KISACA
- Cezanın hesabında duraksama varsa infaz hâkimliğinden karar istenir (5275 sayılı Kanun m. 98/1-b).
- Başvuru kendiliğinden infazı ertelemez; hâkimlik olayın özelliğine göre infazın durdurulmasına karar verebilir.
- Karar duruşma yapılmadan, savcı ve hükümlünün yazılı görüşü alınarak verilebilir.
- Verilen karara iki hafta içinde itiraz edilebilir.
Tahliye tarihi sizin hesabınıza uymuyorsa, yapılacak şey infaz hâkimliğinden karar istemektir. Kanun bu yolu cezanın hesabında duraksama çıktığı her durum için açık tutar. Başvuru için ağır bir form yok; ama neyin neden yanlış olduğunu somut gösterebilmek gerekir.
Kanun hangi durumda infaz hâkimliğine gitmeyi söylüyor?
5275 sayılı Kanun m. 98/1-b, çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse infaz hâkimliğinden karar istenmesini öngörür. Aynı maddenin (a) bendi ise farklı bir durumu anlatır: mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa veya sonradan yürürlüğe giren bir kanunun TCK m. 7 kapsamında değerlendirilmesi gerekirse karar hükmü veren mahkemeden istenir. İkisini karıştırmayın; hesap hatası için adres infaz hâkimliğidir.
Hangi hatalar sık görülür?
Bu işlerde sorun çoğunlukla hukukî yorumdan değil, sayıdan çıkar. Tutuklulukta geçen sürenin mahsup edilmemesi, iki dosyanın cezasının birleştirilmesinde yanlış oran kullanılması, koşullu salıverilme oranının yanlış suç grubuna göre uygulanması, gözaltı gününün düşülmemesi başlıca örneklerdir. Her biri belgeyle gösterilebilen şeylerdir: tutuklama ve tahliye kararları, ilam, infaz hesap cetveli.
Başvuru nasıl yapılır?
Dilekçe yetkili infaz hâkimliğine verilir; hangi hâkimliğin yetkili olduğu dosyanıza göre değişebileceğinden bunu başvurudan önce büro veya cezaevi infaz bürosu ile teyit edin. Dilekçede dosya numarası, hükümlünün kimlik bilgileri, cezanın dayanağı ilam, sizin yaptığınız hesap ve cezaevinin yaptığı hesabın nerede ayrıştığı yazılır. İlgili ilamın ve cetvelin örneklerini eklemek hâkimliğin işini hızlandırır.
Başvuru infazı durdurur mu?
Durdurmaz. m. 98/2 açıktır: birinci fıkra uyarınca yapılan başvurular cezanın infazını ertelemez. Ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir. Hesap hatası açıkça belgeliyse, dilekçede ayrıca infazın durdurulması talebini yazmak gerekir. Bu talep yazılmazsa hâkimlik kendiliğinden bunu gündeme almayabilir.
Karar nasıl verilir?
m. 101/1'e göre bu kararlar duruşma yapılmadan verilir. Karar öncesi Cumhuriyet savcısının ve hükümlünün görüşleri yazılı olarak istenebilir. Yani savunmanızı dilekçede eksiksiz yazmanız önem taşır, çünkü sözlü anlatma imkânı olmayabilir.
Varsayımsal bir örnek düşünelim
Bir hükümlü iki ayrı dosyadan cezaevinde bulunuyor. Tutuklulukta geçen sekiz ay, ilk dosyada mahsup edilmiş, ikinci dosyada hiç yansıtılmamış. Yakını bunu ilamlardan fark ediyor ve infaz hâkimliğine dilekçe veriyor. Dilekçede iki ilam, tutukluluk tarihleri ve beklenen hesap yazılıyor; infazın durdurulması da isteniyor. Hâkimlik savcıdan görüş alıyor ve dosya üzerinden karar veriyor. Böyle bir başvurunun sonucu önceden söylenemez; örnek yalnızca yöntemi gösterir.
Pratik uyarılar
Önce cezaevi infaz bürosundan hesap cetvelinin bir örneğini isteyin. Cetvel olmadan itiraz etmek, neye itiraz ettiğinizi bilmemek demektir. İkinci uyarı, başvuruyu "tahliye tarihim yaklaştı" noktasına bırakmamaktır: hata varsa ne kadar erken başvurulursa o kadar az gün fazladan yatılır. Üçüncüsü, karar aleyhe çıkarsa itiraz için iki haftalık süre olduğudur.
Tahliye tarihini önceden kontrol etmek için tahliye tarihi nasıl öğrenilir yazısına, oranın doğru uygulanıp uygulanmadığını görmek için koşullu salıverilme hesabı yazısına, birden fazla dosya varsa cezaların toplanması yazısına bakın. Genel bilgi için ceza hukuku alanımızı inceleyebilirsiniz.
Hesabı kendiniz nasıl kontrol edersiniz?
