KISACA
- Kullanmak için uyuşturucu satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi TCK 191/1 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır; sipariş de bu fiillerin içine girer.
- Siparişin satmak ya da başkalarına vermek için verildiği ileri sürülürse TCK 188/3 uygulanır: on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adli para cezası.
- TCK 191/2 gereği kullanım suçunda kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenir; denetim süresinde en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır.
- Paketin elinize hiç ulaşmaması fiilin teşebbüs aşamasında kalıp kalmadığı tartışmasını doğurur; teşebbüste ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (TCK 35/2).
- Sipariş delili çoğunlukla kargo kaydı, ödeme hareketi ve telefon içeriğinden çıkar; telefonun incelenmesi CMK 134 ve 119 gibi hükümlere bağlıdır.
İnternetten ya da bir mesajlaşma uygulamasından uyuşturucu sipariş etmek, paket adresinize ulaşmadan bile soruşturmaya dönüşebilir. Kanunun verdiği cevap siparişin amacına bağlı. Kendi kullanımınız için aldıysanız TCK 191/1 iki yıldan beş yıla kadar hapis öngörüyor, ama bu suçta dava açılmasının ertelenmesi de mümkün. Satmak ya da başkalarına vermek için aldığınız ileri sürülürse TCK 188/3 işliyor ve alt sınır on yıl. İki hüküm arasındaki mesafe büyük; dosyalarda tartışma da çoğunlukla burada yoğunlaşıyor.
Sipariş vermek hangi fiile girer
TCK 191/1, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da kullanan kişiyi cezalandırıyor. Sipariş vermek ve ödemek "satın alma", kargoyu ya da kuryeyi karşılamak "kabul etme", evde tutmak "bulundurma" sayılıyor. Yani bir sipariş zinciri tek bir fiil olarak değil, farklı anlarda farklı fiiller olarak ele alınabilir.
TCK 188/3'te de aynı üç fiil sayılıyor (satın alan, kabul eden, bulunduran), ama bu kez ruhsatsız ve ticaret çerçevesinde. Kanun metninde "kullanmak için" kaydı yalnızca 191'de var. Bu yüzden fiilin hangi maddeye gireceğini niyet belirliyor ve niyet, dışarıdan bakıldığında delillerle anlaşılıyor.
Kullanım için verilen siparişte durum
Kullanıcı olarak yargılanan kişi için TCK 191 ayrı bir yol kurmuş. 191/2'ye göre soruşturma sırasında, CMK 171'deki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Savcı sizi, yükümlülüklere uymazsanız ne olacağı konusunda uyarır.
Erteleme süresince en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır; bu süre en fazla iki yıl daha uzatılabilir (191/3). Gerek görülürse tedavi de yapılır ve savcı yılda en az iki kez sizi test için ilgili kuruma sevk eder. Beş yıl boyunca yükümlülüklere uyar ve yeniden kullanmaz ya da bulundurmazsanız kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (191/7). Ayrıntıları TCK 191 ertelemesi yazısında anlattık.
Tersi de var. 191/4 uyarınca yükümlülüklere uygun davranmamakta ısrar ederseniz, yeniden madde kullanırsanız ya da bulundurursanız dava açılır. Yükümlülüklere uymamada kanun "ısrar"dan söz ediyor, yani tek bir küçük ihmal kendiliğinden ihlal sayılmaz; ama yeniden madde satın almak, bulundurmak ya da kullanmak ayrı birer ihlal nedenidir (191/4-b ve c) ve ısrar aranmaz.
Ticaret şüphesi nasıl doğar
Kanunda bir gram sınırı yok. Kullanım mı ticaret mi sorusunun cevabı miktar, ambalaj, terazi ya da poşet gibi malzemeler, kişinin kullanıcı olup olmadığı, mesaj içeriği ve para hareketlerinin toplamından çıkıyor. Sipariş edilen miktar tek kişinin kullanımına göre fazla görünüyorsa ya da aynı adrese tekrar tekrar gönderi geldiyse savcı 188/3'ü gündeme getirebiliyor.
Bu yönde iddia ortaya çıkarsa tablo hızla değişir. Alt sınır on yıl olur, dava ağır ceza mahkemesine gider (5235 sayılı Kanun m. 12, 14), CMK 100/3 uyarınca tutuklama nedeninin var sayılabileceği katalog suçlardan biri gündeme gelir. Ticaretin cezası için uyuşturucu ticareti cezası ve uyuşturucu bulundurmak cezası yazılarına bakabilirsiniz.
