Babalık davası nasıl açılır? Süre ve DNA testi

Evlilik dışı doğan çocuğun babasının mahkeme kararıyla belirlenmesi için babalık davası açılır. Davayı ana ve çocuk açabilir. Ananın dava hakkı için kanunda kısa bir süre vardır: doğumdan itibaren bir yıl. Bu süreyi kaçırmamak, davanın ilk ve en önemli adımıdır.

Dava kime karşı, kim tarafından açılır?

TMK m. 301'e göre çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilir. Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Babalık davası ayrıca Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir. Dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya da ihbar yapılır.

Bu ihbarlar davanın usul işlemleridir; genellikle mahkeme tarafından yürütülür. Yine de dilekçede doğru kişileri göstermek gerekir.

Süre: bir yıl kuralı

TMK m. 303 uyarınca babalık davası, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı varsa, bir yıllık süre bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar. Bir yıl geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.

Burada dikkat edilecek nokta, sürenin ananın dava hakkı için konulmuş olmasıdır. Kanunun ikinci fıkrası Anayasa Mahkemesi'nin bir kararıyla iptal edilmiştir. Güncel durumun sizin için ne ifade ettiğini bir avukatla netleştirmek iyi olur.

Karine: hangi ilişki babalığa işaret eder?

TMK m. 302 şunu söyler: Davalının, çocuğun doğumundan önceki üçyüzüncü gün ile yüzsekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, babalığa karine sayılır. Bu sürenin dışında olsa bile fiilî gebe kalma döneminde ilişki tespit edilirse aynı karine geçerlidir.

Davalı, çocuğun babası olmasının olanaksızlığını ya da bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispat ederse karine geçerliliğini kaybeder. Yani karine kesin bir sonuç değildir; davalı aksini kanıtlayabilir.

Delil olarak neler kullanılır?

Kanun, ilişkiyi ispat eden belgelerin türünü sınırlamaz. Mesajlar, fotoğraflar, tanık beyanları, yazışmalar, para transferleri ve ortak yaşam izleri dosyaya girebilir. DNA testi, bu yargılamada en güçlü delillerden biridir. Mahkeme gerektiğinde taraflardan kan veya doku örneği alınmasını isteyebilir; testin ayrıntıları ve reddedilmesinin sonuçları ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Anne hangi giderleri isteyebilir?

TMK m. 304, ananın babalık davasıyla birlikte ya da ayrı olarak baba veya mirasçılarından şu giderlerin karşılanmasını isteyebileceğini söyler: doğum giderleri, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri, gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler. Çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim bu giderlere karar verebilir. Üçüncü kişiler veya sosyal güvenlik kuruluşlarınca anaya yapılan ödemeler, hakkaniyet ölçüsünde tazminattan indirilir.

Varsayımsal bir örnek düşünelim

Elif, bir ilişkiden hamile kalıyor ve çocuk doğduktan sonra birlikte olduğu kişi çocuğu tanımıyor. Elif, doğum tarihinden itibaren bir yıl içinde davayı açıyor. Dilekçesine mesaj kayıtlarını, hastane belgelerini ve ilişkinin sürdüğü döneme ait fotoğrafları ekliyor. Mahkeme, tanıkları dinliyor ve DNA incelemesine karar veriyor.

Sonuç tahmini yapılamaz; ama süre kaçırılmadığı ve deliller toplandığı için dosya hazır girmiş olur.

Dilekçede neler bulunmalı?

Babalık davası, aile mahkemesinde yazılı bir dilekçeyle başlar. Dilekçede çocuğun adı, doğum tarihi, annenin ve davalının kimlik bilgileri yer alır. Davalıyla ilişkinin ne zaman ve nerede yaşandığı, gebeliğin nasıl öğrenildiği ve davalının çocuğa karşı tutumu kısaca anlatılır. TMK m. 302'deki süre aralığı hesaplanırken doğum tarihini esas alırsınız: doğumdan önceki 300. gün ile 180. gün arasında kalan dönem, ilişkinin tarihi bakımından sorgulanır.

Dilekçeye eklenecek belgeler arasında nüfus kayıt örneği, doğum raporu ve gebelik takip belgeleri bulunur. Tanık gösteriyorsanız adlarını ve adreslerini yazın. Giderlerin de istendiği dosyada, TMK m. 304'teki kalemler ayrı ayrı belirtilir. Böylece mahkeme, hangi harcamayı talep ettiğinizi net görür.

Dava ne zaman, hangi koşulda açılırsa fayda sağlar?

Gebelik sürerken dava açmak mümkün olsa da çoğu anne doğumdan sonra harekete geçer. Doğumdan önce açılan davada çocuğun kaydı ve doğum bilgileri henüz tamam olmadığı için dosya sonradan tamamlanır. Doğumdan sonra açmayı seçerseniz bir yıllık sürenin başlangıcını doğum tarihi olarak hesaplayın ve son haftaya bırakmayın.

Baba başka bir ülkede yaşıyorsa tebligat uzar, ama bu durum süreyi uzatmaz. Davayı sürenin içinde açmak yeterlidir. Çocuk adına da dava hakkı bulunduğunu hatırlayın: TMK m. 301 hem anaya hem çocuğa dava hakkı tanır. Çocuk ergin olmadığı sürece onu temsil edecek kişi ve kayyım meselesi mahkemece çözülür.

Dava kazanılırsa çocuk ile baba arasındaki soybağı kurulur ve nüfus kaydı buna göre düzenlenir. Bunun ardından soyadı, nafaka ve mirasa ilişkin sonuçlar gündeme gelir. Bu başlıkların her biri ayrı bir istemle yürür; dosyayı baştan buna göre planlamak yerinde olur.

Sık yapılan hatalar

İlk hata, "baba kabul ederse mahkemeye gerek yok" diyerek süreyi beklemektir. Baba çocuğu nüfusta tanıyacağını söylese bile, bu iş yapılmadıkça süre işlemeye devam eder. İkinci hata, delilleri geç toplamaktır. Mesajlar silinir, telefon değişir, tanıklar unutur. Üçüncüsü, çocuğun doğum belgelerini ve gebelik takip kayıtlarını saklamamaktır.

Babalık davası, çocuğun soyadı, nafakası ve miras hakkı gibi pek çok sonucu etkiler. Her dosyada tarihler ve deliller farklıdır; bu yüzden erken danışmak zaman kazandırır. Bizi telefonla arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.

Konuyla ilgili DNA testini reddeden baba, evlilik dışı doğan çocuğun hakları, evlilik dışı çocuk için nafaka ve çocuğu tanıma ve tanımanın iptali yazılarını da okuyabilirsiniz. Genel çerçeve için aile hukuku sayfasına, görüşme talebi için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 301, 302, 303, 304

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.