Kripto para dolandırıcılığına uğrandı: şikâyet ve iz sürme

Bir arkadaşınız, bir sosyal medya hesabı ya da bir "analist" kripto yatırımıyla kısa sürede kazanç vaat etti, siz de gösterilen cüzdana ya da hesaba para gönderdiniz. Sonra bakiye yükseldi ama çekemiyorsunuz; çekim için "vergi", "komisyon" ya da "doğrulama" ödemesi isteniyor. Bu tablo, hukuken hile ile aldatma ve haksız yarar sağlama olarak dolandırıcılığa girer. Temel hâlinde ceza bir yıldan beş yıla kadar hapistir; bilişim sistemi ya da banka araç yapılmışsa dört yıldan on yıla çıkar. Peşinden koşulacak asıl soru ise cezadan önce şu: para şu an nerede?

Önce paranın izini kaybettirmeyen üç şey

Soruşturmayı hızlandıran şey ekran görüntüsünden çok, ham kayıtlardır. Gönderdiğiniz cüzdanın adresini, işlem kimliğini (TxID), tarih ve saati, ödeme yaptığınız banka dekontunu, sitenin alan adını, uygulamanın adını ve sizi yönlendiren kişinin kullanıcı adını bir yerde toplayın. Bunlar para sizin hesabınızdan çıkıp başka bir sağlayıcıya girdiyse o sağlayıcıyı bulmak için kullanılır. Hesabınızı ya da kartınızı kullandıysanız bankaya o gün bildirim yapın; bildirimin kayıt numarasını saklayın.

CMK 128/A bu noktada işe yarar. Nitelikli dolandırıcılık (158/1-f ve l) şüphesinde banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı ya da kripto varlık hizmet sağlayıcısı, işleme konu hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir. Kuruluş durumu hemen başsavcılığa bildirir, hesap sahibini de bilgilendirir. Askıya alma süresi içinde elkoyma yapılırsa, suça konu menfaat mağdura ait olduğu anlaşılınca soruşturma sırasında iade edilebilir. Kanun "alabilir" diyor; karar kurumun, o yüzden mağdurun çabuk ve net bildirimi önemli.

Suçun nitelendirilmesi

Kripto dolandırıcılığının üç sık görülen biçimi var. Birincisi, sahte bir yatırım platformu: bakiye görünüyor ama gerçek bir işlem yok. İkincisi, "özel sinyal" ya da "yönetilen portföy" vaadi: kişi tek tek sizinle konuşup para topluyor. Üçüncüsü, gerçek bir borsa görünümlü oltalama sayfası: giriş bilgilerinizi alıp cüzdanı boşaltıyor. Birinci ve ikinci durumda dolandırıcılık, üçüncüde ise dolandırıcılıkla birlikte hesaba girme (TCK 243) tartışılır.

Fail kendini banka ya da kredi kurumu çalışanı olarak tanıtmışsa 158/1-l de devreye girer; kripto dosyalarında bu hâl her olayda bulunmaz, ama varsa ifadenizde mutlaka belirtin. Çok kişi birlikte hareket ettiyse yarı oranında, örgüt faaliyeti varsa bir kat artırım uygulanır (158/3). Hepsi asliye ceza mahkemesinde görülür, çünkü üst sınır on yılı aşmıyor ve artırım nedenleri görev belirlemede dikkate alınmıyor (5235 sayılı Kanun m. 12, 14).

Her kripto kaybı suç değil. Fiyat düşüşü, kendi kararınızla alınan riskli bir pozisyon ya da hesabın kapanması, hile yoksa ceza hukukunun konusu olmaz. Bu fark dosyada şöyle ortaya çıkar: sitenin kayıtlarında gerçek bir işlem görünüyor mu, bakiyeler sizin ekranınızda mı hesaplanıyor, kişi paranızı tuttuktan sonra iletişimi kesiyor mu.

Şikâyet ve yetki

Başsavcılığa ya da en yakın kolluk birimine yazılı veya sözlü olarak şikâyet edebilirsiniz (CMK 158). Dilekçede olayı baştan sona sırayla anlatın, cüzdan adreslerini ve dekontları listeleyin, sizinle konuşan kişinin kullandığı hesapları yazın. Yurt dışındaki bir platforma para gittiyse bile şikâyet Türkiye'de yapılır ve bilişim sistemlerinin ya da bankaların araç olarak kullanıldığı suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (CMK 12/6).

Davaya katılmak isterseniz, kovuşturma aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunuzu bildirerek katılan olabilirsiniz (CMK 237). Katılan olmak, delil sunma ve soruşturmanın akışını izleme imkânı verir. Ceza davası dışında paranızı geri istemek için haksız fiil (TBK 49) ve sebepsiz zenginleşme (TBK 77) hükümlerine dayanan bir hukuk davası da açılabilir. Burada mesele davalının kim olduğu ve nerede olduğunu bilmek, yani yine iz sürmeye döner.