Paket ele geçirilmişse
Ödemeyi yaptınız, ama paket kargo aşamasında kolluk tarafından ele geçirildi. Burada kanun, suçun tamamlanıp tamamlanmadığına bakıyor. Elverişli hareketlerle suçun icrasına başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamayan kişi teşebbüsten sorumlu tutulur (TCK 35/1). Teşebbüste ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (35/2).
Siparişin ve ödemenin "satın alma" fiilini tamamlayıp tamamlamadığı dosyaya göre tartışılan bir nokta. Mahkeme gerekçesini yazmak zorunda olduğundan savunmanın bu konuda net olması gerekir.
İz nasıl bulunur: kargo, ödeme, telefon
Sipariş zinciri dijital iz bırakır. Kargo kaydı, teslimat adresi, banka ya da kripto hesabı hareketi ve telefondaki yazışmalar soruşturmanın ana malzemesi.
Telefonun ya da bilgisayarın incelenmesi CMK 134'e dayanıyor: somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması aranıyor. Anayasa Mahkemesi bu maddenin tamamını iptal etti; iptal 25 Şubat 2027'de yürürlüğe girecek, o tarihe kadar mevcut hüküm uygulanıyor. Konutta arama ise hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle yapılabiliyor (CMK 119/1). İletişimin dinlenmesi (CMK 135) ticaret suçu olan 188 için kataloğa girer; yalnızca kullanım iddiasıyla başlayan soruşturmada bu araç yok. Telefonun akıbeti ve şifre sorusu için telefona el koyma yazısı okunabilir.
Arkadaşınız için sipariş verdiyseniz
Çevrede en sık duyulan durum şu: "Ben kullanmıyorum, arkadaşım istedi, ben sadece sipariş verdim." Kanun burada kullanıcıyla aracıyı ayırmıyor. TCK 188/3, başkalarına veren, sevk eden ve nakleden kişiyi de sayıyor. Arkadaşınızın parasını alıp siparişi sizin vermeniz, siz kullanmasanız da ticaret çerçevesinde değerlendirilmenize yol açabilir. Mahkeme para karşılığı olup olmadığına, devrin tekrarlanıp tekrarlanmadığına ve mesajlardaki dile bakar. Maddenin cezası da değişir: kullanım için en fazla beş yıl, 188/3 için en az on yıl.
Bu yüzden "sadece aracılık ettim" cümlesini ifadede söylemeden önce dosyadaki mesajları görmek gerekir.
Soruşturmanın aşamaları ve süreler
Gözaltı sürecinde kolluk ifadenizi alır, savcılık sizi serbest bırakabilir, adli kontrol isteyebilir ya da tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edebilir. Kullanım iddiasında genellikle savcılığın erteleme kararı ve denetimli serbestlik tablosu öne çıkar. Ticaret iddiasında ise tutuklama ve ağır ceza yargılaması gündeme gelir.
Tutuklamaya karşı itiraz süresi iki haftadır (CMK 268/1). Bu süre kararı öğrendiğiniz günden başlar ve kaçırılırsa itiraz yolu kapanır. Gözaltı süreleri ve ifade aşamaları için gözaltı süresi yazısına bakabilirsiniz.
Adıma gelen paket ve bilinmeyen içerik
Bazen paket sizin adınıza gelir ve içeriği bilmediğinizi söylersiniz. Ceza hukukunda sorumluluk kasta bağlı; içeriğini bilmeden teslim alan kişi, kabul etme suçundan mahkûm edilmez. Fakat ifadenizde sipariş verdiğinizi gösteren bir mesaj, ödeme ya da başkasına yönelik bir yönlendirme çıkarsa bu savunma güç kaybeder. Aynı adrese farklı isimle gelen kargolar da dikkat çekebilir.
