KISACA
- Tehdit suçundan açılan dava asliye ceza mahkemesinde görülür; çünkü TCK 106'daki en ağır ceza yedi yıl hapistir ve ağır ceza sınırı olan on yılın altında kalır (5235 sayılı Kanun m. 11, 12, 14).
- Kanun, tehdit davasının kaç ayda biteceğine dair bir süre vermez; dosyanın süresi tanık, bilirkişi, tebligat ve duruşma takvimine göre değişir.
- TCK 106/1'deki temel tehdit uzlaştırma kapsamındadır; uzlaşma sağlanırsa soruşturma ya da kovuşturma sona erebilir (CMK 253).
- Hüküm gerekçesiyle tebliğ edildikten sonra istinaf için süre iki haftadır (CMK 273).
- Dava zamanaşımı, temel tehdit için sekiz yıl, nitelikli tehdit için on beş yıldır (TCK 66).
Ceza davalarında ilk sorulan şey genellikle "ne kadar sürer" olur, ama bu sorunun kanunda tek bir cevabı yok. Elimizde net olan iki şey var: tehdit davası asliye ceza mahkemesinde görülür ve süre mahkemenin takvimine, delillerin toplanmasına bağlıdır. Kaç ay süreceğini önceden söylemek doğru olmaz; sürecin hangi adımlardan geçtiğini göstermek mümkün.
Neden asliye ceza mahkemesi?
Mahkemelerin görevi, suçun kanunda yazılı cezasının üst sınırına göre belirlenir. Ağırlaştırıcı ya da hafifletici nedenler bu hesapta gözetilmez (5235 sayılı Kanun m. 14). Ağır ceza mahkemesi on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara bakar (m. 12), diğer işler asliye ceza mahkemesine kalır (m. 11).
TCK 106/1'e göre hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik saldırı tehdidi altı aydan iki yıla kadar hapis gerektirir; kadına karşı işlendiğinde alt sınır dokuz aydan az olamaz. Silahla, kimliği gizleyerek, birden fazla kişiyle ya da suç örgütünün gücünden yararlanarak yapılan tehdit TCK 106/2'ye girer ve iki yıldan yedi yıla kadar hapis öngörür. En ağır hâl yedi yıl olduğu için görevli mahkeme asliye ceza. Yetkili mahkeme ise kural olarak suçun işlendiği yerdeki mahkemedir.
Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarar ya da sair bir kötülük edileceğinden bahisle yapılan tehdit TCK 106/1'in ikinci cümlesinde düzenlenmiştir. Bu hâlde mağdurun şikâyeti aranır ve ceza iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Dava nasıl başlar, hangi adımlardan geçer?
Süreç çoğu zaman savcılığa verilen bir şikâyetle ya da kolluğa yapılan başvuruyla başlar. Savcı şüpheliyi ifadeye çağırır, delilleri toplar ve ya kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ya da iddianame düzenler. İddianame mahkemeye verildikten sonra hâkim on beş gün içinde iadesi gereken bir eksik olup olmadığını inceler (CMK 174). Ardından tensip tutanağı hazırlanır, duruşma günü verilir ve taraflara tebligat gider.
Duruşmada mağdur ya da müşteki, tanıklar ve sanık dinlenir. Ses kaydı, mesaj dökümü, kamera görüntüsü gibi deliller varsa incelenir. Dosya tamamlanınca savcı mütalaa verir, sanığa son söz sorulur ve hüküm açıklanır. Bu zincirin her halkasında bir tebligat, bir bekleme ya da bir ara karar çıkabilir; dosya süresi de oradan şekillenir.
Süreyi uzatan ve kısaltan şeyler
Süreyi uzatan etkenlerin başında tanıkların adreslerinin bulunamaması, sanığın yurt dışında olması, ses kaydı için bilirkişi incelemesi ve duruşma aralarının sıklığı geliyor. Kısaltan etkenler ise uzlaşma, delillerin baştan toplanmış olması ve tarafların duruşmaya zamanında katılması. Hiçbirini kontrol edemezsiniz ama dosyanızın nerede beklediğini düzenli takip edebilirsiniz.
Uzlaştırma ile dava bitebilir mi?
Evet, ama sadece TCK 106/1 için. CMK 253 uzlaştırma kapsamına tehdit suçunu birinci fıkrası ile dahil etmiştir. Bu yüzden nitelikli tehdit (106/2) uzlaştırmaya tabi değil. Uzlaştırma teklifi hem soruşturma hem kovuşturma aşamasında gündeme gelebilir. Sanık ve mağdur anlaşır, edim yerine getirilirse dosya kapanır. Anlaşılamazsa dava normal akışında devam eder. İşleyişi tehdit suçunda uzlaştırma nasıl işler yazısında anlattık.
Karar sonrası: istinaf ve kesinleşme
Mahkûmiyet ya da beraat kararına karşı hüküm gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna gidilir (CMK 273). Süre dolarsa ve kimse başvurmazsa hüküm kesinleşir. İstinaf incelemesi de ayrıca zaman alır; bu aşamada dosya bölge adliye mahkemesine gider. Kesinleşme sonrasında cezanın infazı, erteleme ya da HAGB gibi kararlar gündeme gelir. Tehdit suçunda erteleme ve HAGB konusu bunun için okunabilir.
