Darp edildim ne yapmalıyım, rapor ve şikâyet adımları

Darp edildiyseniz yapılacak ilk şey dosya hazırlamak değil, kendinizi güvene almaktır. Şiddet sürüyorsa ya da başınıza, karnınıza darbe aldıysanız 112'yi arayın. Hukuki işlemler bundan sonra gelir ve onlar için de saatler önemlidir: yaralanma izleri kaybolur, kamera kayıtları silinir, tanıklar unutur.

Birinci adım: sağlık kuruluşu ve adli rapor

Olay yerinden ayrıldıktan sonra en yakın hastanenin acil servisine gidin ve darp edildiğinizi doktora açıkça söyleyin. Hekim muayene eder, bulguları yazar ve olayı adli vaka olarak kaydeder. Bunun nedeni basit: görevini yaparken bir suçun işlendiği yönünde belirti gören sağlık mesleği mensubu, bunu yetkili makamlara bildirmezse kendisi TCK m. 280 uyarınca cezalandırılır. Yani bildirim sizin yerinize de yapılır; yine de kimlik bilgilerinizi ve olayı doğru anlatmak sizin sorumluluğunuzdadır.

Rapor, soruşturmanın temelidir. Raporda yaralanmanın etkisi nasıl nitelendirilirse suçun fıkrası da ona göre belirlenir: etkisi basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecekse hafif yaralama (TCK m. 86/2), kemik kırığı varsa m. 87/3, yaşamı tehlikeye sokan durum varsa m. 87/1 gündeme gelir. Raporun nasıl okunacağını adli raporda iş göremezlik süresi ve basit tıbbi müdahale ile giderilebilir yaralama yazılarında anlattık. Rapora itirazınız varsa adli tıp raporuna itiraz yazısına bakın.

İkinci adım: delilleri ilk günlerde toplayın

Olayın ilk günlerinde yaptıklarınız ileride dosyanın gücünü belirler. Şunlara dikkat edin:

Morluk, ödem ve yaraların fotoğrafını çekin, iyileştikçe tekrar çekin. Olay yerindeki kıyafetleri yıkamadan saklayın. Olayı görenlerin ad, soyad ve telefon bilgilerini alın. Çevrede kamera varsa (market, iş yeri, apartman, ev girişi) yerini ve sahibini not edin ve kaydın saklanması için hemen başvurun; çünkü kayıtlar çoğunlukla belli bir süre sonunda silinir. Fail size mesaj, ses kaydı ya da sosyal medyadan tehdit gönderdiyse ekran görüntüsünü alın ve telefonu silmeyin.

Delil toplarken hukuka aykırı yollara sapmayın: karşı tarafın telefonunu ele geçirmek, gizli kayıt peşinde gitmek ya da misilleme yapmak sizi de suçlu duruma düşürebilir. Delil toplama ile karşılıklı kavgada iki tarafın yargılanması arasındaki ilişki önemli: kavgaya sizin de dahil olduğunuz izlenimi doğarsa siz de şüpheli olabilirsiniz.

Üçüncü adım: şikâyet

Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına ya da polis veya jandarmaya yapılır; yazılı olabileceği gibi sözlü olup tutanağa da geçirilebilir (CMK m. 158). Olayı, tarihi, yeri, failin kimliğini (biliyorsanız), tanıkları ve raporu anlatan bir dilekçe vermek, ifade sırasında bir şey atlamanızı önler. "Şikâyetçiyim" demek yeterlidir; adli rapor ve diğer belgeleri eklemeyi unutmayın. Faili tanımıyorsanız da şikâyet edebilirsiniz.

Süre meselesi suçun türüne göre değişir. Hafif yaralama şikâyete bağlıdır ve altı ay içinde şikâyet gerekir (TCK m. 73). Temel kasten yaralama ve nitelikli hâller şikâyete bağlı değildir, ama bu gecikmeniz gerektiği anlamına gelmez; kayıt ve tanık hafızası zamanla kaybolur. Süreyi ayrıntılı görmek için yaralama suçunda şikâyet süresi yazısına bakabilirsiniz. İhbar ile şikâyet farkı için ihbar ile şikâyet arasındaki fark yazısı var.

