KISACA
- Boşanma kararı, kanun yoluna başvuru süresi hiç kullanılmadan dolduğunda ya da başvurulan yargı yolu sonuçlandığında kesinleşir.
- İstinaf ve temyiz süreleri tebliğden itibaren ikişer haftadır (HMK m. 345, 361); kesinleşme tarihi bu sürelere bağlıdır.
- Boşanmış sayılmak ve yeniden evlenebilmek için karar kesinleşmiş olmalıdır; nüfus kaydı kesinleşmeden önce güncellenmez.
- Kararın bir kısmına itiraz edilmesi, boşanma hükmünün kesinleşmesini her zaman geciktirmez; bu, hangi kalemlerin itiraz konusu yapıldığına bağlıdır.
Boşanma kararı duruşmada açıklandığı gün hukuken tamamlanmış sayılmaz. Karar, itiraz süresi dolduğunda ya da başvurulan yargı yolu bittiğinde kesinleşir. Kesinleşmeden önce medeni hal "evli" kalır; yeniden evlenmek de nüfus kaydının değişmesi de kesinleşmeyi bekler.
Kesinleşme tam olarak ne demek?
Kesinleşme, kararın artık kanun yolu denetimine açık olmaması demektir. İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf, bölge adliye mahkemesinin kararına karşı da koşulları varsa temyiz yolu vardır. İstinaf başvuru süresi tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m. 345), temyiz süresi de aynı şekilde iki haftadır (HMK m. 361). Bu sürelerin içinde kimse başvurmazsa karar kesinleşir.
Süre hesabı tebliğ gününe bağlı olduğundan, kesinleşme tarihini duruşma gününden saymak yanıltır. Tarafların her birine tebliğ ayrı ayrı yapılır; son tebliğin ardından işleyen süre esas alınır.
Anlaşmalı boşanmada durum
Anlaşmalı boşanmada taraflar duruşmada hâkimin karşısında boşanma iradelerini ve protokolü doğrularlar. Çoğu zaman taraflar, kararın hemen kesinleşmesi için istinaf haklarından vazgeçtiklerini beyan eder. Bu beyan yapıldıysa iki haftalık süreyi beklemeye gerek kalmayabilir. Beyan yoksa süre normal işler. Anlaşmalı sürecin diğer yönleri için anlaşmalı boşanma şartları ve süresi yazısına bakabilirsiniz.
Çekişmeli boşanmada kısmi itiraz
Çekişmeli davada bir taraf yalnızca nafakaya ya da tazminata itiraz edebilir. Bu durumda boşanma hükmü ayrı değerlendirilebilir; ama dosyanın hangi kısmının kesinleştiği, itirazın kapsamına göre mahkemece belirlenir. Kendi başınıza "boşanma kesinleşti" diye kabul etmeyin; kesinleşme şerhi neyi gösteriyorsa ona bakın. İstinaf başvurusunun ayrıntısı için boşanma kararına itiraz: istinaf ve temyiz süreleri yazısını okuyun.
Kesinleşme şerhi ve nüfusa işleme
Süre dolup itiraz yoksa kararı veren mahkemenin yazı işleri müdürlüğü, kesinleşme şerhi düzenler. Nüfus kaydı bu şerhli karara dayanarak güncellenir. Mahkeme genellikle kararı nüfus müdürlüğüne kendisi bildirir. Yine de yeniden evlenmek ya da resmî bir işlem yapmak üzereyseniz, nüfus kaydınızın güncellenip güncellenmediğini e-Devlet üzerinden kontrol edin ve gerekiyorsa şerhli kararın örneğini yanınızda bulundurun.
Varsayımsal bir örnek düşünelim
Bir çift, çekişmeli dava sonunda boşanma kararı alıyor. Gerekçeli karar ikisine de aynı hafta tebliğ ediliyor. Taraflardan biri iki hafta içinde yalnızca tazminat kalemi için istinaf dilekçesi veriyor. Diğer taraf başvurmuyor. Mahkemenin kesinleşme şerhini hangi kalem için, hangi tarihte düzenleyeceği, dosyadaki başvurunun kapsamına bakılarak belirlenir. Bu örnek bir sonuç öngörmez; yalnızca kısmi itirazın kesinleşmeyi karmaşıklaştırabileceğini gösterir.
Sık yapılan hatalar
İnsanlar çoğunlukla karar günü ile kesinleşme gününü karıştırır. Bir diğer hata, kesinleşme şerhi alınmadan nüfus müdürlüğüne gidip kaydın değişmesini beklemektir. Üçüncüsü, taraflardan biri istinafa gittiği hâlde diğerinin kendi itirazlarını süre içinde yapmamasıdır. Bir de kadınlar için TMK m. 132'deki üçyüz günlük bekleme süresi vardır; hâkim bazı hâllerde bu süreyi kaldırır, bu yüzden yeniden evlenmeyi planlıyorsanız durumunuzu avukatınızla teyit edin.
Kesinleşmeyi hangi sonuçlar izler?
