Silahla veya bıçakla yaralama cezası ne kadar?

Kavga sırasında ya da tartışmanın ortasında bir bıçak çekilip biri yaralandığında, soruşturma dosyası “silahla yaralama” başlığıyla açılır. Cezanın kaç yıl olduğu çoğu zaman en önce merak edilen şey. Kısa cevap şu: temel yaralama cezası bir yıl altı aydan üç yıla kadar iken, silahla işlendiğinde yarı oranında artarak iki yıl üç aydan dört yıl altı aya kadar bir çerçeveye çıkıyor. Ama bu rakamlar yalnız başlangıç. Yaralanmanın sonucu ağırsa tablo yeniden değişiyor.

Kanun silahı nasıl tanımlıyor

Gündelik dilde silah deyince tabanca akla gelir. TCK 6/1-f ise çok daha geniş bir liste veriyor: ateşli silahlar, patlayıcı maddeler, saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet, saldırı ve savunma amacıyla yapılmamış olsa bile fiilen bu işte kullanılmaya elverişli diğer şeyler, ve zehirleyici ya da yakıcı maddeler.

Yani mutfak bıçağı, kırık şişe, demir boru, taş ya da tornavida da olayda saldırı aracı olarak kullanıldıysa silah sayılabilir. Aleti kullanmadan sadece yanında bulundurmak ise yaralamayı bu bende sokmaz; yaralamanın silahla yapılmış olması gerekir. Bu ayrım, dosyada “bıçağı kim çekti, kim kullandı” sorusunu belirleyici kılıyor.

Ceza çerçevesi: nasıl hesaplanır

TCK 86/1, kasten yaralamaya bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis öngörüyor (alt sınır 2025'te 7550 sayılı Kanunla artırıldı; daha önceki bir olayda lehe olan eski hüküm uygulanır, TCK 7/2). 86/3-e silahla işlenmesini sayıyor ve “şikâyet aranmaksızın verilecek ceza yarı oranında artırılır” diyor.

Hesap şöyle gidiyor: hâkim önce temel cezayı belirler, sonra artırır. Alt sınır olan bir yıl altı ay yarı oranında artırıldığında iki yıl üç ay, üst sınır olan üç yıl ise dört yıl altı ay olur. Aynı fıkradaki bentlerden birkaçı birden gerçekleşse bile (örneğin hem silahla hem savunmasız kişiye karşı) fıkra tek bir “yarı oranında” artırım öngördüğü için artırım üst üste binmez; yalnız canavarca hisle işlenmesinde (f bendi) artırım bir kattır.

Şikâyet ve uzlaşma: silahlı yaralamada neden yok

Basit yaralamada mağdur şikâyetinden vazgeçerse dava düşebilir. Silahla yaralamada böyle bir imkân yok, çünkü 86/3 hâllerinde şikâyet aranmıyor. Mağdur savcılığa gitmese de soruşturma başlar, vazgeçse de sürer.

CMK 253 uzlaştırma listesinde “kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86)” yazıyor. Yani 86/3'ün tamamı, bu arada silahla yaralama, uzlaştırmadan çıkarılmış. Taraflar anlaşmış olsa bile savcılık davayı açar. Anlaşma elbette boşa gitmez: mağdurun zararının giderilmesi cezanın belirlenmesinde ve HAGB değerlendirmesinde dikkate alınır. Yaralama suçunda uzlaştırma yazısında hangi hâllerde mümkün olduğu anlatılıyor.

Bıçak kullanımı ve meşru savunma

Bıçak ya da silah kullanan kişi çoğu zaman “kendimi savundum” der. TCK 25 meşru savunmada orantıyı arar: haksız saldırıyı o anda ve saldırıyla orantılı biçimde defetmek. Yumrukla gelene bıçakla karşılık vermek orantı sorununu doğurur. Orantı aşılmışsa TCK 27 sınırın aşılmasını düzenler; heyecan, korku ya da telaştan ileri gelen aşımda ceza verilmez (27/2).

Dosyada bu iddiayı destekleyen şeyler ortaya konmalı: saldırı kimden geldi, kaç kişi vardı, bir kaçış yolu var mıydı, yaralama nereye isabet etti. Bunlar kamera kaydı, tanıklar ve rapor ile sınanır. Ayrıntı için meşru savunmada sınırın aşılması yazısına bakabilirsiniz.

Yaralama mı, öldürmeye teşebbüs mü

Bıçak ya da ateşli silah kullanılan bir olayda savcılık çoğu zaman iki ihtimali birden tartar. Yaralama kastı mı vardı, yoksa failin amacı ölüm müydü? Fark büyük: öldürmeye teşebbüste ceza kasten öldürmeye göre belirlenir ve ağır ceza mahkemesi görevli olur. Kast ise dışarıdan görülen şeylerden çıkarılır: aletin türü ve boyu, vücudun hangi bölgesine vurulduğu, darbe sayısı, yaranın derinliği, failin darbeyi kendi isteğiyle bırakıp bırakmadığı.

