Adli sicil arşiv kaydı kaç yılda tamamen silinir

Arşive alınan kaydın tamamen silinme süresi mahkûmiyetin türüne göre değişir: çoğu mahkûmiyette beş yıl, Anayasa m. 76 ve TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna yol açan mahkûmiyetlerde ise on beş ya da otuz yıl. Süre cezanın verildiği günden değil, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren işler. Bu hüküm 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 12'de yer alır.

Üç süre, üç durum

m. 12/1'e göre arşiv bilgileri şu hallerde tamamen silinir:

• İlgilinin ölümü üzerine.
• Anayasa m. 76 ve TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren: yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş yıl; böyle bir karar aranmaksızın otuz yıl.
• Diğer mahkûmiyetlerde, aynı tarihten itibaren beş yıl.

Bu başvuranların çoğunun durumu son maddeye girer. Ama bir kamu görevi, meslek ya da ruhsat için özel kanunda yoksunluk düzenlenmişse süre uzar.

Beş yıl hangi tarihten başlar?

Başlangıç tarihi hükmün kesinleştiği gün değildir. Kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarih esas alınır. Örneğin hapis cezasının infazı 2022'de tamamlandıysa süre bu tarihten başlar; zamanaşımı gibi başka bir nedenle arşive alınma söz konusuysa o nedenin gerçekleştiği gün esastır. Nedenleri adli sicil kaydı ne zaman arşive alınır yazısında bulabilirsiniz.

On beş yıl ile otuz yıl arasındaki fark

Ortada bir hak yoksunluğu varsa ve bu yoksunluk TCK dışındaki bir kanundan ya da Anayasa m. 76'dan geliyorsa kayıt daha uzun korunur. Anayasa m. 76 milletvekili seçilme engelleri gibi hükümler içerir. On beş yıl şartı “yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması”na bağlıdır; bu karar alınmazsa kayıt otuz yıl sonra silinir.

Geri verme kararının nasıl alındığı Kanun m. 13/A'da yer alır. Cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi ve kişinin bu sürede yeni suç işlememesi gibi koşullar vardır; ayrıntı için memnu hakların iadesi nasıl yapılır yazısına bakın.

Süre beklemeden silinen haller

Bazı durumlarda beş yıl bile beklenmez. m. 12/2'ye göre fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması halinde bu suçtan mahkûmiyete ilişkin kayıtlar talep aranmaksızın tamamen silinir. m. 12/3'e göre kanun yararına bozma ya da yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı kesinleşirse önceki mahkûmiyetin kaydı tamamen silinir. m. 12/4 ise akıl hastalığı nedeniyle hükmedilen güvenlik tedbirlerinin kayıtlarını, infazın tamamlanmasıyla tamamen siler.

Silinmeden önce ve sonra ne değişir?

Arşiv süresi dolmadan kayıt, m. 10'da sayılan makam ve kişilerin isteğiyle görülebilir; kişi kendisi de isteyebilir. Kanun, tamamen silinen arşiv bilgisini artık bu listedeki makamlara verilebilecek bir kayıt olarak saymaz; yani süre dolup kayıt silindiyse bir kamu kurumunun arşivden bu bilgiyi alması da söz konusu olmaz. Bu nedenle süreyi doğru hesaplamak, bir başvuruyu ne zaman yapacağınıza karar verirken işe yarar.

Süre dolmuşsa kayıt kendiliğinden silinir mi?

Kanun "tamamen silinir" der ve bunu bir istem koşuluna bağlamaz; yalnızca fiilin suç olmaktan çıkması halinde bunu özellikle "talep aranmaksızın" diye vurgular. Uygulamada süre dolduğu halde kaydın görünmeye devam ettiğini fark ederseniz, süre hesabınızı belgeleyerek yazılı başvuru yapmak gerekir. Başvuruya infaz tamamlanma belgesini ve karar örneğini eklemek hesabı kolaylaştırır.

Varsayımsal bir örnek düşünelim

Bir kişi taksirle yaralama nedeniyle adli para cezası almış ve ödemiş olsun. Ödeme, infazın tamamlanmasıdır; kayıt o günden arşive alınır. Hak yoksunluğu doğuran özel bir kanun yoksa arşiv kaydı, arşive alındığı günden beş yıl sonra tamamen silinir. Aynı kişi bir kamu görevinde çalışmak istiyorsa, arşiv kaydının bu beş yıl içinde ilgili kurum tarafından istenip istenemeyeceğine bakmak gerekir; bunun için arşiv kaydını kimler görebilir yazısını inceleyin.

Hesaplamada dikkat edilecek hata

En çok yapılan hata, beş yılı mahkeme kararının tarihinden saymaktır. Kararın tarihi ile infazın tamamlandığı tarih arasında yıllar olabilir. İkinci hata, yeni bir mahkûmiyet olması halini göz ardı etmektir; dosyada başka kayıtlar varsa her kaydın ayrı hesabı yapılır. Bu yüzden sicil belgesine bakmadan gün hesabı yapmayın.

Kaydınızın silinmesi için gereken başvuru yolu adli sicil kaydının silinmesi için başvuru yazısında. Kaydın içinde neler olduğunu görmek için adli sicil kaydı nasıl alınır yazısı faydalı olur.

Örnek sürelerle özet

Bir tabloyla değil, üç cümleyle toparlayalım. Hak yoksunluğu doğurmayan sıradan bir mahkûmiyette arşive alınma tarihinden itibaren beş yıl yeterlidir. Hak yoksunluğu doğuran özel kanun hükmü varsa ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı çıkmışsa on beş yıl; çıkmamışsa otuz yıl beklenir. Kişi ölürse bunların hiçbiri beklenmeden kayıt silinir. Kendi durumunuzu bu üç yoldan hangisinin karşıladığını bilmeden süre hesabı yapmayın.

Kayıt hâlâ görünüyorsa

Süre dolduğu halde arşiv kaydının görünmeye devam ettiğinden şüpheleniyorsanız, önce kaydın hangi tarihte arşive alındığını doğrulayın. Çünkü beş yılın başlangıcı bu tarihtir. Ardından mahkûmiyetin hak yoksunluğu doğurup doğurmadığını kontrol edin. Her iki bilgi elinizdeyse dilekçeye hesap tablosunu da koyabilirsiniz: hangi tarihte infaz bitti, hangi tarihte arşive alındı, hangi süre doldu. Bu tablo, başvuruyu inceleyen birimin işini kısaltır.

Vefat halinde

Kişinin ölümü, süre dolmasını beklemeden arşiv kaydının tamamen silinmesi sonucunu doğurur (m. 12/1-a). Yakınlar bu silinmeyi ayrıca istemek zorunda kalmaz; ama miras ya da başka bir işlem için kayıt gerekiyorsa mahkeme kararı gibi belgeleri baştan almak gerekir, çünkü sicil silindikten sonra aynı bilgiye ulaşmak mümkün olmaz.

Hesabı dosyanıza göre yaptırın

Sürenin hangi gün başladığı, hak yoksunluğu doğurup doğurmadığı ve aynı dosyada başka kayıt bulunup bulunmadığı belgelere bağlıdır. Ceza hukuku alanında infaz ve sicil dosyalarıyla ilgileniyoruz. Mahkûmiyet kararınızı ve infaz belgenizi hazırlayıp iletişim sayfasındaki numaradan arayabilir ya da WhatsApp'tan belgelerinizi gönderebilirsiniz; tarih hesabı belge üzerinden yapıldığında yanlış beklentiye girmezsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9, 12, 13/A

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.