Yayılan özel görüntüler internetten nasıl kaldırılır?

Özel görüntüleriniz internette dolaşıyorsa mahkemeye gitmeden önce BTK'ya doğrudan başvurabilirsiniz. 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi tam bu durum için yazılmış: başvurunuz erişim sağlayıcılara iletilir ve içeriğe erişim en geç dört saatte engellenir. Karar sonradan hâkimin onayına sunulur. Arkasından yayanı bulmak, ceza şikâyeti ve gerekirse tazminat gelir.

İlk saatlerde sıralama

Panik içinde silinen mesajlar ve kapatılan hesaplar delili de götürür. Önce şunları yapın: görüntünün göründüğü sayfanın ekran görüntüsünü tarih ve saatiyle alın, tarayıcıdaki tam adresi (URL) kopyalayın, paylaşım yapan hesabın profil adresini not edin. Görüntüyü size birinin gönderdiğini düşünüyorsanız o yazışmayı da silmeyin.

Sonra BTK'ya başvuru yapılır. Kanuna göre başvuruda üç şey bulunur: yayının tam adresi, hangi açıdan özel hayatınızın ihlal edildiğini anlatan bir açıklama ve kimliğinizi gösteren belge. Birinde eksik varsa talep işleme konmaz (m. 9/A-2). Burada "tam adres" kelimesi önemli. Bir sitenin ana sayfasını yazarsanız sistem hangi videoyu kapatacağını bilemez; engelleme yayın, kısım, bölüm, resim ya da video bazında ve URL ile yapılır.

Dört saat, yirmi dört saat, kırk sekiz saat

Başvuru BTK'ya ulaşınca erişim sağlayıcılar tedbiri derhâl, en geç dört saat içinde uygular. Ama süreç orada bitmiyor. Erişimin engellenmesini isteyen kişi, talebini taleple aynı saatten başlayan yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunmak zorunda. Hâkim, içerik nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğine bakar ve kararını en geç kırk sekiz saatte açıklar. Açıklamazsa tedbir kendiliğinden kalkar.

Bu yüzden yirmi dört saatlik süre kaçırılmamalı. Hâkime sunulmayan talepte tedbirin dayanağı kalmıyor. Yayın kaldırılmışsa hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz olur (m. 9/A-7).

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde başvuru sırası bile beklenmeden doğrudan Başkanın emriyle engelleme yapılabilir; bu karar da yirmi dört saat içinde hâkimin onayına gider ve hâkim kırk sekiz saatte karar verir (m. 9/A-8 ve 9).

Erişim engeli ile silinme aynı şey değil

Burada beklentiyi doğru kurmak gerekiyor. Erişim engeli, adrese Türkiye'den ulaşımı kapatır; içeriğin sunucudan kalkması demek değildir. Yayın sahibi içeriği kendi sitesinden çıkarmadıkça kopyası başka yerde durabilir. Platformlara yapılan bildirimler (şikâyet formları) bu yüzden paralel yürütülür. Arama motorundan sonuçların silinmesi ayrı bir başvuru konusu; ayrıntısı için unutulma hakkı başvurusu yazısına bakabilirsiniz.

Platforma bildirim ve erişim sağlayıcının rolü

Erişim engelini uygulayanlar internet servis sağlayıcılarıdır. Kanun onlara iki yükümlülük yüklüyor: kendilerine usulüne uygun bildirim gelince erişimi engellemek ve trafik bilgilerini altı aydan az, iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenen süre kadar saklamak (5651 sayılı Kanun m. 6). İkinci yükümlülük failin bulunmasında işe yarıyor, çünkü yüklemeyi kimin hangi bağlantıdan yaptığı bu kayıtlardan çıkarılabilir. Süre sınırlı olduğu için şikâyeti geciktirmek bu açıdan da risklidir.

Platformun kendisine yapılan bildirim ise ayrı bir kanaldır. Sosyal ağların ve video sitelerinin gizlilik ihlali formları vardır; burada kimlik teyidi ve ilgili bağlantıların tek tek gösterilmesi istenir. Platform bildirimi hâkim onayı gerektirmez ama sonucu da kanunla garanti altına alınmış değildir. İki yolu aynı gün işletmek en az risk taşıyan sıradır: BTK başvurusu içeriğe Türkiye'den erişimi keser, platform bildirimi ise içeriğin kaynağından kaldırılmasını hedefler.

Hâkim kararından sonra ne olur

Sulh ceza hâkiminin kararı doğrudan BTK'ya gönderilir. Kanun, hâkim kararına karşı 5271 sayılı Kanun hükümlerine göre itiraz yoluna gitme yetkisini Başkana veriyor (m. 9/A-6). Hâkim ihlal görmezse tedbir kalkar ve başvuranın önünde yeniden başvuru, ceza şikâyeti ve hukuk davası yolları kalır. Kararın gerekçesi o yüzden önemli: hâkime sunduğunuz dilekçede görüntünün özel hayatın hangi alanına ait olduğunu, kimlerce görülebildiğini ve yayın tarihini açık yazmak hâkimin işini kolaylaştırır.

