Adli sicil kaydının silinmesi için başvuru nasıl yapılır

Adli sicil kaydının silinmesi, tek bir dilekçeyle her durumda sonuçlanan bir işlem değildir. Önce kaydın hangi aşamada durduğuna bakılır: adli sicilde mi, yoksa arşivde mi? Sonra kanunda öngörülen süre ya da neden gerçekleşmiş mi, ona bakılır. Aşağıda 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu'nun bu konudaki düzenlemesini sırayla anlatıyoruz.

Sicil kaydı ile arşiv kaydı aynı şey değil

Mahkûmiyet kararı kesinleşince adli sicile işlenir. Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazı tamamlandığında, mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık olduğunda, ceza zamanaşımı dolduğunda ya da af çıktığında sicildeki bilgi silinir. Ama tamamen yok olmaz: arşiv kaydına alınır (m. 9/1). Yani "sicilim silindi" cümlesi çoğu zaman "sicilden arşive geçti" anlamına gelir.

Bu fark önemlidir, çünkü sabıka kaydı diye bilinen belgede görünen bilgi ile arşivde duran bilgiyi görebilecek kişiler farklıdır. Arşiv bilgisini kişinin kendisi, açıkça yetkili vekili, soruşturma ve kovuşturmada savcılık ile mahkemeler, seçim kurulları ve özel kanunlarda gösterilen kurumlar isteyebilir (m. 10).

Arşiv kaydı ne zaman tamamen silinir?

Tam silinme m. 12'de düzenlenir. Üç ana yol vardır.

İlgili vefat ettiğinde kayıt tamamen silinir. Fiil kanunla suç olmaktan çıkarılmışsa, o suçtan mahkûmiyete ilişkin sicil ve arşiv kayıtları talep aranmaksızın silinir. Kanun yararına bozma ya da yargılamanın yenilenmesi sonunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı kesinleşirse, önceki mahkûmiyetin kaydı da silinir.

Süreye bağlı silinme ise şöyledir: Anayasa m. 76 ve Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş yıl, böyle bir karar aranmaksızın otuz yıl geçmesi gerekir. Diğer mahkûmiyetlerde ise beş yıl yeterlidir.

Başvuru kime ve nasıl yapılır?

Silinme kararlarını Adalet Bakanlığı bünyesinde, Adlî Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün teklifi ve Bakan onayıyla kurulan üç hâkimli komisyon verir (m. 14). Pratikte başvuru, kaydın tutulduğu adli sicil birimine ya da Genel Müdürlüğe yazılı dilekçeyle yapılır. Dilekçede kimlik bilgileri, dosyayı veren mahkeme, karar ve kesinleşme tarihi, infazın bitiş tarihi ve hangi madde uyarınca silinme istendiği yazılır. Ayrıntılı usul kanunda değil, Adalet Bakanlığı yönetmeliğinde belirlenir; bu yüzden başvurudan önce güncel yönetmelik metnine bakmak gerekir.

Kendi kaydınızı güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayıp sonucu ilgili kuruma verebilirsiniz (m. 13/2). Başvurudan önce bu sorguyu yapmak, kaydın gerçekte nerede durduğunu görmenizi sağlar.

Dilekçeye eklenecek belgeler

Başvuru dosyasını hazırlarken elinizde şunlar bulunsun: kimlik fotokopisi, mahkûmiyet kararının onaylı örneği, kesinleşme şerhi, infazın bittiğini gösteren cezaevi ya da başsavcılık yazısı ve varsa denetim süresinin tamamlandığına dair belge. Adli para cezasıysa ödeme dekontu da eklenir. Vekil aracılığıyla işlem yapıyorsanız vekâletnamede yetkinin açıkça yazılması gerekir; m. 10/1-a bunu özellikle arar.

