Babalık davasında DNA testini reddeden ne olur

DNA testine gitmeyi reddeden davalının durumu, babalık davasında kendiliğinden kaybedilmiş bir dava anlamına gelmez. Ama bu davranış, dosyada davalının aleyhine bir ipucu olarak değerlendirilebilir. Mahkeme tek bir delille değil, dosyanın bütününe bakar.

Davalı testi neden reddeder, mahkeme ne yapar?

Davalılar çeşitli sebeplerle test yaptırmaktan kaçınabilir. Kimi çocuğun kendisine ait olmadığını düşünür, kimi ise ilişkiyi inkâr ederek sürecin uzamasını ister. Mahkeme, test için çağrı yapar ve davalıya süre verir. Davalı yine gelmezse, mahkeme başka yollara başvurur.

TMK m. 284/2'ye göre davalı, hâkimin öngördüğü araştırma ve incelemeye rıza göstermezse hâkim, durum ve koşullara göre bundan beklenen sonucu onun aleyhine doğmuş sayabilir. Bu bir zorunluluk değil, hâkimin takdiridir. Bu yüzden iki şey önemlidir: dosyada ne kadar delil var ve bu deliller karineyle ne kadar örtüşüyor.

Karine nasıl işler?

TMK m. 302, davalının çocuğun doğumundan önceki üçyüzüncü gün ile yüzsekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmasını babalığa karine sayar. Bu süre dışında olsa bile fiilî gebe kalma döneminde ilişki tespit edilirse aynı karine geçerlidir.

İlişkinin bu dönemde yaşandığını ana ispatlar; bunu başardığında karine devreye girer. Davalı, çocuğun babası olmasının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlarsa karine geçerliliğini kaybeder. Yani testi reddeden davalının karineyi çürütmesi, işin doğası gereği güçleşir.

Anne ve çocuk hangi delilleri toplamalı?

Test yapılamıyorsa dosya şu belgelerle desteklenmelidir:

• Mesaj ve yazışma dökümleri, tarihli fotoğraflar
• Ortak tanıdıklardan alınacak tanık beyanları
• Gebelik takip kayıtları ve doğum belgeleri
• Ortak seyahat, otel ve para transferi kayıtları

Delillerin tarihleri, 302. maddedeki süre aralığıyla karşılaştırılır. İlişkinin doğumdan önceki 300 ile 180 gün arasındaki döneme denk geldiğini gösteren her kayıt işe yarar.

Dava hakkı ve süre unutulmamalı

Test meselesi tartışılırken dava süresi akmaya devam eder. TMK m. 303'e göre ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Davalının test yapmaması bu süreyi durdurmaz. Bu nedenle anne, davayı açıp testi mahkeme aracılığıyla istemelidir; davalının gönüllü gelmesini beklememelidir.

Dava, baba ölmüşse mirasçılara karşı açılır (TMK m. 301/2). Bu durumda test yapılacak biyolojik materyal ya da akrabalar konusu daha da karmaşık hale gelir.

Varsayımsal bir örnek düşünelim

Ahmet, dava açıldıktan sonra mahkemece DNA testine çağrılıyor ama gelmiyor. Annenin dosyasında ilişkinin sürdüğü döneme ait mesajlar ve iki tanık beyanı var. Ahmet de ilişkiyi tümüyle inkâr ediyor ancak elinde, bir başkasının baba olma olasılığını gösteren hiçbir belge yok.

Bu durumda mahkeme, annenin delillerini, karineyi ve davalının tutumunu birlikte tartar. Sonuç, delillerin gücüne bağlıdır; önceden tahmin yürütmek doğru olmaz.

Davalı olarak savunmanızı nasıl kurarsınız?

Babalık davasında davalı olarak hakkınız vardır: ilişkiyi, tarihleri ve iddiaları tartışmak, tanık göstermek, karşı delil sunmak. Test yaptırmamak sizin hakkınızı ortadan kaldırmaz ama mahkeme bu tutumunuzu dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirir. Test konusunda tereddüdünüz varsa nedenini yazılı olarak mahkemeye bildirmek, sessiz kalmaktan daha sağlıklıdır.

