Edinilmiş mal ve kişisel mal ayrımı: hangisi paylaşılır

Boşanmada paylaşıma konu olan mallar yalnızca edinilmiş mallardır. Kişisel mallar hesaba girmez. Bu ayrım Türk Medeni Kanunu m. 219 ve 220'ye dayanır ve çoğu mal paylaşımı davasının düğüm noktasını oluşturur: bir malın hangi torbaya girdiği, çoğu zaman ispatla belli olur.

İki mal grubu

Edinilmiş mallara katılma rejimi, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar (TMK m. 218). Eşin sahip olduğu bütün mallar otomatik olarak ortak değildir. Her malın evliliğe göre durumu ayrı incelenir. Rejimin nasıl işlediğini boşanmada mal paylaşımı yazısında anlattım.

Edinilmiş mal sayılanlar

TMK m. 219'a göre edinilmiş mal, her eşin rejimin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Kanun bazı kalemleri açıkça sayar:

Çalışmanın karşılığı olan edinimler, yani maaş, ücret, prim ve serbest meslek kazancı. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarının ya da sandıkların yaptığı ödemeler. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar. Kişisel malların gelirleri. Edinilmiş malların yerine geçen değerler.

Kişisel malın gelirinin edinilmiş mal sayılması şaşırtıcı bulunur. Örneğin evlilik öncesi eşe ait dairenin kirası, evlilik içinde edinilmiş maldır. Daire kişisel kalır, kira geliri ise hesaba girer.

Kişisel mal sayılanlar

TMK m. 220, kanun gereği kişisel mal olanları sayar. Eşlerden birinin yalnız kendi kullanımına yarayan eşya, örneğin kişisel giyim ya da mesleki alet. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait olan malvarlığı değerleri. Evlilik içinde miras yoluyla ya da herhangi bir karşılıksız kazanma yoluyla gelen değerler. Manevi tazminat alacakları. Kişisel mallar yerine geçen değerler.

Bağış, miras ve manevi tazminat gibi kalemler bu yüzden paylaşıma girmez. Ayrıntılı konu için miras veya bağış mallar katılma alacağına dahil mi yazısına göz atın.

Tapudaki isim ne diyor

Pratikte en çok karşılaştığım yanılgı, tapu kimin adınaysa o malın onun olduğuna, ya da tersine evlilikteki her malın ortak olduğuna inanmaktır. İkisi de doğru değildir. Tapu, mülkiyeti gösterir; mal rejimi hesabı ise malın hangi kaynakla alındığına bakar. Eş adına kayıtlı bir daire, evlilik içinde çalışma karşılığı ile alınmışsa edinilmiş maldır. Aynı daire miras paralarıyla alınmışsa kişisel maldır.

Karma kaynaklı mallar

Bir mal hem kişisel hem de edinilmiş kaynakla alınmış olabilir. Örneğin bir eş, evlilik öncesindeki birikimiyle peşinat verip kalan bedeli maaşıyla ödemiş olabilir. Bu durumda mal tek bütün olarak bir tarafa yazılmaz, kaynaklara göre değerlendirilir. Peşinatın kişisel olduğunu ispat için banka dekontları ve tarihli belgeler gerekir.

Varsayımsal bir örnek düşünelim

Evlenmeden önce bir eş küçük bir dükkânın sahibi olsun. Dükkân kişisel maldır. Evlilik boyunca dükkândan elde edilen kira kazancı edinilmiş maldır ve bu kazançla alınan bir araç da edinilmiş mal sayılır. Aynı eş babasından kalan bir arsayı satıp aldığı daireyi yalnızca kendi adına tapulamışsa, arsa parasının izi banka hareketleriyle gösterilebilirse daire kişisel mal olarak kalabilir. İz yoksa ispat zorlaşır. Bu anlatım sonuç öngörmez, mantığı göstermek içindir.

Taşınmaz, araç ve hesap örnekleri

Taşınmazda tapu tarihi ve ödeme kaynağı sorulur. Araçta ruhsat tarihi ve alım için kullanılan para izlenir. Banka hesabında ise hesabın açılış tarihi ve içine yatan paraların kaynağı incelenir. Maaş yatan hesap edinilmiş mal niteliğindeyken, miras paranın yatırıldığı ayrı hesap kişisel mal olarak ayrı tutulabilir. Ancak iki para aynı hesapta birleştirilmişse ayırmak zorlaşır. Bu yüzden kişisel kaynaklı parayı ayrı hesapta tutmak ispat açısından yarar sağlar.

Şirket payları ve işletmeler

Evlilik içinde kurulan şirketteki hisse, çalışmanın karşılığı sayılarak edinilmiş mal olabilir. Evlilik öncesinden gelen işletmenin sonradan artan değeri ise ayrıca tartışılır. Değerleme bilirkişi işidir ve dosyanın en uzun süren kısmı olabilir. Şirket belgelerini, ortaklık paylarını ve bilançoları erkenden toplamak gerekir.

Karşılıksız kazanma neleri kapsar

Karşılıksız kazanma, bir bedel ödemeden elde edilen değerdir. Anne babadan gelen para yardımı, bağışlanan taşınmaz ya da miras bunlara örnektir. Düğünde takılan altınların kime ait olduğu ayrı tartışmadır; bu konuda ziynet eşyası davası yazısına bakabilirsiniz. Bağışın tarihi ve yazılı belgesi ispat açısından yardımcı olur. Tapuda bağış işlemi yapılmışsa tapu kaydı bağışı gösterir. Para olarak yapılan yardım ise dekont ya da tanık anlatımıyla gösterilmelidir.

Mal rejimi sona erince ne olur

Rejim sona erdiğinde her eş kendi kişisel mallarını geri alır. Edinilmiş mallar için artık değer hesabı yapılır. Hesaptan sonra kişisel mal olduğu kanıtlanamayan mal edinilmiş sayılır. Yani belge bulunamazsa mal paylaşıma girebilir. Bu yüzden ileride boşanma düşünmeseniz bile belgelerinizi saklamak akıllıca olur.

Hemen yapılabilecek bir liste

Elinizdeki mallar için üç sütunluk bir liste yapın: mal, alış tarihi, para kaynağı. Bu liste hem sizi hem avukatı hızla yönlendirir.

Sık yapılan hata

Pek çok eşin gözden kaçırdığı nokta, kişisel mal iddiasının ispat yükünün o iddiayı ileri süren eşe düşmesidir. Evlilik içindeki malın kişisel olduğunu savunacaksanız bunu belgeyle göstermeniz beklenir. Belgesi olmayan para akışı, edinilmiş mal gibi sayılma riski taşır. İkinci hata da evlilik öncesi malı satmadan önce kaydını tutmamaktır. Evlilik öncesi edinilmiş taşınmazlar için evlilik öncesi alınan ev boşanmada paylaşılır mı yazısına bakabilirsiniz.

Belgeler ve ilk adım

İşe evlilik tarihini gösteren nüfus kaydı, tapu ve araç kayıtları, banka hareketleri ve miras belgeleriyle başlayın. Hesaplama için katılma alacağı davası yazısı sürecin devamını anlatır. Çalışma alanımız hakkında aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Dosyanız ayrıntıya bağlıdır; belgelerinizle birlikte iletişim sayfasından telefonla arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. İlk görüşmede hangi malın hangi gruba gireceğini birlikte işaretlemek, ilerideki delil toplamayı kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 218, 219, 220, 222

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.