KISACA
- Taksit ve mehil kararı hâkimin takdirindedir; talep, hüküm verilirken mahkemeden istenir (TCK m. 52/4).
- Mehil, hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yılı geçemez; taksit süresi iki yılı, taksit sayısı ise dörtten az olamaz.
- Taksitlerden biri zamanında ödenmezse kalan kısmın tamamı tahsil edilir ve ödenmeyen kısım hapse çevrilebilir.
- Ödeme emrine rağmen ödenmeyen adli para cezası, kamuya yararlı işte çalıştırma yoluyla infaz edilir (5275 sayılı Kanun m. 106).
Adli para cezası aldıysanız, ödemeyi parça parça yapma imkânı kanunda var. Bu imkân kendiliğinden doğmaz; hâkimin karar vermesi gerekir. Bu yüzden talebi doğru zamanda ve gerekçesiyle yapmak önemli.
Adli para cezası nasıl hesaplanır?
TCK m. 52/1'e göre adli para cezası, belirlenen tam gün sayısının bir gün karşılığı takdir edilen miktarla çarpılmasıyla bulunur. Gün sayısı en az beş, kanunda aksi yazmıyorsa en fazla yediyüzotuz gündür. Bir gün karşılığı miktarı hâkim kişinin ekonomik ve şahsi hallerine göre belirler. Karar metninde gün sayısı ile günlük miktar ayrı ayrı gösterilir (m. 52/3). Taksit düşünürken kararın bu iki kalemini baştan okumak gerekir.
Mehil ile taksit arasındaki fark nedir?
Hâkim iki şeyden birini verebilir. Mehil, ödeme için hükmün kesinleştiği tarihten başlayan ve bir yılı geçmeyen bir süredir; bu sürede ceza tek seferde ödenir. Taksit ise cezayı parçalara bölmektir. Taksit süresi iki yılı aşamaz ve taksit sayısı dörtten az olamaz (m. 52/4). Yani ceza iki yıl içinde en az dört parçada ödenir. Hâkim ikisini birlikte verebilir de.
Talebi nasıl yaparsınız?
Talep, hükmü verecek mahkemeye yapılır. Duruşmada savunmanız sırasında sözlü olarak "ödeme güçlüğüm var, taksit istiyorum" demek ve bunun tutanağa geçmesini sağlamak yeterlidir. Daha güçlü yol, gelir durumunuzu gösteren belgeyi dosyaya sunmaktır: maaş bordrosu, kira sözleşmesi, borç belgeleri gibi. Hâkim ekonomik durumunuzu bu belgelerden görür.
Hüküm verildikten sonra, kesinleşmeden önce karar metninde taksit olup olmadığına bakın. Karar metninde hiç yoksa, kanun yolunda bu eksikliği de gerekçeye ekleyebilirsiniz.
Karar kesinleşince ne olur?
5275 sayılı Kanun m. 106/2 uyarınca adli para cezasını içeren ilam Cumhuriyet başsavcılığına verilir. Savcı otuz gün içinde ödeme emri tebliğ eder. Taksit kararı varsa ödeme emri bu plana göre düzenlenir. Tebligatı almadığınızı sanıp bekleyenlerin cezası sürüncemede kalmaz, borç işlemeye ve infaz başlamaya devam eder; adres bilginizi güncel tutun.
Taksit ödenmezse ne olur?
Karar metninde, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi hâlinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceği yazılıdır (m. 52/4). Bu nedenle tek bir taksidi kaçırmak, bütün borcu muaccel hâle getirir. Takvimi telefona yazın, ödeme dekontunu saklayın.
Hiç ödeme yapılmazsa infaz nasıl işler?
m. 106/3'e göre ödeme emri üzerine belli süre içinde ödenmeyen kısım için Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen gün miktarı hapse çevrilir. Hükümlü, iki saat çalışma bir gün sayılacak biçimde kamuya yararlı bir işte çalıştırılır. Günlük çalışma süresini denetimli serbestlik müdürlüğü en az iki, en fazla sekiz saat olacak şekilde belirler. Programa ve uyarılara uyulmazsa çalışılan günler mahsup edilir ve kalan kısım açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir. Bu süreç için kamuya yararlı işte çalışma yazısına bakabilirsiniz.
