KISACA
- Telefon numarası ve ev adresi, sahibini belirlenebilir kıldığı için kişisel veridir; hukuka aykırı biçimde başkasına verilmesi ya da yayılması TCK 136/1 uyarınca iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir.
- Her paylaşım suç sayılmaz: veri sahibinin açık rızası ya da hakkın kullanılması gibi hukuka uygunluk nedenleri (TCK m. 26) varsa fiil suç olmaz.
- TCK 136 suçu şikâyete bağlı değildir; savcılık haberi aldığında kendiliğinden soruşturur (TCK m. 139).
- Üst sınırı dört yıl olduğu için dava asliye ceza mahkemesinde görülür ve dava zamanaşımı sekiz yıldır.
- Numara, aynı zamanda bir hakaret, tehdit ya da özel hayat ihlali mesajıyla birlikte yayılmışsa ayrı suçlar da gündeme gelebilir.
Birinin numarasını bir gruba atmak, bir ilana yazmak ya da ekran görüntüsüyle göndermek çoğu zaman bir saniyelik iş. Ama o numara ya da adres sahibinin rızası olmadan başkasına geçiyorsa, kanun karşısında iş bir saniyeden uzun sürebilir. Telefon numarası ve ev adresi kişisel veridir. Hukuka aykırı biçimde bir başkasına verilmesi, yayılması ya da ele geçirilmesi TCK 136/1'e göre iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Numara neden kişisel veri sayılıyor?
Kişisel veri, bir kişiyi belirli ya da belirlenebilir kılan her bilgidir. Ad ve soyad kadar telefon numarası, adres, plaka ya da e-posta da bu tanıma girer. Tek başına anlamsız görünen bir numara, kime ait olduğu biliniyorsa o kişiyi gösterir. Kanunun kullandığı kelime "veri" olduğu için kâğıt üzerindeki bir yazı ile telefondaki bir mesaj arasında fark yoktur.
TCK 135 verinin hukuka aykırı kaydedilmesini cezalandırır (bir yıldan üç yıla kadar hapis). 136. madde ise veriyi başkasına vermeyi, yaymayı ya da ele geçirmeyi. Paylaşımla ilgilenen okur için asıl madde 136'dır.
Hangi fiiller TCK 136 kapsamına girer?
Maddede üç hareket sayılıyor: vermek, yaymak, ele geçirmek. Vermek, tek bir kişiye iletmeyi de içerir. Yaymak daha geniş bir kitleye ulaştırmaktır: sosyal medya gönderisi, kalabalık grup ya da ilan panosu gibi. Ele geçirmek ise veriyi hukuka aykırı yoldan almak anlamına gelir; ele geçirenin ardından paylaşıp paylaşmadığı önemli değildir.
Ceza iki yıldan dört yıla kadar hapis. Burada adli para cezası seçeneği yok. Suçun konusu CMK 236'nın beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler ise (TCK 136/2) ceza bir kat artırılır. Kamu görevlisinin görev yetkisini kötüye kullanması ya da bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılması hâlinde ise TCK 137 gereği yarı oranında artırım yapılır.
Şikâyet gerekir mi, süre var mı?
TCK 139'a göre kişisel verilerin kaydedilmesi, hukuka aykırı olarak verilmesi ya da ele geçirilmesi ve yok edilmemesi dışında bölümdeki suçlar şikâyete bağlıdır. Yani 135 ve 136 şikâyete bağlı değildir. Savcı olayı haber aldığı anda soruşturma başlatabilir. Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi, soruşturmayı kendiliğinden bitirmez.
Altı aylık şikâyet süresi (TCK 73) bu nedenle uygulanmaz. Ama zaman yine işler: üst sınırı dört yıl olan suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK 66/1-e). Başvuru yapmak için beklemeniz gerekmiyor; savcılığa ya da kolluğa yazılı ya da sözlü bildirim yeterlidir (CMK 158).
Ne zaman suç olmaz?
"Hukuka aykırı olarak" ibaresi önemli. Kişi kendi numarasını paylaşmanıza açıkça izin verdiyse, rıza çerçevesinde yapılan fiilden dolayı ceza verilmez (TCK 26/2). Hakkını kullanan kimseye de ceza verilmez (TCK 26/1). Mesela bir kaza sonrasında karşı tarafın iletişim bilgisini sigorta şirketine bildirmek bu kapsamda değerlendirilebilir.
Tartışmalı bir alan daha var: numarasını kendisi herkese açık bir platformda yayımlamış kişinin numarasını başkasına aktarmak. Bu durumda hâkim, amaca, bağlama ve verinin kişi tarafından hangi kitleye açıldığına bakar. Genel bir kural kurmak doğru olmaz.
Varsayımsal bir örnek
Varsayımsal bir örnek düşünelim: bir mahalle grubunda tartıştığınız komşunuzun numarasını, "arayıp rahatsız edin" mesajıyla başka bir gruba attınız. Komşunuz hem numarasının hem adresinin dağıtıldığını öğrenip savcılığa başvurdu. Savcılık önce paylaşımın size ait olup olmadığına, sonra komşunuzun rızası bulunup bulunmadığına bakar. Mesajın amacı (rahatsız etmek) hukuka uygunluk iddiasını zayıflatır. Aynı mesajda hakaret ya da tehdit varsa TCK 125 gibi ayrı suçlar da tartışılır. Sonucun ne olacağı delillerin tamamına bağlıdır.
