KISACA
- Son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde ikinci alkollü sürüşte sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır.
- Üç veya daha fazla ihlalde belge her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır ve idari para cezası da artar.
- İkinci geri almada sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi, üçüncüde psiko-teknik ve psikiyatri muayenesi uygulanır.
- Tekrar eden sürüşte 1.00 promil üstü ölçümler ayrıca TCK m. 179/3 kapsamında ceza yargılamasına konu olur.
İkinci kez alkollü araç kullandığınızda sürücü belgeniz iki yıl, üçüncü ve sonraki seferlerde ise her defasında beş yıl süreyle geri alınır. Bu artış, geriye doğru beş yıllık bir pencereye bakılarak hesaplanır. Aşağıda sayımın nasıl işlediğini ve tekrar halinde sizi nelerin beklediğini anlatıyorum.
Beş yıllık pencere nasıl çalışır?
KTK m. 48'e göre alkollü araç kullanma nedeniyle belgesi geri alınmış kişi için, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde ikinci kez aynı ihlal tespit edilirse süre iki yıl olur. Pencere en son olaydan geriye sayılır. Yani yeni bir ihlal olduğunda eski ihlallerin yaşına değil, yeni ihlalin tarihine göre bakılır. Yedi yıl önceki bir olay bugünkü sayımı etkilemez.
Üçüncü ve sonrası
Beş yıl içinde üç veya daha fazla ihlal varsa sürücü belgesi her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. İdari para cezası da her basamakta artar: ikincisi ilkinden yüksek, üçüncüsü çok daha yüksektir. Tutarı kanundaki güncel metinden okumak gerekir; 2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla değiştiği için burada rakam vermiyorum.
Eğitim ve muayene
Alkollü sürüş nedeniyle ikinci defa belgesi geri alınan sürücü, yönetmelikte belirlenen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulur. Üç veya daha fazla geri alma yaşayan sürücü ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri muayenesine gönderilir. Bu aşamalar, belgenin geri alınmasına ek olarak uygulanan yükümlülüklerdir.
Geçici alma ile tekrar süresi
Belge başka bir nedenle geçici olarak alınmışsa, alkol nedeniyle belirlenen süre geçici alma süresinin bitiminde başlar. Belgenin iadesi için ayrıca KTK kapsamında verilmiş idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması gerekir. Tekrar eden dosyalarda ödenmemiş ceza varsa iade gecikebilir.
Varsayımsal bir örnek düşünelim
Bir sürücünün belgesi üç yıl önce bir kez alınmış olsun. Bugün yeniden hususi otomobille 0.70 promil çıkarsa, geriye doğru beş yıl içinde ikinci ihlal sayılır ve iki yıllık süre uygulanır. Ölçüm 1.00 promilin üzerindeyse ayrıca TCK m. 179/3 hükümleri uygulanır. Bu iki yıl içinde bir daha direksiyona geçen kişi, ayrı bir ihlal işlemiş olur.
Ceza dosyası tarafı
Tekrar eden sürücü için en çok sorulan şey HAGB ve erteleme ihtimalidir. CMK m. 231 daha önce kasıtlı suçtan mahkûmiyet olmamasını arar; TCK m. 51 de daha önce kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis almamış olmayı. Alkollü sürüşten daha önce hapis cezası almış biri için bu şartlar zorlaşır. Ayrıntıları HAGB ve erteleme yazısında bulabilirsiniz. Mahkeme, yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varırken geçmişe de bakar.
Tarihlerle sayım nasıl yapılır?
Sayımı en son olaydan başlatın ve takvimde beş yıl geriye gidin. Örneğin son ihlal 15 Mart 2027 olsun. 15 Mart 2022 ile 15 Mart 2027 arasında kalan geri almalar tekrar sayılır, öncesindekiler sayılmaz. Her ihlal için iki tarihi ayrı ayrı yazın: olayın gerçekleştiği tarih ve belgenin geri alındığı tarih. Kanun beş yılı "son ihlalin gerçekleştiği tarih"ten geriye doğru saydığı için ölçü noktası son olayın tarihidir. Tutanaktaki tarih ile işlem tarihi farklıysa hangisinin esas alındığına dosyada bakmak gerekir.
Eğitim ve muayene nasıl işler?