Aile içi ya da yakın ilişkide darp

Darbeyi eşiniz, boşandığınız eşiniz, kardeşiniz, anne babanız ya da çocuğunuz yaptıysa ceza yarı oranında artırılır ve şikâyet aranmaz (TCK m. 86/3). Bunun yanında 6284 sayılı Kanun, şiddet uygulayan kişiyle aranızdaki ilişkinin türüne göre koruma imkânı tanır ve hâkime, şiddet uygulayan kişiyi ortak konuttan uzaklaştırma, korunan kişiye yaklaşmasını yasaklama, iletişim kurmasını engelleme gibi önleyici tedbirler alma yetkisi verir (m. 5). Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bu tedbirlerin bir kısmını kolluk amiri de alabilir; amir kararı ilk iş günü içinde hâkime sunar, hâkim yirmi dört saat içinde onaylamazsa tedbir kendiliğinden kalkar. Böyle bir durumda polise ya da jandarmaya gidip koruma talebiniz olduğunu açıkça söyleyin.

İfade verirken dikkat edilecekler

Şikâyetin ardından kolluk ya da savcılık sizi mağdur sıfatıyla dinler. Olayı baştan sona, kronolojik sırayla ve gördüğünüz kadarıyla anlatın. Emin olmadığınız ayrıntıyı "hatırlamıyorum" diye belirtmek, tahminle doldurmaktan iyidir; çünkü çelişen beyan sonradan dosyada aleyhinize kullanılabilir. Faille aranızdaki geçmişi, önceki tartışma ya da tehditleri de anlatın. Tek bir olay gibi görünen darp, çoğu zaman uzun süredir devam eden bir gerginliğin sonucudur ve bunu bilmek savcılığa nitelendirmede yardım eder.

Kavga karşılıklıysa, yani siz de vurduysanız, bunu saklamaya çalışmayın; ama ifadenizi hukuki sonucunu bilmeden de vermeyin. Karşılıklı kavgada iki tarafın da yargılandığı dosyalar vardır. Bu durumda hem şikâyetçi hem şüpheli sıfatınızla avukat desteği almak, susma hakkınızı bilmek ve ifadeye hazırlıklı gitmek önemlidir. Haklarınızı susma hakkı nedir yazısında anlattık.

Sonra ne olur

Şikâyet sonrası savcılık ifadenizi alır, şüpheliyi dinler, rapor ve kamera kayıtlarını değerlendirir. Suç uzlaştırma kapsamındaysa dosya uzlaştırma bürosuna gidebilir (CMK m. 253); yaralama suçunda uzlaştırma yazısı bunu anlatıyor. Dava açılırsa şikâyetçi olarak davaya katılma hakkınız vardır: ilk derece mahkemesinde, hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunuzu bildirerek katılabilirsiniz (CMK m. 237). Katıldığınızda duruşmalarda söz alabilir, delil sunabilir ve hükme karşı kanun yoluna başvurabilirsiniz.

Varsayımsal örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: bir iş yeri çıkışında alacak meselesi yüzünden tartışan iki kişiden biri diğerine yumruk atar ve düşen kişi başını kaldırıma çarpar. Mağdur akşam acil servise gider, rapor alır, ertesi gün de iş yerinin kamera kaydını isteyerek şikâyet dilekçesini verir. Raporda bulgu hafif yazılırsa dosya şikâyete bağlı ve uzlaştırma kapsamında ilerler; kemik kırığı yazarsa suçun niteliği değişir. Her iki durumda hangi yolun izleneceği, raporun içeriği ve delillerin gücüne göre belirlenir; bu örnek bir sonuç öngörüsü değildir.

Sık yapılan hatalar

Hastaneye gitmeyi "geçer" diyerek ertelemek, raporu almadan fotoğraf çekmemek, kamera kaydı için geç kalmak ve olay yerinde karşı tarafla anlaşmaya çalışırken şikâyeti ertelemek en sık görülen hatalardır. Bir başkası, ifade sırasında olayı olduğundan farklı anlatmaktır. Abartı da eksik beyan da dosyanın inandırıcılığını zedeler. Doktora ve savcılığa gerçeği, akıl ettiğiniz sırayla değil olay sırasıyla anlatın.

Tazminat için ise süre ayrı çalışır: tazminat istemi, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten iki yıl, her hâlde fiilden on yıl sonra zamanaşımına uğrar; ancak fiil, ceza kanununun daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir suçsa o süre uygulanır (TBK m. 72). Ayrıntı: yaralama nedeniyle tazminat davası.

Hemen yapabileceğiniz bir şey

Rapor elinize geçtiyse, dilekçeyi vermeden önce raporu ve olayı birlikte okumak dosyanın hangi fıkradan ilerleyeceğini görmenizi sağlar. Durumunuzu anlatmak için arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; iletişim sayfasında numaralar var. Şikâyet süresi daralıyorsa ya da kamera kaydı silinme riskindeyse aramanın zamanı bugündür. Diğer yazılara ceza hukuku sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73, 86, 87, 280
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 158, 237, 253
• 6284 sayılı Kanun m. 5
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 54, 56, 72

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.