Önce ilamdaki cezayı gün olarak yazın. Sonra cezaevine giriş tarihini, varsa tutuklulukta ve gözaltında geçen günleri belirleyin. Bu günler hükmedilen cezadan düşülür. Ardından koşullu salıverilme oranını kendi suç grubunuza göre bulun ve kalan süreyi hesaplayın. Denetimli serbestlik ve açık cezaevi gibi erken çıkış imkânları ayrı bir hesapla ilerler; bunları karıştırmayın.
Kendi hesabınız ile cezaevinin cetveli arasındaki farkı tek satırda yazabiliyorsanız, itirazınız büyük olasılıkla somut olacaktır. Farkı yazamıyorsanız önce cetvelin tamamını isteyin.
Yanlış hesap tahliyeyi geciktirdiyse
Fazladan geçen her gün hükümlü açısından bir hak kaybıdır. Bu nedenle başvuruda tahliye tarihine yakınlığınızı ve fazladan yatılan gün sayısını açıkça belirtmek, hâkimliğin dosyaya öncelik vermesine yardımcı olur. Başvurunun yanında infazın durdurulması talebini de açıkça yazın; kanunun bu imkânı hâkimliğe bıraktığını yukarıda gördük.
Hangi belgeler dilekçeye eklenir?
Dilekçeye eklenecek belgeler üç grupta toplanır. Birincisi hüküm belgeleridir: ilam, kesinleşme şerhi, birleştirme kararı varsa o karar. İkincisi özgürlüğün kısıtlandığı günleri gösteren belgelerdir: gözaltı tutanağı, tutuklama ve tahliye kararları, önceki cezaevi kayıtları. Üçüncüsü ise cezaevinin düzenlediği hesap cetvelidir. Eksik belge, hâkimliğin ek yazı yazmasına ve sürecin uzamasına yol açar.
Yakınlar başvuru yapabilir mi?
Hükümlünün eşi, anne babası ya da çocuğu dilekçeyi yazıp hükümlüye imzalatarak kuruma iletebilir. Yakınların tek başına başvurusu ise hükümlünün adına yapılacağı için yetki sorunu doğurabilir. Bu yüzden hükümlünün imzasını ya da avukata verilmiş vekâletnameyi dosyaya eklemek gerekir.
Cevap gecikirse
Hâkimlik kararı gelene kadar cezaevi kendi hesabına göre işlem yapmaya devam eder. Bu süreçte infaz bürosuna dilekçenin verildiğine dair kayıt numarasını bildirmek, hesabın gözden geçirilmesini hızlandırabilir. Cevap uzarsa dosyanın durumunu hâkimlik yazı işlerinden telefonla sormak, başvurunun kayda girdiğini doğrulamak açısından yararlıdır. Karar çıkarsa tahliye tarihi yeniden hesaplanır ve cezaevine bildirilir. Karar lehinize olursa yeni hesaba göre işlem yapılır; aleyhe ise itiraz yolu açıktır.
Hesap hatalarının çoğu belgelerin eksik birleştirilmesinden doğar. Bu nedenle başvuruyu yaparken kendi hesabınızı sade bir tablo hâlinde eklemek, hâkimlik açısından okumayı kolaylaştırır.
Başvurudan sonra dosyanın akıbetini takip edin. Hakimlik kararı tebliğ edildiğinde tarihini not edin, çünkü itiraz süresi o günden işler. Yeni hesap çıkarsa infaz kurumundan güncel hesap tablosunu isteyip eskisiyle yan yana koyun; tahliye tarihindeki değişikliği kendi belgenizde görmek sonraki başvurular için de dayanak olur.
Büroya ne zaman danışmalısınız?
Hesap cetvelini ve ilamları elinize aldığınızda, tek bir sayfada bile olsa bir tutarsızlık görüyorsanız, belgelerin fotoğrafını göndermeniz yeterli. İletişim sayfasındaki telefondan arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Her gün tahliye tarihine yansıdığı için, acil durumda erken başvuru gerçek bir zaman kazandırır.
Sık sorulan sorular
İnfaz hesabı yanlışsa kime başvurulur?
Çektirilecek cezanın hesabında duraksama varsa infaz hâkimliğinden karar istenir. Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama varsa hükmü veren mahkemeye gidilir.
Başvuru yapınca tahliye durur mu, ceza durur mu?
Hayır, başvuru infazı ertelemez. Ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine ya da durdurulmasına karar verebilir.
Duruşma yapılır mı?
Bu kararlar duruşma yapılmadan verilebilir. Karar öncesi savcıdan ve hükümlüden yazılı görüş istenebilir.
Hesap hatasını kim fark eder?
Hesabı cezaevi ve Cumhuriyet başsavcılığı yapar. Hükümlü veya yakını, tahliye tarihinin kendi hesabına uymadığını görürse başvuru yapabilir.
Karar aleyhimize çıkarsa ne olur?
CMK m. 268 uyarınca kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir.
Dayanak mevzuat
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 98, 101
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 268
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.