Savunmayı kurarken TMK m. 302'deki iki yolu bilmelisiniz. Birincisi, çocuğun babası olmanızın olanaksız olduğunu göstermektir. İkincisi, bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının sizinkinden daha fazla olduğunu ispatlamaktır. İddianız belgeyle desteklenmiyorsa mahkemeyi ikna etmek güçleşir. Duruşma tarihlerini ve verilen süreleri takip etmek, haklarınızı korumanın ilk şartıdır.

Test için mahkemeye nasıl başvurulur?

Anne ya da çocuk adına davayı açan taraf, dilekçede DNA incelemesi talebini açıkça belirtmelidir. Mahkeme talebi kabul ederse davalıya ve çocuğa belirli bir gün ve kurum bildirir. Örnek alma işlemi resmî kurumda yapılır, böylece sonucun güvenilirliği tartışma konusu olmaz. Davalı çağrıya uymazsa mahkeme yeni bir süre verebilir; bu tutanakların hepsi dosyada kalır ve ileride değerlendirme konusu olur.

Davalı gelmezse annenin yapacağı şey, mahkemenin verdiği her süreyi takip etmek ve ek delil sunmaktır. Çocuğun doğum belgeleri, gebelik takip kayıtları ve ilişkiyi gösteren yazışmalar bu aşamada daha da değer kazanır. Mahkeme, davalının neden gelmediğini sorabilir; mazeret belgesi sunulup sunulmadığı da dosyadaki izlenimi etkiler.

Test yapılsa bile, sonuç raporunun itirazı mümkündür. Tarafların rapora karşı sunabileceği beyanlar mahkemece değerlendirilir. Bu aşamada deneyimli bir avukatın desteği süreci daha düzenli yürütmenize yardımcı olur.

Çocuk küçükse test sırasında ona uygun biçimde davranılması, kurumun ve mahkemenin dikkat ettiği bir husustur. Çocuğun psikolojik durumu ve yaşı, işlemin zamanlamasını etkileyebilir; bu nedenle takvimi mahkemeyle birlikte planlamak gerekir.

Mahkeme kararını verirken tek bir ayrıntıya bakmaz. Tanıkların tutarlılığı, yazışmaların tarihi, tarafların duruşmadaki beyanları ve test çağrısına verilen cevap, hepsi bir arada tartılır. Bu yüzden dosyanın her parçası düzenli ve tarih sırasıyla hazırlanmalıdır. Duruşmaya gitmeden önce belgelerin asıl ve fotokopilerini ayırın, tanıklarınıza tarihleri yeniden hatırlatın.

Belgelerinizi dosyalarken her sayfaya kısa bir not düşmek, duruşmada aradığınızı hemen bulmanızı sağlar.

Sık yapılan hatalar

Annelerin en sık yaptığı hata, test reddi üzerine davanın zaten kazanıldığını varsaymaktır. Delil toplamayı bırakmak, dosyayı zayıflatır. Davalıların hatası ise "nasıl olsa ispat edemez" diyerek hiçbir savunma hazırlamamaktır. Mahkeme, kendi tutumunuzu da değerlendirir.

Bir diğer hata, süre kaçırmaktır. Dava hakkının düşmesi sonrası, haklı gecikme sebebi göstermek zorlaşır. Çocuğun nüfus kaydı, soyadı ve nafaka hakları bu davanın sonucuna bağlı olduğu için süreyi erken planlamak gerekir.

Her dosya farklı delillerle yürür. Test reddinin sizin dosyanıza etkisini görmek için belgelerinizi telefonla ya da WhatsApp üzerinden bize iletebilirsiniz.

Dava açma sürecini baştan okumak için babalık davası nasıl açılır yazısına bakın. Soybağı ile ilgili soybağının reddi davası, çocuğu tanıma ve evlilik dışı doğan çocuğun hakları başlıkları da yardımcı olur. Aile hukuku sayfamızı inceleyebilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 284, 301, 302, 303

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.