Başvuru sırasında kimliğinizi ispat eden bilgiyi vermek kanundan doğan bir şarttır (m. 9/A-2). Dosyaya kimlik fotokopisinin okunaklı hâlini koymak, eksik yüzünden talebin işleme konmaması riskini kaldırır.

Failin bulunması ve soruşturma

Hesap anonimse faile ulaşmak soruşturma savcısının işidir. Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılabilir, yazılı veya tutanağa geçirilen sözlü beyanla olur (CMK m. 158). Savcılık, platformdan ve erişim sağlayıcıdan IP kayıtlarını ister; telefon numarası ya da e-posta üzerinden hesabın sahibine gidilir. Bu aşamada sizden beklenen, elinizdeki bütün delili sunmak ve şüphelinin kim olduğuna dair bildiklerinizi anlatmaktır. Tahmini şüpheli adı vermek serbest, ama kesinmiş gibi yazmayın; yanlış isim sonradan sorun çıkarır.

Mahkeme aşamasında görüntünün hukuka uygun elde edilip edilmediği de tartışılır. Rızayla çekilmiş bir görüntü ile gizlice kaydedilmiş bir görüntü ceza bakımından farklı sonuç doğurur. Ayrıntısı gizli kamera ile kayıt yazısında.

Paylaşan kişi hangi suçu işler

Ceza boyutu TCK 134'te. Birinci fıkra özel hayatın gizliliğini ihlali bir yıldan üç yıla kadar hapisle karşılar; ihlal görüntü veya ses kaydıyla yapılmışsa ceza bir kat artırılır. İkinci fıkra ise görüntü ya da sesleri hukuka aykırı biçimde ifşa edeni iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırır; basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de ceza aynı. İki fıkrayı birbirine karıştırmayın: kaydeden kişiyle yayan kişi aynı kişi olmak zorunda değil. Ayrıntılı değerlendirme için özel görüntü ve ses kaydını yayma suçu yazısına bakın.

Sadece konuşma kaydıysa TCK 133 işler. Aleni olmayan konuşmaların kaydedilerek elde edilen verilerini ifşa edene iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası verilir (m. 133/3).

Bu suçların soruşturulması şikâyete bağlıdır (TCK m. 139). Şikâyet süresi, fiili ve faili öğrendiğiniz günden başlayarak altı aydır (TCK m. 73). Süre kısa görünse de gerçek bir sınırdır, geçerse soruşturma yapılamaz.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: ilişkisi bitmiş bir kişi, eski partnerinin özel fotoğraflarını bir Telegram kanalına ve iki forum sitesine yüklemiş olsun. Mağdur, üç adresi ve kanalın bağlantısını ekran görüntüleriyle toplar, kimliğiyle BTK'ya başvurur, ertesi gün sulh ceza hâkimliğine aynı belgelerle gider ve eş zamanlı olarak savcılığa şikâyetini sunar. Hâkim kararını verene kadar tedbir yürür. Sonuç, kayıtların nasıl elde edildiğine, kimin yüklediğinin tespit edilmesine ve rızanın kapsamına göre değişir; burada yalnızca adımların sırası gösteriliyor.

Hukuk yolu: kişilik hakkı ve tazminat

Ceza davası paralel yürürken hukuk mahkemesine de gidilebilir. TMK m. 24 ve 25 kişilik hakkına saldırı hâlinde saldırının durdurulmasını, tehlikenin önlenmesini ve sona ermiş olsa bile hukuka aykırılığın tespitini istemeye imkân veriyor. Manevi tazminat da bu yolla talep edilir (TBK m. 58).

Yapılan hatalar

Sık görülen hata, yazışmayı ve hesabı silip sonra şikâyete gitmek. İkinci hata, fail olduğundan şüphelenilen kişiye mesaj atıp "sil yoksa" diye yazmak; bu mesaj sizin aleyhinize delil olabilir. Üçüncüsü, başvuruyu yaptıktan sonra hâkim onayını yok saymak. Dördüncüsü, adresleri tek tek değil, "bir sürü sitede var" diye genel yazmak.

Dosyanızı anlatmak için

Her dosya farklı: görüntünün kimde, hangi platformda ve ne kadar yayıldığı hem başvuruyu hem şikâyetin içeriğini belirler. Süreler dar olduğu için beklemek yerine durumunuzu iletişim sayfasından telefonla arayarak ya da WhatsApp'tan yazarak anlatabilirsiniz. Genel çerçeve için ceza hukuku sayfasına, benzer durumlar için erişim engeli itirazı ve 5651 madde 8/A yazılarına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5651 sayılı Kanun m. 9/A
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73, 133, 134, 139
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 158
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 24, 25

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.