KISACA
- 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen koruma ya da önleyici tedbir kararı boşanma dosyasına delil olarak sunulabilir.
- Karar tek başına kusuru kesin biçimde ispatlamaz; aile mahkemesi onu dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirir.
- Pek kötü davranış ve onur kırıcı davranış sebebiyle açılan davada TMK m. 162 uyarınca altı aylık ve beş yıllık süreler işler.
- Koruma kararı bir tedbirdir; boşanma kararı yerine geçmez ve boşanmanın sonuçlarını kendiliğinden belirlemez.
Boşanma davası açmayı düşünen ve daha önce 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı çıkarmış olan biri, bu kararın aile mahkemesinde işine yarayıp yaramayacağını sorar. Kısa cevap şu: karar dosyaya delil olarak sunulabilir ve değerlidir, fakat tek başına davayı kazandırmaz. Hâkim kusuru kendisi belirler ve koruma kararını dosyadaki belgeler ve tanıklarla birlikte tartar.
Koruma kararı neyi ifade eder
6284 sayılı Kanun m. 5, şiddet uygulayan kişi hakkında hâkimin önleyici tedbirlere karar verebileceğini söyler. Bu tedbirler arasında mağdura hakaret ve küçük düşürücü söz söylememe, müşterek konuttan uzaklaştırılma ve konutun korunan kişiye tahsisi, korunan kişiye, evine, okuluna ve işyerine yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme gibi yasaklar sayılır. Silahların kolluğa teslimi ve gerekirse tedavi yükümlülüğü de aynı maddede yer alır.
Bu kararlar çoğu zaman hızlı verilir. Hâkim ayrıntılı bir kusur incelemesi yapmaz; korumanın gecikmesinin doğuracağı riske bakar. Bu nedenle koruma kararı, bir olayın yaşandığına dair ciddi bir işaret olsa da boşanma davasındaki kusur dağılımının hazır cevabı değildir.
Boşanma davasında karar nasıl kullanılır
Boşanma dilekçesine kararın örneğini eklemek yetmez. Dilekçede hangi olayın hangi tarihte yaşandığı, koruma kararının hangi olay üzerine verildiği ve kararın hangi tedbirleri içerdiği anlatılmalıdır. Mahkeme karar ve eklerindeki ifadeleri, kolluk tutanaklarını, varsa sağlık raporlarını okur.
Bu belgeler çoğunlukla TMK m. 162'deki pek kötü davranış ve ağır derecede onur kırıcı davranış sebebiyle birlikte ileri sürülür. Dava bu sebebe dayanmayacaksa bile evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı iddiasının destekleyici delili olabilir. Konuya genel bakış için evlilik birliğinin sarsılması yazımıza bakabilirsiniz.
Karar kusuru kesin olarak ispatlar mı
İspatlamaz. Koruma kararı bir tedbir kararıdır ve aksi ispat edilebilir. Karşı taraf olayın anlatıldığı gibi yaşanmadığını, karşılıklı bir tartışma olduğunu ya da kendisi dinlenmeden karar verildiğini savunabilir. Hâkim bu savunmayı delillerle tartar.
Aile mahkemesi şunlara bakar: olayların tekrar edip etmediği, şikâyetin zamanı, kolluk kayıtlarının tutarlılığı, çocukların dinlenip dinlenmediği. Kusurun nasıl ölçüldüğünü boşanma davasında kusurun belirlenmesi yazısında ele aldık.
Süreler: altı ay ve beş yıl
TMK m. 162 uyarınca pek kötü davranış ya da onur kırıcı davranış sebebiyle dava hakkı, davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Affeden tarafın da dava hakkı yoktur.
Sonuç açık: koruma kararı çıkarmış olmanız dava süresini durdurmaz. Olaydan sonra aylarca bekleyip yeniden birlikte yaşamaya başlamak, karşı tarafın af savunmasına dayanak olabilir. Süreleri önceden hesaplamak gerekir. Hayata kast ve ağır davranışlar için hayata kast ve pek kötü muamele yazımız da var.
Varsayımsal bir örnek düşünelim:
Bir eşin tartışma sırasında diğerine bağırıp hakaret ettiğini ve evden çıkmasını söylediğini varsayalım. Mağdur kolluğa gider, hâkim kısa süreli bir uzaklaştırma ve yaklaşmama kararı verir. Üç ay sonra mağdur boşanma davası açar ve dilekçeye karar ile tutanakları ekler.
Mahkeme bu belgeleri dosyaya alır, iki taraftan tanık dinler. Karşı taraf olayı kabul etmez, karşı şikâyet sunar. Hâkim koruma kararını, tutanağı ve tanık beyanlarını birlikte okur; kusur dağılımını bu bütünün sonucuna göre yapar. Sonucun ne olacağı bu örnekten çıkarılamaz, çünkü her dosyada deliller farklıdır.
