresin güncel olması gerekir, çünkü tebligat oraya gider.
Adres hatası, dilekçenin en sık görülen sorunlarından biridir. Eski ikametgâh adresi yazılırsa tebligat çıkamaz ve ilk duruşma ertelenir. Nüfus kayıtlarındaki güncel adresi kontrol edin.
Vakıalar: olayları numarayla anlatmak
Dilekçenin en önemli kısmı budur. Evliliğin ne zaman yapıldığı, çocukların kimler olduğu, birlikte yaşamanın ne zaman bittiği ve sorunların nasıl başladığı kısa maddeler hâlinde yazılır. Her madde tek bir olayı anlatır.
Burada iki hata sık yapılır. Birincisi, duygusal bir anlatım yazıp somut tarih ve olay vermemektir. İkincisi, aşırı uzun ve dağınık bir hikâye yazmaktır. Hâkim "ne zaman, nerede, kim, ne yaptı" sorularının cevabını arar. "Eşim bana kötü davrandı" yerine "2025 yılının yazında, çocukların yanında bana ... dedi" gibi somut bir cümle daha değerlidir.
Deliller: her vakıanın dayanağı
HMK m. 119/1-f, iddia edilen her vakıanın hangi delille ispatlanacağının yazılmasını ister. Bu nedenle vakıaların altına ya da sonuna bir delil listesi eklenir. Tanık gösterilecekse adı, soyadı ve adresi verilir. Belge dayanak olacaksa dilekçeye eklenir ya da hangi kurumdan getirileceği yazılır.
Mesaj kayıtları, ses ve görüntü kayıtları, tutanaklar, sağlık raporları ve banka dökümleri sık görülen delillerdir. Hukuka aykırı elde edilen delil mahkeme önünde sorun yaratabilir. Delil sunmadan önce bunun nasıl elde edildiğine bakın. Tanık ve delil konusunu ayrıca anlattığımız sayfayı okuyabilirsiniz.
Hukuki sebepler ve boşanma sebebi
Dilekçede dayanılan kanun maddeleri yazılır. Boşanmada sıkça dayanılan madde, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasını düzenleyen TMK m. 166'dır. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvuruyorsa ya da bir eş diğerinin davasını kabul ediyorsa, birliğin temelinden sarsıldığı kabul edilir. Yeni düzenlemeyle, boşanma davasının reddi kesinleştikten sonra bir yıl ortak hayat kurulamamışsa da sarsılma sayılır.
Zina, hayata kast, terk gibi özel sebepler varsa onlar da ayrıca belirtilir. Sebepleri karşılaştırmak için boşanma sebepleri ve evlilik birliğinin sarsılması sayfalarını inceleyebilirsiniz.
Talep sonucu: açık ve eksiksiz
Talep sonucu, mahkemeden tam olarak ne istediğinizi yazdığınız bölümdür. Genellikle boşanma kararı, velayetin kime verileceği, çocuk için iştirak nafakası, tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat talepleri sayılır.
Bu liste kısa ve net olmalı. Tazminat ve yoksulluk nafakası gibi taleplerde mahkeme, yazılmayan bir talebe kural olarak karar veremez. Tedbir nafakasını dilekçede açıkça istemek bu yüzden önemlidir, çünkü mahkeme tedbirleri re'sen alabilse de (TMK m. 169) talebin ayrıca yazılması süreci netleştirir. Tazminat için TMK m. 174, yoksulluk nafakası için TMK m. 175 dayanak olarak gösterilir.
Varsayımsal bir örnek düşünelim
İki çocuklu bir çift beş yıldır ayrı odalarda yaşıyor. Davacı eş dilekçesinde evlilik tarihini, çocukların doğum tarihlerini, ayrılığın başladığı yılı ve belirli üç olayı numaralı maddelerle yazıyor. Her olayın altında tanık veya belge gösteriyor. Sonunda boşanma, velayet, iştirak nafakası ve tedbir nafakası talep ediyor. Bu yapı hâkimin dosyayı hızlı kavramasını sağlar. Sonuç ise kanıtlara ve kusur değerlendirmesine bağlıdır.
Dilekçede sık yapılan hatalar
Birinci hata, olayları tarihsiz anlatmaktır. İkinci hata, talep sonucunu belirsiz bırakmaktır; "gereğinin yapılmasını arz ederim" cümlesi tek başına talep sayılmaz. Üçüncü hata, ekleri eksik bırakmaktır: nüfus kayıt örneği, vukuatlı nüfus kaydı ve varsa evlilik cüzdanı örneği gibi belgeler dosyanın temelini oluşturur.
Dördüncü hata, karşı tarafa hakaret içeren bir dil kullanmaktır. Sert ifadeler hâkimin gözünde dilekçenin ağırlığını artırmaz, tersine olay anlatımını gölgeler. Sakin, tarih ve olay odaklı bir anlatım daha ikna edicidir. Beşinci hata, çocuklarla ilgili talepleri dilekçenin sonunda unutmaktır; velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası taleplerini en baştan planlayın.
Eksiklik varsa ne olur?
HMK m. 119/2'ye göre mahkeme, bazı bentler dışındaki eksiklikler için davacıya bir haftalık kesin süre verir. Süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Mahkemenin adı, dava değeri, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler ise bu kolaylığın dışında bırakılmıştır; bunların eksikliği başka sonuçlar doğurur. Bu nedenle dilekçeyi vermeden önce satır satır kontrol edin.
Harç ve gider avansı konusu için boşanma davası harç ve masrafları yazısına göz atın.
Dilekçeyi kimin yazması daha uygun?
Basit ve anlaşmalı dosyalarda kişi dilekçeyi kendisi yazabilir. Çekişmeli dosyalarda ise nafaka, velayet ve tazminat talepleri birbirine bağlıdır; birinin yanlış yazılması diğerlerini etkiler. Aile hukuku çalışma alanımızı inceleyebilir, dosyanızı anlatmak için iletişim sayfasından telefonla ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Dilekçe verilmeden önce yapılacak kısa bir kontrol, ilk duruşmanın boşa geçmesini önleyebilir.
Sık sorulan sorular
Boşanma dilekçesinde mutlaka bulunması gerekenler nelerdir?
Mahkemenin adı, tarafların adı soyadı ve adresleri, davacının TC kimlik numarası, davanın konusu, vakıaların numaralı özeti, deliller, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza gerekir (HMK m. 119).
Dilekçeyi avukatsız kendim yazabilir miyim?
Evet, kanun avukatla temsili zorunlu tutmaz. Ancak vakıaların, delillerin ve taleplerin eksiksiz yazılması gerekir; eksik talep sonradan genişletilirken sınırlamalara takılabilir.
Dilekçede eksiklik varsa dava reddedilir mi?
Hemen reddedilmez. Bazı eksikler için hâkim bir haftalık kesin süre verir. Süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 119/2).
Dilekçeye nafaka ve velayet talebini de yazmalı mıyım?
Evet. Yoksulluk nafakası ve tazminat gibi talepler dilekçede açıkça yazılmazsa mahkeme kendiliğinden hükmedemeyebilir. Geçici önlemleri hâkim re'sen alabilir (TMK m. 169), ama velayet ve tedbir nafakasını da dilekçede istemek süreci netleştirir.
Delil listesine ne yazılır?
Tanık adları ve adresleri, mesaj kayıtları, belgeler, sağlık raporları, banka dökümleri gibi her vakıanın hangi delille ispat edileceği ayrı ayrı gösterilir.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 119
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166, 169, 174, 175
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.