Zamanaşımı ve tutukluluk süresi
Dava zamanaşımı suçun cezasının üst sınırına göre hesaplanır (TCK 66). Temel tehdidin üst sınırı iki yıl olduğundan süre sekiz yıldır; nitelikli tehdit için yedi yıllık üst sınır nedeniyle on beş yıl. Zamanaşımı hesabı, kesilme ve durma hâlleri nedeniyle dosyaya göre değişir. Tehdit suçunda zamanaşımı ayrıca okunmalı.
Tutuklu yargılanan sanık açısından CMK 102 devreye girer: ağır ceza görevine girmeyen işlerde tutukluluk en çok bir yıldır, zorunlu hâlde altı ay uzatılabilir. Soruşturma evresi için ayrı bir üst sınır vardır (CMK 102/4). Tutuklamanın gerekçeleri için tutuklama nedir ve hangi şartlarda verilir yazısına bakabilirsiniz.
Varsayımsal örnek
Varsayımsal olarak, bir kiracının ev sahibine mesajla "seni yaşatmam" yazdığını düşünelim. Ev sahibi savcılığa başvuruyor, mesaj dökümünü ekliyor. Savcı kiracıyı ifadeye çağırıyor. İfadede kiracı yazının bir öfke anında yazıldığını söylüyor. Savcı, tehdidin ciddiyeti, söz konusu kötülüğün gerçekleşme olasılığı ve uzlaştırma imkânı açısından dosyayı değerlendirecek. Taraflar anlaşırsa dosya orada kapanabilir; anlaşamazlarsa iddianame düzenlenebilir. Sonuç, mesajın içeriği ve o güne kadarki olaylarla birlikte tartılır.
Duruşmaya giderken yanınızda neler olsun?
İlk duruşmada kimliğinizin yanı sıra tebligat kâğıdını, varsa avukat vekâletnamesini ve delil olarak sunmak istediğiniz belgeleri götürün. Mesaj dökümü ya da ses kaydı kullanacaksanız bunların dosyaya önceden girmesi, hâkimin duruşmada onları inceleyebilmesini sağlar. Tanık dinletmek istiyorsanız adreslerini baştan bildirmeniz gerekir; adres eksikliği duruşma ertelemesine yol açar ve süreyi uzatır.
Takipte dikkat edilecekler
Tebligatı kaçırmak, adres değişikliğini bildirmemek ve duruşmaya mazeretsiz gelmemek süreci kendi aleyhinize uzatır. Mazeretsiz gelmeyen sanık için zorla getirme ya da yakalama kararı çıkabilir. Mağdur tarafta da tanık ve delil listesinin dosyaya zamanında sunulması gerekir. Tebliğ tarihlerini ve duruşma gününü not alın; süreler kısa.
Dosyanızın durumunu birlikte değerlendirelim
Dosyanın hangi aşamada olduğu, hangi fıkradan yargılandığınız ve elinizdeki deliller süreyi ve seçenekleri belirler. Telefonla ya da WhatsApp'tan durumunuzu bize anlatabilirsiniz. Özellikle ifade çağrısı, iddianame tebliği ve hüküm tebliği gibi süre işleyen anlarda beklemek yeni seçenekleri kapatabilir. İletişim sayfasından bize ulaşabilir, ceza hukuku alanındaki diğer yazılara bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tehdit davası hangi mahkemede görülür?
Asliye ceza mahkemesinde. Görev, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir ve tehdidin en ağır hâli yedi yıl hapistir. Soruşturma aşamasında tutuklama, adli kontrol gibi kararları ise sulh ceza hâkimliği verir.
Tehdit davası ortalama kaç ay sürer?
Kanunda bunun için sabit bir süre yoktur ve süreyi tahmin etmek doğru olmaz. Mahkemenin iş yükü, tanıkların bulunabilmesi, ses kaydı ya da telefon incelemesi gibi delil çalışmaları ve tarafların talepleri süreyi belirler.
Tehdit davasında tutuklu yargılanırsam en fazla ne kadar tutuklu kalırım?
Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıldır, zorunlu hâllerde altı ay daha uzatılabilir (CMK 102/1). Üst sınırı iki yıl olan temel tehdit (106/1) için CMK 100/4 gereği tutuklama kararı verilemez; tutuklama nitelikli tehditte gündeme gelebilir ve orada da zorunlu değildir, hâkim ölçülülüğe ve adli kontrolün yeterli olup olmadığına bakar.
Tehdit davasında uzlaşma sağlanırsa ne olur?
TCK 106'nın ilk fıkrasındaki tehdit uzlaştırma kapsamındadır. Şüpheli ile mağdur anlaşırsa ve edim yerine getirilirse soruşturma kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla, dava aşamasında ise düşme kararıyla sonuçlanır. Nitelikli tehditte bu yol yoktur.
Tehdit davasında karara itiraz süresi ne kadar?
Hüküm gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde istinaf dilekçesi verilir (CMK 273). Sürenin kaçırılması hükmün kesinleşmesine yol açabilir; tebligat tarihini bu nedenle not edin.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 66, 106
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 100, 102, 174, 253, 273
- 5235 sayılı Kanun m. 11, 12, 14
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.