Şikâyet eden ya da şikâyet edilen için pratik adımlar
Şikâyet etmek isteyen kişi için en değerli şey, paylaşımın sağlam bir kaydı. Ekran görüntüsünü tarih, saat ve paylaşanın hesap adı görünecek biçimde alın; bağlantıyı ayrıca kaydedin. Paylaşım silinirse delilin kaybolmaması için olay yerinde, yani platformda hızlı davranmak gerekir. Aynı paylaşım özel hayatınızı da ihlal ediyorsa (TCK 134) ve görüntü ya da ses içeriyorsa özel görüntü paylaşımı ve içerik kaldırma yolları ayrıca önemlidir.
Hakkında şikâyet yapılan kişi için ilk hamle, ifadeden önce dosyayı görmek ve avukatla konuşmaktır. İfade vermeden önce müdafi talep edebilir, susma hakkınızı kullanabilirsiniz. Paylaşımı silmek ya da hesabı kapatmak sorunu çözmez; silinen içerik zaten savcılıkta kayıtlıdır. Detaylı yol haritası için KVKK ihlalinin ceza boyutu ve başkasının fotoğrafını paylaşma yazılarına bakabilirsiniz.
Kast ve savunma
Paylaşan kişinin savunması çoğu zaman niyet üzerinde yoğunlaşır. Numarayı yanlışlıkla bir gruba gönderen kişi ile bilerek ve rahatsız etmek için yayan kişi aynı değerlendirmeye tabi tutulmaz. Kanun bu suçu kasten işlenen suç olarak düzenler; taksirle (dikkatsizlikle) paylaşım için ayrı bir ceza öngörmez. Bu nedenle ekran görüntüsünü atarken numaranın görüneceğini fark etmemiş olmanız gibi bir iddia, delillerle desteklenirse savunmanın merkezine oturabilir.
Mesajların tamamı da önem taşır. Paylaşımdan önce ve sonra yazılanlar, kişiyle aranızdaki ilişki, numarayı nasıl edindiğiniz ve kaç kişiye ulaştığı dosyaya girer. Sosyal medya hesabınızdan yaptığınız paylaşımın sizin tarafınızdan yapıldığı da ayrıca ispat konusudur; hesaba başkası girmiş olabilir.
Hangi mahkeme bakar?
TCK 136'nın üst sınırı dört yıl olduğundan dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m. 11). Soruşturma evresinde savcılık gerektiğinde bilgisayar ve telefon incelemesi isteyebilir. Bu inceleme ve sonrasındaki rapor dosyanın en belirleyici parçalarından biri olur. İtiraz yolları için dijital inceleme bilirkişi raporuna itiraz yazısına göz atabilirsiniz.
Numara paylaşımı dosyası için telefonla ya da WhatsApp'tan başlayın
Aynı paylaşım, bağlama göre hukuka uygun da olabilir, iki ile dört yıl arasında hapis gerektiren bir suç da. Hangi tarafta olduğunuzu paylaşımın içeriği, tarihi, kime gönderildiği ve kişinin rızası belirler. Durumunuzu anlatmak için arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Mağdur olarak delil saklamak, şüpheli olarak ifadeye hazırlanmak için zaman önemli; ifade çağrısı geldiyse beklemeden ulaşın. Bilişim alanındaki çalışmalar için ceza hukuku sayfasına göz atabilir, doğrudan iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Grup sohbetinde birinin numarasını paylaşmak suç olur mu?
Numarayı verirken kişinin rızası yoksa ve paylaşımın meşru bir gerekçesi bulunmuyorsa TCK 136 kapsamında değerlendirilebilir. Kişi numarasını kendisi herkese açık bir ilana koymuşsa ya da paylaşım onun rızasıyla yapılmışsa durum değişir. Her olayın içeriği, amacı ve ortamı ayrı tartılır.
Ekran görüntüsünde numara görünüyorsa paylaşan sorumlu olur mu?
Görüntüde başkasının numarası, adı ya da adresi yer alıyorsa ve görüntüyü bilerek başkalarına iletiyorsanız fiil kişisel verinin verilmesi ya da yayılması sayılabilir. Sorumluluk, ekran görüntüsünü paylaşma amacınıza, kişinin rızasına ve görüntüdeki verinin niteliğine bağlıdır.
Başkasının adresini paylaşan kişi hakkında şikâyet süresi var mı?
TCK 136 suçu şikâyete bağlı değildir, bu yüzden altı aylık şikâyet süresi aranmaz. Yine de suç tarihinden itibaren dava zamanaşımı işler ve delillerin (ekran görüntüsü, bağlantı, tarih) kaybolmadan saklanması gerekir.
Numaramı paylaşan kişiye karşı sadece tazminat davası açılabilir mi?
Hayır. Ceza şikâyetiyle birlikte hukuk mahkemesinde kişilik hakkının ihlaline dayanan manevi tazminat davası da açılabilir. İkisi birbirinden bağımsız yürüyebilir; ceza dosyasındaki deliller hukuk davasında da kullanılır.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 26, 66, 125, 134, 136, 137, 139
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 158
- 5235 sayılı Kanun m. 11
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.