Varsayımsal bir örnek düşünelim
Bir kişi mahkûm oluyor ve günlük miktarı hâkim belirliyor. Kişi, tek geliri aylık maaşı olduğunu gösteren bordrosunu dosyaya sunuyor ve taksit talep ediyor. Hâkim ödemeyi iki yıl içinde dört eşit parçaya bölüyor. Kişi ilk iki taksidi ödüyor, üçüncüyü kaçırıyor. Kararda yazdığı gibi kalan tutar bir bütün olarak istenir. Örnek bir sonuç tahmini değildir; yalnızca zincirin nasıl işlediğini gösterir.
Sık yapılan hata
Talebi yalnızca kesinleşmeden sonra düşünmek en yaygın hatadır. İkincisi, belgesiz talepte bulunmaktır; "param yok" demek, belgeyle desteklenen ekonomik durumdan daha zayıftır. Üçüncüsü, kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrildiği hâllerde taksit hakkının ayrıca istenmesi gerektiğini unutmaktır. Çevirme hakkında infaz hesabı yanlışsa ne yapılır ve infaz hakimliği kararına itiraz yazıları, genel zemin için ceza hukuku alanı sayfası faydalı olur.
Ödeme gücü nasıl belgelenir?
Hâkim, taksit kararında kişinin ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurur. Bu nedenle belge ne kadar somutsa karar o kadar sağlam zemine oturur. Bordro, SGK hizmet dökümü, kira sözleşmesi, bakmakla yükümlü olduğunuz kişilere ilişkin belgeler ve mevcut borçlarınız dosyaya sunulabilir. Belge sunmak zorunda değilsiniz, ama beyanın belgeyle desteklenmesi hâkimin takdirini kolaylaştırır.
Çocuklar için farklı bir kural var mı?
5275 sayılı Kanun m. 106'nın dördüncü fıkrası çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası için ayrı bir düzenleme içerir. Bu yazının konusu yetişkinlerin taksit talebidir. Çocuk için ceza söz konusuysa dosyanın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Kısa süreli hapisten çevrilen adli para cezası
TCK m. 50'ye göre kısa süreli hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir. Bu şekilde ortaya çıkan para cezasında da taksit imkânı vardır; ancak talebi hükümle birlikte ve açıkça yapmak gerekir. Çevirme yapıldıktan sonra taksit düşünmek, sürenin kesinleşmesiyle işleyen ödeme emrini kaçırmanıza yol açabilir. Mahkemeye çevirme talebiyle birlikte taksit talebini de aynı dilekçede iletin.
Ödeme emri geldikten sonra ne yapılır?
Hükümde adli para cezası takside bağlanmamışsa, 5275 sayılı Kanun m. 106/6 ikinci bir yol verir: bir aylık süre içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine geri kalan kısım birer ay arayla iki eşit taksitte ödenebilir. İlk taksit süresinde ödenmezse ikinci takside ilişkin izin hükümsüz kalır. Bu yolun şartları kanunda belirlidir, süreyi kaçırmamak gerekir. Hızlı hareket etmek ve belgelerle birlikte bir avukata danışmak bu aşamada önem kazanır.
Taksit planı yapılırken
Taksit sayısını belirlerken aylık gelirinizi göz önünde tutun ve hâkime gerçekçi bir plan önerin. Dört taksitten az olamayacağı için küçük bir tutar bile en az dört parçaya bölünür; yüksek tutarlarda ise iki yıllık sınır belirleyicidir.
Büroya ne zaman başvurmalısınız?
Duruşma öncesinde ya da kararı aldıktan hemen sonra belgelerinizle birlikte bize ulaşabilirsiniz. İletişim sayfasındaki numaradan arayabilir veya WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Taksit talebi hükümle birlikte değerlendirildiği için, ilk aşamada başvurmak sonradan çıkacak sorunların çoğunu önler.
Sık sorulan sorular
Adli para cezası taksitle ödenebilir mi?
Evet. Hâkim kişinin ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurarak mehil veya taksit kararı verebilir (TCK m. 52/4).
En az kaç taksit, en fazla kaç yıl?
Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz.
Taksiti geciktirirsem ne olur?
Kararda yazılı olduğu üzere geri kalan kısmın tamamı tahsil edilir ve ödenmeyen adli para cezası hapse çevrilebilir.
Taksit talebi kime yapılır?
Kararı veren mahkemeye, yargılama sırasında ya da hükümle birlikte talep edilir. Hüküm kesinleştikten sonra ödeme emri Cumhuriyet başsavcılığınca tebliğ edilir.
Hiç ödeme yapılmazsa infaz nasıl olur?
Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen gün miktarı hapse çevrilir ve hükümlü iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırılır.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 52
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 106
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.