Yurt dışı platform çıkarsa

Sahte siteler çoğunlukla yabancı alan adlarıyla ve yurt dışında kayıtlı sunucularla çalışır. Bu, şikâyetin boşa gittiği anlamına gelmez; yalnız soruşturmanın bir bölümü Türkiye'deki bankalar ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarıyla yürür. Savcılık, parayı alan hesabın sahibini, açılış belgelerini ve giriş yapılan adresleri onlardan ister. Yurt dışındaki bir kuruma ulaşmak ise uluslararası yazışma gerektirir ve daha uzun sürer. Yurt dışından yapılan saldırılarda izlenen yolu yurt dışından yapılan siber dolandırıcılık yazısında, mahkemenin nasıl belirlendiğini bilişim suçlarında yetkili mahkeme yazısında bulabilirsiniz.

Soruşturma sırasında sizden ek bilgi istenebilir: sizinle konuşan kişinin gönderdiği mesajların tamamı, uygulamanın sürüm bilgisi, hangi cihazdan giriş yaptığınız. Bunları tek bir klasörde, tarih sırasına göre tutarsanız ifadeniz de netleşir. Dolandırıcıların yatırım getirisi vaadinin ayrıntıları için yüksek getiri vaadiyle para toplama dolandırıcılığı yazısına da bakabilirsiniz.

Takipsizlik kararı çıkarsa

Fail bulunamadığı ya da delil yetersiz görüldüğü için kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse, bu karar dosyayı kapatmak zorunda değildir. Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK 173). İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olay ve delilleri belirtmeniz gerekir; yani dosyada eksik kalan IBAN, cüzdan ya da kayıt talebini burada yeniden yazarsınız. Süre kısa olduğundan tebligat geldiği gün tarihi not edin.

Failin tarafında etkin pişmanlık

Fail yakalanıp zararı gidermek isterse TCK 168 devreye girer: kovuşturma başlamadan önce zararı tamamen gideren için cezanın üçte ikisine kadarı indirilir, kovuşturma başladıktan sonra hüküm öncesinde ise yarısına kadarı. Mağdur olarak bunun size bir faydası var: parayı geri almanın bir yolu olarak karşınıza gelebilir. Ancak teklif edilen ödemenin eksik olması hâlinde kısmen geri alma için sizin rızanız aranır (168/4); eksik ödemeyi kabul etmek zorunda değilsiniz.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal olarak, bir kişi sosyal medyada tanıştığı birinin yönlendirmesiyle "yeni bir borsa" uygulamasına üye oluyor, banka havalesiyle üç ayrı hesaba para gönderiyor ve uygulamada bakiyesinin yükseldiğini görüyor. Çekim talebi "vergi bloke" gerekçesiyle reddediliyor. Kişi on gün sonra şikâyet ediyor. Savcılığın yapacağı ilk iş, havale yapılan hesapların sahiplerini ve para çıkışlarını bankalardan istemek, uygulamanın alan adı kayıtlarını araştırmak olur. Paranın o hesaplardan çoktan çekilmiş olması sonucu etkiler, ama bunun ne kadarının geri gelebileceğini bu aşamada kimse söyleyemez.

Sık yapılan hatalar

İlk hata, bir kurtarma vaadi sunan kişiye ikinci bir ödeme yapmak. "Parayı çıkarmak için önce komisyon yatırın" cümlesi, dolandırıcılığın ikinci aşamasıdır. İkinci hata, cüzdan adresini ve işlem kayıtlarını silmek ya da sadece ekran görüntüsü almak. Üçüncüsü, "geri alma hizmeti" veren kişilere ulaşıp onlara da para göndermek. Dördüncüsü de şikâyeti bekleterek hesap hareketlerinin silinmesine ya da başka kurumlara dağıtılmasına zaman tanımak.

Dosyanızın durumunu anlatın

Paranın hangi kurumdan çıkıp nereye gittiği, hangi tarihte şikâyet edildiği ve elinizdeki kayıtların neler olduğu sürecin nasıl ilerleyeceğini belirler. Durumunuzu anlatmak için iletişim sayfasındaki numaradan arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; askıya alma süresi kırk sekiz saat olduğu için gecikmenin maliyeti yüksek. Genel çerçeve için ceza hukuku sayfasına, benzer yöntemler için sahte yatırım sitesi dolandırıcılığı ve dolandırıcılık suç duyurusu nasıl yapılır yazılarına, parayı geri alma yöntemleri için de dolandırıcılık mağduru parasını nasıl geri alır yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157, 158, 168, 243
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 12, 128/A, 158, 173, 237
• 5235 sayılı Kanun m. 12, 14
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49, 77

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.