Bilişim suçlarında HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması)

Ceza almış ya da alacağını düşünen biri için HAGB, çoğu zaman en çok merak edilen çıkış yoludur. Kısa cevap: hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa, belirli şartlar bir arada varsa ve mağdurun zararı giderilmişse mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakabilir. Beş yıllık denetim süresini sorunsuz geçirirseniz dava düşer. Bu, mahkûmiyet değil; hüküm hiç açıklanmamış gibi sayılır.

HAGB tam olarak ne yapar?

CMK 231/5'e göre yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakabilir. Müsadere hariç, kurulan hüküm sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Yani HAGB'de ceza çekmezsiniz, adli sicile kayıt düşmez; ama bir sınav dönemi başlar: denetim süresi.

Dikkat edilecek nokta, ölçütün kanundaki ceza değil hükmolunan ceza olması. Mahkeme TCK 62'deki takdiri indirimi, teşebbüs ya da etkin pişmanlık indirimlerini uyguladıktan sonra ortaya çıkan somut ceza iki yıl ve altındaysa HAGB gündeme gelir. Kanunda öngörülen alt sınırın iki yılı geçtiği bir suçta bile indirimlerle bu sınıra inmek mümkündür.

Bilişim suçlarında hangisi gerçekçi?

TCK 243/1'de bir yıla kadar hapis veya adli para cezası var; burada hükmolunan ceza zaten iki yılın altında kalır, HAGB'nin ilk şartı kendiliğinden sağlanır. TCK 244/2'de altı aydan üç yıla kadar hapis öngörüldüğünden alt bandın iki yıl içinde kalma ihtimali yüksek. Sistemi engelleme veya bozmada (244/1) bir yıldan beş yıla, kartın kötüye kullanılmasında (245/1) üç yıldan altı yıla, nitelikli dolandırıcılıkta (158/1-f) üç yıldan on yıla kadar hapis var. Bu üç grupta ceza ancak indirimlerle iki yıl sınırına inebilir; dolandırıcılıkta kovuşturma başlamadan önce zararı gideren için TCK 168/1 üçte ikiye kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm öncesi giderenler için 168/2 yarısına kadar indirim öngörür. Kart kötüye kullanmada (245/5) malvarlığına karşı suçların etkin pişmanlık hükümleri de uygulanır.

Şartlar: üç anahtar

CMK 231/6'ya göre üç şart birlikte aranır:

• Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması.
• Mahkemenin, sanığın kişilik özelliklerini ve duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması.
• Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme ya da tazmin yoluyla tamamen giderilmesi.

Üçüncü şart bilişim dosyalarının can alıcı noktasıdır. Çünkü bu suçlarda çoğu zaman bir mağdur ve ölçülebilir bir zarar var: hesaptan çekilen para, silinen veri, kopyalanan müşteri listesi. Zarar derhâl ödenemiyorsa CMK 231/9 çıkış sunuyor: denetim süresi boyunca aylık taksitlerle tamamen gidermek koşuluyla HAGB yine verilebilir. Burada "tamamen" kelimesine dikkat; kısmi ödeme şart sağlamaz.

Denetim süresinde neler olur?

HAGB kararı verilirse sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Bu sürede kasıtlı bir suç işlenmişse yeniden HAGB verilemez. Mahkeme, bir yıldan fazla olmamak üzere denetimli serbestlik tedbiri de verebilir: meslek eğitimi, bir işyerinde çalıştırma, belirli yerlere gitme yasağı gibi (CMK 231/8). Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.

Süre sorunsuz geçerse, yani kasten yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK 231/10).

İhlal olursa

Kasten yeni bir suç işlenirse ya da denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirip cezanın yarısına kadarının infaz edilmemesine, koşulları varsa hapsin ertelenmesine ya da seçenek yaptırıma çevrilmesine karar vererek yeni bir hüküm kurabilir (CMK 231/11). Açıklanan ya da yeni kurulan hükme itiraz edilebilir. Yani ihlal, otomatik olarak cezaevi demek değil; ama mahkeme takdirini ihlalin ağırlığına göre kullanır.

HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım

Üçü karıştırılır. Erteleme, TCK 51'e göre iki yıl veya daha az hapis cezasının infazını denetim süresi için bekletir; kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm olmamak ve yeniden suç işlemeyeceği kanaati gibi şartları var. Seçenek yaptırım, kısa süreli hapsin (bir yıl veya daha az, TCK 49/2) adli para cezası ya da başka tedbirlere çevrilmesidir (TCK 50). HAGB'de ise hüküm açıklanmaz. CMK 231/7'ye göre açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez; bu yüzden mahkemenin hangi yolu seçeceği, savunmanın baştan kurgulaması gereken bir konu. Bu ikisini bilişim suçlarında hapis cezası ertelenir mi yazısında anlattık.

Varsayımsal örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Daha önce hiç mahkûmiyeti olmayan biri, eski iş arkadaşının sosyal medya hesabına izinsiz girmekten yargılanıyor; mahkeme bir yıl hapse hükmetmeye yaklaşıyor. Sanık duruşmalarda düzenli, saygılı bir tutum sergilemiş, mağdurla uzlaşma sürecinde bir zarar varsa onu da gidermeye hazır olduğunu bildirmiş. Mahkemenin tartacağı noktalar: Kasıtlı mahkûmiyet var mı, yeniden suç işlemeyeceği kanaati oluştu mu, mağdurun zararı giderildi mi ya da taksit önerisi yeterli mi. Bu bilgilerle bile sonucu söylemek mümkün değil; takdir mahkemeye ait.

HAGB'nin uygulanmadığı yerler

HAGB, işkence ve eziyet suçlarında ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda uygulanmaz (CMK 231/14). Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır (CMK 231/5). Bilişim suçlarında bu istisnalar genellikle gündeme gelmez, ama uzlaşma kapsamına giren bir dosyada önce uzlaşma yolu denenir.

Güncel düzenleme notu

CMK 231'in HAGB fıkraları 2026'da 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi. Güncel metin yukarıda anlattığımız şartları taşıyor. Eski dosyalarda ya da emsal kararlarda geçen şartlar bugün aynı olmayabilir; bu yüzden internette gördüğünüz eski anlatımlara göre karar vermeyin.

Karar öncesi ve sonrası için

HAGB, savunmanın en çok planlanması gereken noktalardan biridir. Zararın giderilmesi duruşmadan önce başlarsa mahkemenin kanaatine etkisi olur, ama hangi miktarın hangi sırayla ödeneceğini avukatınızla netleştirin. Karar çıktıktan sonra istinaf yolu açıktır (CMK 231/12). Durumunuzu anlatmak için büroyu arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Alanın geneli için ceza hukuku sayfasına, ilgili yazılar için HAGB kararına itiraz ve HAGB süresinde yeni suç başlıklarına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 51, 62, 63, 168, 243, 244, 245, 158

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.