Sık yapılan hatalar
Birinci hata, kararı dosyaya hiç eklememektir. Mahkeme, taraf ileri sürmedikçe başka dosyadaki kararı kendiliğinden getirmeyebilir; örneğini dilekçeyle sunmak ya da dosyadan getirtilmesini istemek gerekir.
İkinci hata, yükün tamamını tek belgeye bindirmektir. Tutanak, mesaj kayıtları, sağlık raporu, komşu ya da akraba tanıkları aynı olayı farklı yönlerden destekler. Tanık göstermenin ayrıntıları boşanma davasında tanık ve delil başlığında anlatılıyor.
Üçüncü hata, koruma kararına uymamak ya da kapsamını yanlış anlamaktır. Tedbir sürerken konuta dönmek ya da korunan kişiyi aramak yeni bir ihlal oluşturabilir ve davada aleyhe delil olur.
Koruma kararı ile dava sırasındaki geçici önlemler
Bunlar farklı yollardır. Birincisi 6284 kapsamında şiddet riskine karşı verilir; ikincisi boşanma davası sürerken nafaka, velayet ve konut gibi konularda hâkimin aldığı düzenlemedir. Biri varken diğeri kendiliğinden gelmez. Konut tarafını boşanma davası açılınca eşin evden çıkarılması yazısında bulabilirsiniz.
Karşı taraf kararı nasıl savunur
Koruma kararına karşı çıkan eş genellikle üç yoldan gider. Birincisi olayın hiç yaşanmadığını söylemektir. İkincisi şikâyetin boşanma davasını etkilemek için yapıldığını ileri sürmektir. Üçüncüsü ise kararın zaten sona erdiğini, bu yüzden dosyada ağırlığı olmadığını savunmaktır.
Bu iddialara karşı olayın tarihini, tutanak saatini ve tanıkları net göstermek gerekir. Şikâyetin hemen ardından kolluğa ya da hastaneye gidilmiş olması, anlatımın tutarlılığını destekler. Mesaj ve ses kayıtları hukuka uygun elde edilmişse aynı olaya ışık tutabilir. Delilin hukuka aykırı yoldan alınması ise mahkemenin onu dikkate almamasına yol açabilir, bu yüzden önce kaynağını düşünmek gerekir.
Dosyanızı büroya getirirken
Koruma kararını başka bir mahkeme verdiği için, boşanma davasını açan avukatın bu dosyaya erişimi de gerekir. Kararı veren mahkemenin dosya numarasını ve karar tarihini bilmek, örneğin hızlıca getirtilmesini sağlar.
Elinizde koruma kararı varsa kararın tam örneğini, kolluk tutanağını, tebliğ belgesini ve varsa itiraz sonucunu birlikte getirmeniz işi hızlandırır. Süreler dar olduğundan karar tarihini, olay tarihini ve kararın ne kadar geçerli olduğunu not edin. Hangi sebeple dava açılacağı bu belgelere bağlıdır.
Acil bir durum varsa önce güvenliğinizi sağlayın, ardından bizi telefonla arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Aile hukuku çalışma alanımızdaki diğer konulara göz atabilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Koruma kararı aldım, boşanma davasında otomatik olarak haklı sayılır mıyım?
Hayır. Koruma kararı güçlü bir belgedir ancak kusur tespitini aile mahkemesi yapar. Karar, tanık anlatımları, tutanaklar ve raporlarla birlikte değerlendirilir.
Koruma kararının süresi dolarsa delil olma özelliği kaybolur mu?
Tedbirin süresinin dolması, kararın verildiği tarihte yaşanan olayların dosyada anlatılmasına engel olmaz. Karar, olayın geçmişte yaşandığını gösteren belge olarak kullanılabilir.
Karşı taraf koruma kararına itiraz etmişse boşanma davası etkilenir mi?
İtiraz sonucu karar kaldırılmışsa dosyaya bu durum da girer. Hâkim, itirazın gerekçesini ve kararın akıbetini birlikte göz önüne alır.
Koruma kararı varken anlaşmalı boşanma mümkün mü?
Mümkündür. Taraflar protokol üzerinde uzlaşırsa koruma kararının varlığı anlaşmalı boşanmaya engel değildir. Hâkim iradenin serbestçe oluştuğunu duruşmada yine de sorar.
Boşanma davası açmak için koruma kararının olması şart mı?
Şart değildir. Boşanma sebebi TMK hükümlerine göre kanıtlanır; koruma kararı yalnızca delillerden biri olabilir.
Dayanak mevzuat
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m. 5
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 162
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.