Varsayımsal bir örnek
Varsayımsal bir örnek düşünelim: bir kişi mesajlaşma uygulamasındaki bir hesaptan kullanmak için küçük miktarda madde sipariş ediyor, kurye teslimat sırasında yakalanıyor. Telefonunda aynı hesapla bir haftalık yazışma bulunuyor, evde ambalaj ya da terazi yok, ifadesinde kullanıcı olduğunu söylüyor ve sağlık kurumuna başvurmaya hazır. Böyle bir dosyada savcı önce 191'den ilerler. Aynı yazışmalarda "toptan" ya da "dağıtım" gibi ifadeler geçseydi 188/3 gündeme gelebilirdi. Bu bir sonuç tahmini değil; hangi olguların hangi maddeye taşıdığını gösteren bir çerçeve.
İlk saatlerde sık yapılan hatalar
Gözaltında verilen ilk beyan, sonradan en çok tartışılan belge olur. "Bir arkadaşıma da aldım" gibi tek bir cümle kullanım iddiasını ticaret iddiasına çevirebilir. Susma hakkı meşrudur; ne zaman, hangi ölçüde konuşulacağına dosyayı görerek karar vermek gerekir (susma hakkı).
İkinci hata, soruşturma başlamadan tedavi başvurusu imkânını bilmemek. TCK 192/4'e göre kullanıcı, hakkında soruşturma başlatılmadan önce resmî makamlara ya da sağlık kuruluşuna başvurup tedavisini isterse cezaya hükmedilmez. Soruşturma başladıktan sonra bu kapı kapanır, ama 191/2'deki erteleme ve tedavi imkânı yine kullanılabilir.
Üçüncü hata, siparişle ilgili mesajları silmeye çalışmak. Silme çabası delil karartma olarak değerlendirilebilir ve tutuklama gerekçesine dönüşebilir; silinen kayıtlar adli bilişim incelemesiyle yeniden ortaya çıkarılabilir.
Dosyanızı anlatın, madde seçimi birlikte netleşsin
Siparişin hangi maddeye gireceği, telefondaki yazışmanın nasıl okunacağı ve ertelemenin mümkün olup olmadığı tek tek dosyaya bakınca belli olur. Gözaltı ya da ifade çağrısı varsa süreler işlediği için erken aramak daha çok seçenek bırakır. Durumunuzu anlatmak için iletişim sayfasından bize ulaşabilir, telefonla arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Alanımızla ilgili diğer yazılar ceza hukuku sayfasında.
Sık sorulan sorular
İnternetten uyuşturucu sipariş edip paketi teslim almadan yakalanırsam suç oluşur mu?
Satın alma ve kabul etme fiilleri TCK 191/1'de ayrı ayrı sayılıyor. Ödemeyi yapıp siparişi verdiyseniz soruşturma açılabilir. Fiilin tamamlanıp tamamlanmadığı ya da teşebbüste kalıp kalmadığı delillere göre belirlenir; teşebbüs kabul edilirse ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir.
Kullanmak için sipariş verdiysem cezaevine girer miyim?
TCK 191/2, bu suçta soruşturma evresinde beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesini öngörüyor. Erteleme süresince denetimli serbestlik uygulanır, yılda en az iki kez test yapılır. Yükümlülüklere uyulursa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (191/7). İhlal hâlinde dava açılır.
Bana gelen kargoyu içinde ne olduğunu bilmeden aldım, sorumlu muyum?
Ceza sorumluluğu için kastın bulunması gerekir. İçeriği bilmeden paketi teslim almak, tek başına kabul etme suçunu oluşturmaz. Ancak siparişi sizin verdiğinizi gösteren mesaj, ödeme ya da hesap kaydı varsa bilgi sahibi olduğunuz yönünde delil oluşabilir.
İnternetten verilen siparişte hangi mahkeme bakar?
Kullanmak için bulundurma suçunun (TCK 191) üst sınırı beş yıl olduğundan dava asliye ceza mahkemesinde görülür. TCK 188/3'te üst sınır yirmi yıl olduğu için ticaret iddiasıyla açılan dava ağır ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m. 12, 14).
Telefonumda sipariş yazışmaları bulundu, bu tek başına yeter mi?
Yazışma önemli bir delildir ama tek başına dosyayı bitirmez. Mesajın kime ait olduğu, telefonun nasıl ele geçirildiği ve aramanın hukuka uygun olup olmadığı ayrıca incelenir. Hukuka aykırı elde edilen delil hükme esas alınamaz.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 35, 188, 191, 192
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 100, 119, 134, 135, 268
- 5235 sayılı Kanun m. 12, 14
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.