Kesinleşmeyle birlikte evlilik sona ermiş olur. Mal rejiminin tasfiyesi, nafaka ve velayete ilişkin hükümler de bu karara bağlı yürür. Katılma alacağı gibi alacaklar için zamanaşımının başlangıcı kesinleşmeyle yakından ilgilidir; bu konuda katılma alacağı davasında zamanaşımı yazısını okumanız faydalı olur. Boşanma sonrası mal paylaşımı için boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır yazısına da göz atın.
Sürecin hangi aşamasında destek almalı?
Kararın tebliğ edildiği gün süre başlar; o nedenle karara itiraz edip etmeyeceğinizi hızlı vermeniz gerekir. Kesinleşme şerhi, nüfus kaydı ve yeniden evlilik planı gibi işlemler karar belgesindeki ayrıntılara bağlıdır. Aile hukuku çalışma alanımızda bu belgeleri birlikte okuyup takvimi çıkarabiliriz. Kararı telefonla anlatabilir ya da WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz; bize iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Kesinleşme şerhini nasıl alırsınız?
Süre dolduktan sonra kararı veren aile mahkemesinin yazı işleri müdürlüğüne başvurursunuz. Yanınıza kimlik, mümkünse karar örneği ve tebligat evrakını alın. Müdürlük, dosyada istinaf ya da temyiz başvurusu olup olmadığına bakar. Başvuru yoksa ve süre dolduysa, karara kesinleşme şerhi yazılır. Bazı mahkemelerde bu işlem UYAP üzerinden vekil aracılığıyla da yapılır.
Şerhli karar örneği, yeniden evlenme başvurusunda, banka ve tapu işlemlerinde, soyadı değişikliğinde ve nafaka alacağının takibinde işinize yarar. Bu yüzden birkaç onaylı örnek istemek mantıklıdır.
Soyadı ve diğer sonuçlar
Boşanan kadın, evlilik soyadını kullanmaya devam etmek istiyorsa bunu mahkemeden isteyebilir. Konunun ayrıntısı için boşanan kadın evlilik soyadını kullanabilir mi yazısını okuyun. Çocuğun soyadı ayrı bir konudur; boşanma sonrası çocuğun soyadı yazısı bu soruyu açıklar.
Kesinleşmeden önce neler yapılabilir?
Kesinleşme beklenirken hâkimin verdiği geçici önlemler ve nafaka kararları, karar kesinleşinceye kadar yürürlükte kalabilir. Tedbir nafakasının ne zaman sona ereceği ve yerine yoksulluk nafakasının nasıl başlayacağı karardaki hükme bağlıdır. Süreyi kaçırmamak için kesinleşme tarihini bir takvime yazın.
Yeniden evlenmeyi planlıyorsanız, nikâh başvurusu için güncel nüfus kaydının medeni halinizi boşanmış olarak göstermesi gerekir. Bu yüzden nikâh tarihini kesinleşme şerhini almadan kesinleştirmeyin. Düğün salonu ya da tatil gibi bağlayıcı bir rezervasyon yapmadan önce kaydınızı kontrol edin.
Kesinleşme tarihinin başka etkileri
Kesinleşme tarihi, bazı hakların hesaplanmasında başlangıç noktasıdır. Mal rejiminin tasfiyesinde hesaplama için esas alınan tarih, dava tarihiyle bağlantılıdır ve kesinleşmeyle karıştırılmamalıdır. Hangi tarihin neyi etkilediğini ayırt etmek için karar metnini dikkatle okuyun.
Yurt dışında kullanacağınız bir belge gerekiyorsa şerhli kararın apostil işlemi için de zaman ayırın. Nüfus kaydı güncellenmeden başvuruları reddeden kurumlar olabilir; bu durumda e-Devlet çıktısını da ekleyin. Kayıt günler içinde düzelmezse mahkemeye ya da nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru yapın ve başvuru tarihini saklayın. Telefonla takip yerine yazılı ve tarihli bir iz bırakmak, sonradan gecikmenin sorumluluğunu ispatlamanıza yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
Boşanma kararı verildiği gün boşanmış sayılır mıyım?
Hayır. Karar duruşmada açıklansa bile itiraz süresi dolmadan kesinleşmez. Yeniden evlenme gibi sonuçlar kesinleşmeyi bekler.
Kesinleşme için kimseye başvurmak gerekir mi?
Süre dolduktan sonra kararı veren mahkemenin yazı işleri müdürlüğünden kesinleşme şerhi alınır. Dosyada itiraz yoksa şerh bu tarihe göre düzenlenir.
İki taraf da itiraz etmezse süre kaç gündür?
İstinaf başvuru süresi tebliğden itibaren iki haftadır. Taraflar bu sürede başvurmazsa karar kesinleşir (HMK m. 345).
Temyize gidilirse kesinleşme ne zaman olur?
Temyiz yoluna başvurulursa, temyiz incelemesi bitip karar onanana kadar o hüküm kesinleşmez (HMK m. 361).
Nüfus kaydında medeni hal ne zaman değişir?
Kesinleşme şerhli karar nüfus müdürlüğüne ulaştığında, medeni hal kaydı güncellenir. Mahkeme kararı gönderir; yine de güncellenip güncellenmediğini sorgulatmak yerinde olur.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 345, 361
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 132
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.