KISACA
- Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı biçimde ifşa eden kişiye TCK 134/2 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
- Görüntü ya da ses kaydı yapılarak özel hayatın gizliliği ihlal edilmişse TCK 134/1'deki bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası bir kat artırılır.
- Suç kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetkiyle ya da mesleğin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 137).
- Soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren altı aydır (TCK m. 139, 73).
- Yayını durdurmak için ceza şikâyetinden ayrı olarak içeriğin kaldırılması da istenebilir; bu iki yol birbirini engellemez.
Özel bir görüntünüz ya da ses kaydınız sizin izniniz olmadan başkalarına gösterildiyse, bu açıkça suçtur: TCK 134/2, bu eylem için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörüyor. Yayan kişi aynı zamanda kaydı da kendisi yapmışsa tablo ağırlaşıyor. Aşağıda cezanın nasıl hesaplandığını, şikâyet süresini ve hem mağdurun hem de hakkında şikâyet olan kişinin neye bakması gerektiğini anlatıyorum.
TCK 134 iki ayrı suç içerir
Madde iki fıkradan oluşuyor ve fıkralar farklı fiilleri cezalandırıyor. Birinci fıkra, kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal edenlere bir yıldan üç yıla kadar hapis veriyor. Gizlilik görüntü veya ses kaydı alınarak ihlal edilmişse ceza bir kat artıyor. Yani örneğin gizlice çekim yapan kişi için alt sınır iki yıl, üst sınır altı yıl oluyor.
İkinci fıkra ise kaydın ifşasını düzenliyor. Özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılıyor. Kayıt basın ve yayın yoluyla yayımlanırsa da aynı ceza veriliyor. Burada kaydı kimin yaptığı fark etmez. Bir gruba ya da tek bir kişiye gönderen de, sosyal medyada paylaşan da ifşa fiilini işlemiş olabilir.
Cezayı artıran hâller
TCK 137, bu bölümdeki suçların iki durumda yarı oranında artırılacağını söylüyor: kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak işlenmesi ve belli bir meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılması. Mesela bir sağlık çalışanının muayene sırasında aldığı görüntüyü yaymasını ya da bir teknik servisçinin telefondan edindiği kayıtları göndermesini bu çerçevede düşünebilirsiniz.
Artırımlar birbirine karıştırılmasın. 134/1'deki "bir kat" artırım kaydın alınmasıyla ilgili, 137'deki "yarı oranında" artırım ise failin sıfatıyla ilgili. İkisi ayrı hükümlere dayanır ve dosyada hangisinin gerçekten uygulanacağı, iddianamenin fiili nasıl nitelediğine bağlıdır.
Şikâyet, süre ve uzlaştırma
TCK 139'a göre kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme hariç, bu bölümdeki suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı. 134 bu istisnalar arasında yok; yani özel görüntü ifşasında mağdur şikâyet etmezse soruşturma yürümez.
Süre altı ay. TCK 73'e göre bu süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlıyor. Görüntüyü yıllar sonra fark ettiyseniz süre fark ettiğiniz günden işler, ama zamanaşımı süresini aşamaz. 134 şikâyete bağlı olduğu için CMK 253/1-a uyarınca uzlaştırma kapsamındadır; uzlaştırma girişimi yapılır. Dosyada uzlaştırma kapsamına girmeyen başka bir suç da varsa uygulama değişebilir.
Hangi mahkeme bakar, dava ne kadar süre sonra düşer?
134 ve 137'deki en ağır hâl bile on yılı aşmıyor: 134/1'de bir kat artırılmış üst sınır altı yıl, buna 137'den yarı artırım gelirse yaklaşık dokuz yıl. Bu yüzden görev, 5235 sayılı Kanun'un 12. maddesindeki ağır ceza listesine girmiyor; dava asliye ceza mahkemesinde görülür.
Dava zamanaşımı TCK 66'ya göre cezanın üst sınırına bakılarak belirlenir. Beş yıl ve altı üst sınırlı suçlarda sekiz yıl, beş yılı aşan suçlarda onbeş yıl. Nitelikli hâller dosyadaki delillerle mevcutsa süre hesabında göz önüne alınır (TCK 66/3). Hangi sürenin işlediği her dosyada ayrıca hesaplanmalı.
Varsayımsal bir örnek
Varsayımsal bir örnek düşünelim: iki kişi bir ilişki sırasında kendi rızalarıyla bir video kaydediyor, ilişki bitince eski partnerlerden biri bu videoyu ortak arkadaşlarının bulunduğu bir mesaj grubuna gönderiyor. Çekime verilen rıza gruba gönderme rızasını kapsamaz. Savcılık önce videoyu kimin kaydettiğine, kime ve hangi cihazdan gönderildiğine, mesajların silinip silinmediğine bakar. Mağdurun şikâyet süresi içinde başvurup başvurmadığı da tartılır. Sonucu önceden söylemek mümkün değil; dosyadaki ekran görüntüleri, cihaz incelemesi ve tanıklar belirleyici olur.
Yayılan görüntü ne zaman kaldırılır?