Belgeleri tarih sırasıyla dizin. Mahkûmiyet tarihi, kesinleşme tarihi, infazın tamamlandığı tarih ve arşive alınma koşullarının oluştuğu tarih küçük bir tablo hâlinde yazılırsa değerlendirme kolaylaşır, sizin de süre hesabında hata yapma ihtimaliniz azalır.

Ret kararı çıkarsa

Başvurunuz reddedilirse gerekçeye bakın. Ret çoğu zaman süre dolmadığı ya da mahkûmiyetin hak yoksunluğu doğuran türden olduğu için çıkar. Kayıtta tarih hatası varsa bunu belgelerle düzeltmek gerekir. Süre dolmadıysa dilekçeyi tekrarlamak yerine dolum tarihini beklemek ve o gün yenilemek daha doğrudur. Hukuka aykırı olduğunu düşündüğünüz bir ret için idari yargı yolu ayrıca değerlendirilir; bu, dosyaya göre değişen bir konudur.

Yasaklanmış hakların geri verilmesi ayrı bir başvurudur

Silme ile hakların geri verilmesi karıştırılır. Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların mahkûmiyete bağladığı hak yoksunlukları için m. 13/A uyarınca mahkemeden hakların geri verilmesi istenebilir. Cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi, bu sürede yeni suç işlenmemesi ve iyi halli yaşandığına dair mahkemede kanaat oluşması gerekir. Talep, hükmü veren mahkemeye veya ikametgâhın bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır. Karara karşı kanun yoluna gidilebilir ve başvuru masrafları hükümlüye aittir.

Varsayımsal bir örnek düşünelim

Diyelim ki bir kişi yıllar önce kasten yaralamadan mahkûm oldu, cezası infaz edildi ve sicilindeki kayıt arşive alındı. Kendisi bir kamu kurumuna başvuracak. Önce kendi kaydını sorgular, bilginin sicilde mi arşivde mi göründüğünü, hangi tarihte arşive alındığını not eder. Arşive alındığı tarihten beş yıl geçmişse ve mahkûmiyet özel bir hak yoksunluğuna yol açmıyorsa, silinme koşulunun oluştuğunu belirterek dilekçe verir. Süre dolmamışsa dilekçenin sonuç vermesi beklenmez; tarih hesabı yeniden yapılır.

Sık yapılan hatalar

Birincisi, sürenin başlangıcını yanlış hesaplamaktır. Süre mahkûmiyet tarihinden değil, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten işler. İkincisi, mahkûmiyetin Anayasa m. 76 ya da Türk Ceza Kanunu dışındaki bir kanundan doğan hak yoksunluğuna yol açıp açmadığına bakmadan beş yıl sayıp başvurmaktır; böyle bir yoksunluk varsa süre on beş ya da otuz yıla çıkar. Üçüncüsü, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme, adli para cezası gibi kararların kayda nasıl işlendiğini bilmemektir. Örneğin yabancı mahkeme kararlarındaki adli para cezası ve erteleme hükümleri doğrudan arşive kaydedilir (m. 9/3). Bir de gizlilik meselesi var: sicil ve arşiv bilgileri gizlidir ve veriliş amacı dışında kullanılamaz (m. 11).

Nereden başlamalı?

Kayıt sonucunuzu alın, kesinleşme ve infaz bitiş belgelerini toplayın, hak yoksunluğu olup olmadığını netleştirin. Silme ile birlikte kamu görevi, meslek ya da seyahat gibi bir hedef varsa bunu da hesaba katın. Konuyla bağlantılı olarak adli sicil kaydı nasıl alınır, arşive alınma şartları, arşiv kaydı kaç yılda silinir ve memnu hakların iadesi yazılarına da bakabilirsiniz.

Dosyanızın tarihleri ve kararın içeriği sonucu doğrudan değiştirir. Ceza hukuku çalışma alanımızı inceleyebilir, iletişim sayfasından telefonla arayabilir ya da WhatsApp'tan belgelerinizin fotoğrafını göndererek süre hesabını birlikte yapabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu m. 9, 10, 11, 12, 13, 13/A, 14

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.