Sürücü davranışlarını geliştirme eğitiminin usul ve esasları İçişleri, Millî Eğitim ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılan yönetmelikte gösterilir; eğitimi Sağlık Bakanlığı verir. Üç veya daha fazla geri alması bulunan sürücü ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri hekiminin muayenesine tabi tutulur. Kanun bu adımları kayıtsız şartsız öngörür.
Belge geri alınmışken araç kullanmak
Geri alma süresi içinde araç kullanmak ayrı bir yaptırım doğurur. KTK m. 36'ya göre belgesi geçici olarak ya da tedbiren geri alındığı halde motorlu araç kullanana, belgesiz araç kullanana verilenden daha yüksek idari para cezası verilir. İki yıl ya da beş yıllık süreyi "kısa mesafe" diye kısaltmaya çalışmak, tabloyu daha da ağırlaştırır.
Ticari taşımacılıkta daha sert hüküm
2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla KTK m. 48'e yeni bir fıkra eklendi. Yük ve yolcu taşımacılığı yapılan araçları kullanırken, son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde toplamda üç defa alkol ya da ölçüm yaptırmama ihlali yapan sürücünün belgesi iptal edilir. İptal sonrası yeniden belge için sürücü kursuna gitmek, sınavları vermek ve psiko-teknik değerlendirmeden geçmek gerekir. Mesleği sürücülük olan biri için tekrar, sadece süre değil, mesleğin kendisi anlamına gelebilir.
Ceza davasında tekrarın yeri
TCK m. 179/3'ün cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir ve metinde tekrar için ayrı bir artırım yazılı değildir. Ancak daha önce işlenen suçtan verilen hüküm kesinleşmişse TCK m. 58 uyarınca tekerrür hükümleri gündeme gelebilir. Önceki ceza beş yıl veya daha az süreliyse, infazından üç yıl geçtikten sonra işlenen suçta tekerrür uygulanmaz. Bu hesap dosyadaki tarihlere bağlıdır, tahminle yapılamaz.
Pratik hata: önceki kayıtları kontrol etmemek
Bazı sürücüler eski tutanağın beş yıl dışında kaldığını fark etmeden ikinci ihlal süresini kabul eder. Tersi de olur: geri alınmış bir belge hesaba katılmadan süre düşük sanılır. İtirazdan önce kaç ihlalin pencereye girdiğini tarihlerle çıkarmak gerekir. Belge geri alınmasına nasıl itiraz edileceğini ehliyet geri alma kararına itiraz yazısında bulabilirsiniz; ilk ihlaldeki süreyi ise ehliyet geri alma süresi yazısı anlatır.
Reddetmek çare değil
Tekrar durumundaki sürücü ölçümü reddederek yaptırımdan kaçabileceğini düşünebilir. Oysa ölçüm yaptırmama ayrı bir yaptırım doğurur ve belge beş yıl süreyle geri alınır. Konuyu alkol testini reddetmek yazısında ele aldım.
Tutanak tarihlerini ve eski geri alma kararlarını yanınıza alın; sayım bu tarihlere bağlıdır. Dosyanız hakkında iletişim sayfasından bize telefonla ulaşabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Alanın genel çerçevesi için ceza hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İkinci kez alkollü yakalanırsam ehliyet kaç yıl geri alınır?
Son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde ikinci defa alkollü araç kullanmaktan belge alınırsa süre iki yıldır.
Üçüncü ihlalde süre ne olur?
Üç veya daha fazla ihlalde sürücü belgesi her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır ve idari para cezası artırılır.
Beş yıl nasıl hesaplanır?
Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl bakılır. Önceki belge alımları bu aralıkta kalıyorsa tekrar sayılır.
Tekrarda ek bir eğitim zorunluluğu var mı?
İkinci geri almada sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi, üç veya daha fazla geri almada psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi uygulanır.
Tekrar ceza davasında da hapis cezasını artırır mı?
TCK m. 179/3 metninde tekrara bağlı ayrı bir artırım yoktur; tekrar daha çok idari yaptırımı ve belge sürelerini etkiler. Daha önce kesinleşmiş bir mahkûmiyet varsa tekerrür hükümleri (TCK m. 58) ve HAGB şartları ayrıca değerlendirilir.
Dayanak mevzuat
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 36, 48
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 51, 58, 179
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.