Ceza şikâyetinden bağımsız olarak, özel hayatın gizliliğinin ihlali nedeniyle 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi işliyor. Kişi URL'leri, açıklamasını ve kimlik bilgilerini Siber Güvenlik Başkanlığı'na doğrudan iletebiliyor; erişim sağlayıcı en geç dört saat içinde uyguluyor. Başvuran 24 saat içinde dosyayı sulh ceza hâkimine sunuyor, hâkim 48 saat içinde karar vermezse engel kalkıyor. Ayrıntılı adımları yayılan özel görüntülerin kaldırılması yazısında bulabilirsiniz.
Delil ve savunma tarafında dikkat edilecekler
Hakkında şikâyet olan kişi için en kritik konu, telefondaki içeriğin nasıl ele geçirildiği ve kayda rıza bulunup bulunmadığı. Dijital delilin hukuka uygun elde edilip edilmediği ayrı bir tartışma konusu; ayrıntısı hukuka aykırı elde edilen dijital delil yazısında. Susma hakkı ve müdafi yardımından yararlanma hakkınız her aşamada saklı; ifade vermeden önce dosyayı incelemek meşru bir savunma hakkıdır.
Ceza iki yıl veya daha az hapse inerse CMK 231 kapsamında hükmün açıklanmasının geri bırakılması tartışılabilir, ancak buradaki şartlar güncel metne göre dosyaya özgü değerlendirilir. Bu konuyu bilişim suçlarında HAGB yazısında ayrıca ele aldım.
Yapılan hatalar ve atlanan adımlar
Mağdurlar çoğu zaman içeriği hemen silip delilsiz kalıyor. Oysa şikâyet etmeden önce paylaşımın ekran görüntüsü, URL'si, tarih ve saat bilgisi ile mesajlaşma yazışmaları saklanmalı. Bir diğer hata, "yayarsam suç olur mu" diye tereddüt edenlerin hukuka aykırılığı sonradan fark etmesi; rıza ile çekilmiş içeriği bile paylaşmadan önce sahibinin yazılı ya da mesajla verdiği açık onay bulunmalı.
Gizli çekim yapılmışsa konu gizli kamera ile kayıt yapmak başlığında ele alınan hükümlerle birleşir. Kişinin fotoğrafı rızasız paylaşılmışsa başkasının fotoğrafını paylaşmak yazısına bakabilirsiniz. Görüntü yapay zekâ ile üretilmişse deepfake yazısındaki ayrım devreye girer.
Dosyaya özgü durumunuzu konuşmak için
Altı aylık şikâyet süresi, mağdur açısından en çok zaman kaybettiren konu; hakkında şikâyet olan açısından ise ifadeye çağrılmadan önce neyin delil sayılacağı belirleyici. Bu iki durumda da erken öğrenmek seçenekleri korur. Durumunuzu anlatmak için büroyu arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; iletişim sayfasında numaralar var. Konunun genel çerçevesi için ceza hukuku sayfasına, süre ve uzlaştırma ayrıntıları için bilişim suçlarında şikâyet süresi ve uzlaşma yazısına göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Özel görüntüleri paylaşan kişiye kaç yıl hapis verilir?
Görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etmenin cezası TCK 134/2'ye göre iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Görüntüyü kendisi kaydeden kişi hakkında 134/1'deki artırılmış ceza da gündeme gelebilir. Mesleki kolaylık ya da kamu görevi söz konusuysa TCK 137 gereği ceza yarı oranında artar.
Rıza ile çekilen görüntüyü sonradan yaymak suç olur mu?
Çekime verilen rıza yayma rızası anlamına gelmez. Görüntü kişinin onayıyla kaydedilmiş olsa bile, onun bilgisi ve izni olmadan üçüncü kişilere gönderilmesi ya da internete konması ifşa sayılabilir. Rızanın kapsamı dosyadaki mesajlar ve tanıklarla tartışılır.
Özel görüntü ifşa suçunda şikâyet süresi ne kadar?
Suç şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi altı aydır. Süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar. Sürenin kaçırılması kovuşturmayı engeller, bu yüzden görüntüyü fark eder etmez başvurmak gerekir.
Şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Kovuşturma aşamasında suçtan zarar gören kişi vazgeçerse, kanunda aksi yazılı olmadığı sürece dava düşer (TCK m. 73/4). Hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Vazgeçme yalnız bu suç için geçerlidir; ayrı bir suç oluşturan eylemler bundan etkilenmeyebilir.
Yayılan görüntüler cezai süreç bitmeden kaldırılabilir mi?
Evet. Özel hayatın gizliliğinin ihlali nedeniyle 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesine göre Siber Güvenlik Başkanlığı'na doğrudan başvurulabilir. Erişim sağlayıcı kararı kısa sürede uygular ve konu sulh ceza hâkimine taşınır. Bu yol ceza şikâyetinden bağımsızdır.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 66, 73, 134, 137, 139
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231, 253
- 5235 sayılı Kanun m. 12
- 5651 sayılı Kanun m. 9/A
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.