Alkollü araç kullanınca ehliyet kaç ay geri alınır?

Hususi otomobil kullanırken ölçümde 0.50 promilin üzerinde alkol çıkarsa sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Bu, ilk ihlal için kanunun öngördüğü süredir ve ceza yargılamasından bağımsız olarak kolluğun tespitiyle işler. Aşağıda sınırın nasıl işlediğini, belgenin ne zaman iade edildiğini ve tekrar halinde neyin değiştiğini sırayla anlatıyorum.

Kanun ne diyor?

Karayolları Trafik Kanunu m. 48, alkollü sürücünün araç kullanmasını yasaklar. Yapılan tespitte hususi otomobilde 0.50 promilin üzerinde alkol varsa, fiil ayrıca suç oluştursa bile idari para cezası verilir ve belge altı ay geri alınır. İfadedeki "suç oluştursa bile" kısmı önemlidir: aynı olay hem idari yaptırıma hem ceza davasına konu olabilir ve biri diğerinin yerine geçmez.

Hangi araçta hangi sınır geçerli?

Eşik araca göre değişir. Hususi otomobilde sınır 0.50 promildir. Hususi otomobil dışındaki araçlarda, örneğin kamyonet, kamyon ya da motosiklette kanun alt sınırı 0.21 olarak uygular. Aynı miktarda alkol, otomobilde idari yaptırım doğurmazken başka bir araç türünde doğurabilir. Hangi araç sınıfına girdiğinizi tutanakta ve ruhsatta kontrol etmek gerekir.

Altı ay ne zaman başlar?

Belgeniz zaten başka bir nedenle geçici olarak alınmışsa, alkol nedeniyle belirlenen süre geçici alma süresi bittiğinde başlar. İki süre üst üste binmez, arka arkaya işler. Elinizdeki belgeyi kimin, hangi gerekçeyle aldığına bakmak bu yüzden önemlidir. Geri alma işlemini KTK m. 6'da sayılan görevliler yapabilir.

Altı ay dolunca belge iade edilir mi?

Her zaman değil. Kanun, geçici olarak geri alınan belgenin iade edilebilmesi için KTK kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olmasını şart koşar. Cezayı ödemeden süre beklemek sonuç vermez. Sürücüler bu şartı gözden kaçırır ve altı ayın sonunda belgeyi alamayınca şaşırır. Ödeme belgesini ve tutanak numarasını dosyada tutmak iyi bir alışkanlıktır.

Varsayımsal bir örnek düşünelim

Bir sürücü gece kontrolünde hususi otomobiliyle durdurulsun. Alkolmetre 0.62 promil göstersin. Bu durumda sürücü belgesi altı ay için geri alınır, idari para cezası yazılır. Ölçüm 1.00 promilin altında kaldığı için KTK m. 48'in TCK m. 179/3'e gönderme yapan hükmü devreye girmez. Aynı sürücü 1.20 promil çıkarsa idari yaptırım yine uygulanır, buna ek olarak ceza soruşturması başlar.

Ölçüme itiraz ve örnek alma

Teknik cihazla yapılan ölçüme itiraz ederseniz ya da cihazla ölçüme izin vermezseniz, sizi sağlık kuruluşuna götürüp kan, tükürük veya idrar örneği alırlar. Ölçümü hiç yaptırmamanın yaptırımı ise belgenin beş yıl süreyle geri alınmasıdır; ayrıntısını alkol testini reddetmek yazısında anlattım. 2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla kanun metnine teknik cihazların yanında test kitleri de girdi. Ölçüm yöntemine yönelik itirazlar bu yüzden tutanaktaki cihaz ya da kit bilgisiyle birlikte değerlendirilir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde farkı

Kanun alkolle uyuşturucuyu aynı kefeye koymaz. Uyuşturucu ya da uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücünün belgesi geri alınmaz, iptal edilir. Yeniden belge almak için belgenin iptalinden itibaren en az beş yıl geçmesi, sürücü kursuna gidilip sınavların verilmesi ve psiko-teknik değerlendirmeden geçilmesi gerekir. Alkolde ise belge, belirlenen süre sonunda şartlar tamamsa iade edilir.

Tekrar halinde ne değişir?

Son ihlalin üzerinden geriye doğru beş yıl içinde belge ikinci kez alınırsa süre iki yıla çıkar. Üçüncü ve sonraki ihlallerde her seferinde beş yıl uygulanır. Sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi ve psiko-teknik değerlendirme de bu aşamada devreye girer. Tekrar durumunun tamamı için ikinci ve üçüncü ihlal yazısına bakabilirsiniz.

Belge geri alınmışken araç kullanmak

Geri alma süresi içinde direksiyona geçmek yeni bir sorun yaratır. KTK m. 36 uyarınca belge geçici olarak ya da tedbiren geri alındığı halde motorlu araç kullanana ayrıca idari para cezası verilir. Yani altı ayı beklemek zorunlu bir süredir, kısaltılması ya da "kısa mesafe" diye görmezden gelinmesi mümkün değildir.

Kazaya karışılmışsa

Kazalı dosyada tablo değişir. Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50 promilin, diğer araç sürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde alkollü olan kişi trafik kazasına sebebiyet verirse, belge işlemlerine ek olarak Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri de uygulanır. Yaralanmalı, ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı kazalara karışan sürücünün muayene edilmesi ise zorunludur.

Tutanakta nelere bakmalısınız?

Elinize verilen tutanakta dört şeye bakın: ölçümün yapıldığı tarih ve saat, kullanılan cihaz ya da test kiti, çıkan promil değeri ve aracın türü. Araç türü yanlış yazılmışsa uygulanan eşik de yanlış olabilir. Ölçüme itiraz etmek istiyorsanız bunu tutanağa yazdırmak, sonradan kan örneği alınmasının önünü açar.

Geri alma işlemine karşı ne yapılabilir?

Alınan karar bir idari işlemdir ve itiraz yolu vardır. Süreler kısa olduğundan tutanağın tarihini ilk günden not etmek gerekir. Ayrıntılar için ehliyet geri alma kararına itiraz yazısı yol gösterir. Promil bantlarını genel olarak görmek isterseniz promil sınırları yazısını okuyabilirsiniz.

Ceza davası tarafı

Ölçüm 1.00 promilin üzerindeyse TCK m. 179/3 devreye girer ve altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülür. Üst sınırı iki yıl olan bu suç ağır ceza mahkemesinin görevine girmez. Dava zamanaşımı, üst sınırı beş yılı geçmeyen suçlar için TCK m. 66 uyarınca sekiz yıldır. Hüküm kurulursa istinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273). Böyle bir dosyada hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkün olabilir; şartlarını HAGB ve erteleme yazısında bulabilirsiniz. Ceza davasındaki sonuç, idari geri almayı ortadan kaldırmaz.

Tutanak, ölçüm tarihi ve araç türü sonucu değiştirebilir. Elinizde bir tutanak varsa iletişim sayfasından bize telefonla ulaşabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; süreler işlediği için erken bakmak zaman kazandırır. Alanın genel çerçevesi için ceza hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 36, 48
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 66, 179
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 75, 273

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.