KISACA
- Terk sebebiyle boşanma için ayrılığın en az altı ay sürmesi, devam etmesi ve hâkim ya da noter ihtarının sonuçsuz kalması gerekir.
- İhtar istemi, ayrılığın dördüncü ayı bitmeden yapılamaz; ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz.
- Terk eden eşe ihtarda iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmezse doğacak sonuçlar bildirilir.
- Eşini evden çıkmaya zorlayan ya da haklı sebep olmadan eve dönmesini engelleyen taraf da terk etmiş sayılır.
Eşiniz evden ayrıldıysa ve geri dönmüyorsa, hemen dava açmak mümkün değildir. Terk sebebiyle boşanma, TMK m. 164'te ayrı bir sıraya bağlanmıştır: önce bekleme süresi, sonra ihtar, sonra yeniden bekleme ve ancak sonra dava. Adımların sırası bozulursa dava şartı eksik kalır.
Kanunun aradığı şartlar
TMK m. 164'e göre eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ederse veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmezse, terk edilen eş boşanma davası açabilir. Bunun için üç şart bir arada aranır. Ayrılık en az altı ay sürmüş olmalı. Bu durum devam etmeli. Ve istem üzerine hâkim ya da noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmalı.
Terk, her ayrı yaşamayı kapsamaz. Eşiniz iş nedeniyle başka yerde bulunuyorsa, tedavi görüyorsa ya da sizin rızanızla ayrı yaşıyorsanız terk söz konusu olmaz. Önemli olan, evlilik yükümlülüklerinden kaçınma amacıdır.
Adım adım süreç
Birinci adımda ayrılığın başlangıç tarihini belirlersiniz. Eşinizin evi terk ettiği günü gösteren kira kayıtları, tanıklar ya da mesajlar işe yarar.
İkinci adımda ayrılığın dördüncü ayı dolduktan sonra hâkimden ya da noterden ihtar çekilmesini istersiniz. Kanun, dördüncü ay bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamayacağını açıkça yazar. Bu yüzden dördüncü aydan önce yapılan ihtar geçersiz sayılabilir.
Üçüncü adımda hâkim veya noter, esası incelemeden terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiğini ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçları bildirir. Bu bildirim ciddi bir uyarıdır; gerektiğinde ilan yoluyla da yapılır.
Dördüncü adımda iki ay geçmesini beklersiniz. İhtardan sonra iki ay dolmadan dava açılamaz. Bu iki aylık süre içinde eş eve dönerse terk sona erer ve dava açılamaz.
Beşinci adımda, eş dönmemişse, boşanma davasını açarsınız. Yetkili mahkeme konusunda boşanma davası hangi mahkemede açılır yazımıza bakabilirsiniz.
Eşi evden çıkmaya zorlayanlar da terk etmiş sayılır
Maddenin ikinci cümlesi sık gözden kaçan bir hükümdür. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Yani evde kalan taraf, eşini şiddetle, tehditle ya da kapıyı kilitleyerek dışarı çıkardıysa, kâğıt üzerinde evden ayrılan değil evde kalan "terk eden" olarak değerlendirilebilir.
İhtarın içeriği ve tebliği
İhtar metninde iki bilgi bulunmalıdır: iki ay içinde ortak konuta dönülmesi gerektiği ve dönülmezse boşanma davası açılabileceği. Bildirim eşin bilinen adresine yapılır. Adres bilinmiyorsa kanun ilanı da öngördüğü için ilana başvurulur. Bu tebliğ işlemi dava şartının parçasıdır; eksik veya hatalı tebliğ dosyada sorun çıkarabilir.
Varsayımsal bir örnek düşünelim
Bir eş Mart ayında kendi ailesinin yanına taşınıyor ve geri dönmüyor. Diğer eş, ayrılığın dördüncü ayı bitince noterden ihtar gönderiyor. İhtarda iki ay içinde eve dönme çağrısı yer alıyor. İki ay sonra eş dönmemişse ve ayrılığın altı ayı da dolmuşsa dava açılabilir. Eş bu süre içinde dönüp birkaç gün kaldıktan sonra tekrar ayrılırsa süre ve sayım yeniden tartışma konusu olabilir. Bu bir örnek kurgudur, sonuç öngörmez.
Sık yapılan hatalar
En çok yapılan hata, ihtarı erken çekmektir. Dördüncü ay dolmadan yapılan bir ihtar süreci geçersiz kılabilir ve baştan başlamak zorunda kalabilirsiniz. İkinci hata, iki aylık beklemeden önce dava açmaktır. Üçüncü hata ise ayrılığın nedenini belgelendirmemektir; eşiniz haklı sebep iddiasında bulunursa buna karşı delilleriniz hazır olmalıdır.