Bacağa tek darbe ile göğse yöneltilmiş birkaç darbe aynı kefeye konmaz. Bunun ispat yükü iddia makamındadır; savunma tarafı ise adli tıp raporundaki yaranın niteliğini, olay yerindeki görüntüyü ve failin olaydan sonraki davranışını öne çıkarır. Öldürmeye teşebbüs mü, kasten yaralama mı yazısı bu ölçütleri tek tek açıyor.

Ceza çıktığında ertelenebilir mi

Mahkeme cezayı iki yıl ya da daha az belirlerse TCK 51 erteleme, CMK 231 HAGB yolunu açar. İki yıl üç ay alt sınır olduğu için bu iki yoldan faydalanmak, ancak haksız tahrik, takdiri indirim ya da başka bir indirim nedeninin uygulanmasıyla mümkün olur. Cezanın bir yıl veya daha az olması hâlinde kısa süreli hapis cezası, kişinin durumuna göre adli para cezasına ya da başka seçenek yaptırıma çevrilebilir (TCK 50).

HAGB için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve mağdurun uğradığı zararın giderilmesi gerekir. Zararı derhal ödeyemeyen sanık, taksitle ödeme koşuluyla da HAGB isteyebilir (CMK 231/9). Silahlı yaralama dosyalarında bu aşamada mağdurla görüşme çoğu zaman vekil aracılığıyla yürür.

Yaralama ağırlaşırsa

Silahla yapılan yaralama, mağdurun kemiğinin kırılması, yüzünde iz kalması ya da hayatının tehlikeye girmesiyle sonuçlandıysa TCK 87 de uygulanır. Bu durumlarda 86'ya göre belirlenen ceza ayrıca artırılır ve bazı hâllerde alt sınır dört, altı yıl gibi sabit rakamlara çıkar. Ölüm çıkmışsa 87/4 ile ceza on dört yıldan on sekiz yıla kadar olur. 87 hâlleri uzlaştırmanın dışındadır ve katalog suçlar arasındadır.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: bir dükkân önünde borç tartışması büyüyor. Kişi cebinden çıkardığı çakıyla karşısındakinin koluna sapladığını, sonra olay yerinden uzaklaştığını söylüyor; rapor basit müdahaleyle giderilemeyecek bir yara gösteriyor. Savcılık 86/3-e uyarınca iddianame düzenliyor.

Mahkemenin tartacağı noktalar şunlar: çakının kullanıldığı kanıtlanıyor mu, saldırı kimden başladı, tahrik var mı, sanık olaydan sonra zararı gidermeye çalıştı mı, daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti var mı. Alt sınır iki yıl üç ay olduğundan doğrudan HAGB mümkün görünmüyor; indirim nedenleri uygulanırsa sonuç değişebilir. Bu bir sonuç tahmini değildir, yalnızca hesabın hangi basamaklardan geçtiğini gösteriyor.

Tutuklama, mahkeme ve ilk adımlar

CMK 100/3'te kasten yaralama (86/3, b, e ve f bentleri) katalog suçlar arasında sayılıyor. Silahla yaralama bu listede olduğundan kuvvetli şüphe sebeplerinin somut delillere dayanması hâlinde tutuklama nedeni var sayılabilir; hâkim yine de ölçülülüğü ve adli kontrol imkânını tartar. Tutuklama kaygısı yaşıyorsanız adli kontrol ve katalog suçlarda tutuklama yazılarına göz atın.

Üst sınır dört yıl altı ay olduğundan dava asliye ceza mahkemesinde görülür. 87 hâllerinde üst sınır büyür; mahkeme görevi 5235 sayılı Kanun'un 12. ve 14. maddelerine göre ayrıca belirlenir.

Silah kullanılan olaylarda yapılan hatalar

• Aleti yok etmeye ya da saklamaya çalışmak. Bu davranış delilleri yok etme şüphesi olarak tutuklama nedenine dayanak yapılabilir (CMK 100/2-b).
• İlk ifadede “bıçak bende yoktu” gibi sonradan kamera ile çürüyecek bir beyanda bulunmak.
• Mağdurla “anlaştık” diyerek tek başına çözüm beklemek. Şikâyet aranmayan suçta anlaşma davayı kapatmaz.
• Raporları ve olay yeri fotoğraflarını incelemeden savunma kurmak.

Konuyu telefonda anlatmak için

Bıçak ya da silahla yaralama dosyalarında kamera, rapor, aletin niteliği ve tarafların ilişkisi sonucu belirler. Gözaltı ya da ifade çağrısı aldıysanız ilk ifadeden önce aramak, hangi soruya nasıl cevap vereceğinizi önceden netleştirmenizi sağlar. İletişim sayfasından telefonla ya da WhatsApp'tan durumunuzu anlatabilirsiniz. Yaralama ve diğer suçlar için ceza hukuku sayfası yol gösterir; yaralamanın genel cezası için kasten yaralama cezası yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 6, 7, 25, 27, 29, 35, 50, 51, 62, 86, 87
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 100, 231, 253
• 5235 sayılı Kanun m. 12

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.