Terk sebebi ispatlanamazsa, evlilik birliğinin sarsılması sebebi yedek olarak ileri sürülebilir. Harç ve masraflar için boşanma davası harç ve masrafları yazımıza bakabilirsiniz. Ayrılık sürerken geçim konusunda tedbir nafakası da gündeme gelebilir.
Terk edilen eşin hakları ve sonrası
Terk edilen eş, dava sürerken kendi geçimini sağlamakta zorlanıyorsa tedbir nafakası talep edebilir. Terk eden eşin kusuru genellikle ağır sayıldığından, boşanma kararında tazminat ve nafaka konularında terk edilen taraf lehine sonuç çıkması mümkündür; ancak bu her dosyada ayrıca ispat edilen kusura bağlıdır. Çocuk varsa velayet de aynı davada karara bağlanır.
Ortak konut, terk eden eşin elinde kalmışsa ya da kira sözleşmesi ona aitse aile konutu şerhi gibi koruyucu işlemler gündeme gelir. Bu işlemleri dava açmadan önce de yapabilirsiniz. Terk eden eşin sizin adınıza borç yapması veya ortak mallarınızı elden çıkarması riskine karşı da dilekçede gerekli talepleri baştan koymak yararlıdır. Dava uzadıkça tarafların durumu da değişebilir; bu yüzden elinizdeki belgeleri düzenli saklamanızı öneririz.
Haklı sebep savunması
Terk iddiasıyla karşılaşan eş çoğu zaman ayrılığın haklı bir sebebe dayandığını söyler: şiddet, hakaret, aşırı baskı, ailenin müdahalesi ya da ekonomik sıkıntı gibi. Kanun, haklı sebep varsa terkin gerçekleşmediğini kabul eder. Bu yüzden davada ilk tartışılan konu, ayrılığın gerçek nedenidir. Tanıklar, mesajlar ve ayrılık öncesi yaşananları gösteren belgeler bu noktada belirleyicidir; bu yüzden ayrılığın nasıl başladığını gösteren her kaydı baştan saklamak gerekir. Haklı sebep kabul edilirse dava reddedilebilir; bu durumda yedek sebep olarak ileri sürülen evlilik birliğinin sarsılması sebebi devreye girer. Dosyaya kira sözleşmesi, fatura, banka hareketleri ve eşin başka bir adreste yaşadığını gösteren kayıtlar eklenebilir. Bunlar hem ayrılığın başlangıcını hem de sürdüğünü gösterir; mahkeme altı aylık süreyi bu belgelerle hesaplar. İhtarname örneğini ve tebliğ evrakını saklayın; mahkeme bunları dava şartı olarak ilk incelemede arar.
Takvimi birlikte çıkaralım
Bu süreçte tarihler belirleyicidir; yanlış tarih dosyanın kaderini değiştirebilir. Ayrılık tarihinizi, varsa elinizdeki belgeleri ve eşinizin son bilinen adresini toplayıp bize ulaşabilirsiniz. Aile hukuku çalışma alanımız sayfasından hizmetleri görebilir, iletişim sayfasındaki telefon ya da WhatsApp ile hızlıca yazabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Eşim evi terk etti, hemen dava açabilir miyim?
Hayır. Ayrılık en az altı ay sürmeli ve ihtar süreci tamamlanmalıdır. Dava ancak ihtardan sonra iki ay geçtikten sonra açılabilir.
İhtarı kim yapar?
Hâkim veya noter yapar. Davaya hakkı olan eşin isteği üzerine, esas incelenmeden terk eden eşe iki ay içinde eve dönmesi gerektiği bildirilir.
Eşimin adresi bilinmiyorsa ne yapılır?
Kanun ihtarın gerekirse ilan yoluyla yapılabileceğini söyler. Adres tespit edilemezse ilanla tebliğ yoluna gidilir.
Haklı bir sebeple evi terk eden eş aleyhine bu dava açılabilir mi?
Hayır. Terkin, evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla veya haklı sebep olmadan olması gerekir. Şiddet nedeniyle evden ayrılan eş haklı sebebe dayanabilir.
Eş evde kalıp beni kapı dışarı ettiyse ne olur?
Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı sebep olmaksızın eve dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Dava o eşe karşı açılabilir.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 164, 166, 184
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.