Bilişim suçundan gözaltına alındım, süreç nasıl ilerler?

Gözaltına alındıysanız ilk cevap şu: süre, yakalama anından itibaren en çok yirmi dört saat. Bunun üstüne yakalama yerine en yakın hâkime ulaşmak için gereken zorunlu yol süresi eklenebilir ama o da on iki saati geçemez. Bilişim suçu tek başına gözaltı süresini uzatmaz; süre ancak suç toplu işlenmişse ve delil toplamada güçlük ya da şüpheli sayısının çokluğu varsa uzatılabilir. Bu sayfa, telefonu açıp bir yakının gözaltı haberini alan ya da kendisi karakolda bekleyen kişi için yazıldı.

Yakalama ile gözaltı aynı şey değil

Yakalama, kişiyi fiilen kolluğun elinde tutmaya başlamaktır. Gözaltı ise yakalanan kişinin soruşturmanın tamamlanması için savcılığın kararıyla tutulmasıdır (CMK 91/1). Bilişim suçlarında kolluk çoğunlukla sabah baskınıyla evi ve iş yerini arar, cihazları toplar, kişiyi emniyete götürür. Savcılığa bilgi verilir; gözaltı kararı savcının emriyle devam eder.

CMK 91/2'ye göre gözaltına alma için iki şey aranır: tedbirin soruşturma bakımından zorunlu olması ve kişinin suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması. İhbar tek başına yetmez; gerekçesiz bir gözaltı hukuka aykırıdır.

Süreler: yirmi dört saat ve uzatma

Kural yirmi dört saattir. Bilişim suçları, kolluk amirinin kendi yetkisiyle verdiği gözaltı listesinde (CMK 91/4) açıkça sayılmamıştır; 243, 244, 245 ve 158 bu listede yer almıyor. Dolayısıyla bu suçlarda gözaltı kararı savcıdan çıkar.

Uzatma, ancak toplu işlenen suçlarda mümkündür. Örneğin aynı yöntemle onlarca kişinin dolandırıldığı, birkaç kişinin birlikte hareket ettiği bir dosyada savcı gözaltı süresinin üç gün daha uzatılmasına yazılı emir verebilir. Her uzatma bir günü geçemez, yani toplam süre dört gündür. Uzatma emri gözaltındaki kişiye derhâl tebliğ edilir. Tek şüphelili, tek mağdurlu bir hesap ele geçirme dosyasında bu uzatmayı beklemek gerçekçi değildir.

Gözaltında hangi haklarınız var?

Kimlik dışındaki sorulara cevap vermek zorunda olmadığınızı bilmek ilk adım. CMK 147'ye göre ifade almadan önce size isnat edilen suç anlatılır, müdafi seçme hakkınız bulunduğu ve avukatınızın ifadede hazır bulunabileceği söylenir. Avukat seçecek durumda değilseniz baro tarafından bir müdafi görevlendirilir. Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkınız olduğu da söylenir. Aynı maddede, şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteyebileceğiniz hatırlatılır.

Yakınlarınıza haber verilmesi de hakkınız: savcının emriyle bir yakınınıza ya da belirlediğiniz kişiye gecikmeksizin bilgi verilir (CMK 95/1). Yabancı uyrukluysanız, yazılı olarak karşı çıkmazsanız konsolosluğa haber verilir (CMK 95/2). Müdafi, şüpheli veya sanığın soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında yardımını isteyebileceği kişidir (CMK 149/1).

Telefon ve bilgisayarınıza ne olur?

Bilişim dosyalarının kalbi cihazlardır. CMK 134'e göre kuvvetli şüphe sebepleri varsa ve başka şekilde delil elde edilemiyorsa hâkim, gecikmesinde sakınca olan hâllerde savcı şüphelinin bilgisayarında arama, kopya çıkarma ve kayıtların çözülmesine karar verir. Savcı kararları yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Şifre çözülemezse cihazlara el konulabilir; çözüm tamamlanınca cihazlar gecikmeden iade edilir. El koyma sırasında sistemdeki tüm verilerin yedeği alınır ve bir kopyası şüpheliye ya da vekiline verilerek tutanağa bağlanır (CMK 134/3-4).

Bilmeniz gereken bir güncel nokta var: Anayasa Mahkemesi CMK 134'ün tamamını iptal etti; iptal 25 Şubat 2027'de yürürlüğe girecek. O güne kadar mevcut madde uygulanır, yeni bir düzenleme beklenmekte.

Varsayımsal örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Sabah saatlerinde bir kişi, bir e-ticaret sitesinin müşteri hesaplarına izinsiz girdiği iddiasıyla evinden alınıyor. Kolluk iki telefona ve bir dizüstü bilgisayara el koyuyor. Kişi emniyette ifade vermeye çağrılıyor. Burada üç soru öne çıkıyor: Kişi ifade vermeden önce avukatıyla görüşebildi mi? Cihaza el koyma kararı var mı ve kim verdi? Gözaltı süresi dolmadan sulh ceza hâkimine çıkarılacak mı? Sonuç bu sorulara ve dosyadaki delile bağlı olduğundan önceden tahmin yürütmek doğru olmaz.

Gözaltı sonunda üç ihtimal

Süre dolunca üç yol var. Savcı sizi serbest bırakabilir; soruşturma sürer. Savcı sizi sulh ceza hâkimliğine sevk edip adli kontrol isteyebilir (CMK 109): yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü gibi. Ya da tutuklama isteyebilir. Tutuklama istenirse sulh ceza hâkimi önünde mutlaka bir müdafi bulunur (CMK 101/3). Tutuklama kararı için kuvvetli şüphe, bir tutuklama nedeni ve ölçülülük gerekir; hapis cezasının üst sınırı iki yılı aşmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez (CMK 100/4). Bu konuyu bilişim suçlarında tutuklama ve adli kontrol yazısında ayrıntılı işledik.

Aileler ve yakınlar ne yapabilir?

Gözaltındaki kişinin eşi ya da birinci veya ikinci derece kan hısımı, gözaltına itiraz için sulh ceza hâkimine başvurabilir. Hâkim evraka bakar ve yirmi dört saat dolmadan karar verir; gözaltı yerindeyse başvuruyu reddeder (CMK 91/5). Ayrıca gözaltı süresi dolduktan ya da hâkim kararıyla serbest bırakıldıktan sonra, yeni ve yeterli delil çıkmadıkça aynı nedenle yeniden yakalama yapılamaz (CMK 91/6).

Gözaltında sık yapılan hatalar

Birinci hata, telefondaki bilgileri "açıklamak istedim" diye kendiliğinden anlatmaktır. İfade, avukat yanınızda olmadan ve neyin soruşturulduğunu öğrenmeden verildiğinde sonradan düzeltmesi güçtür. İkinci hata, yakınların cihazlardaki verileri silmeye ya da hesapları kapatmaya çalışmasıdır; bu, delil karartma olarak yorumlanabilir ve tutuklama gerekçesine dönüşebilir. Cihazlarınızda silme, gizleme ya da şifre değiştirme gibi bir işlem yapmayın.

Üçüncü hata, ifade tutanağını okumadan imzalamaktır. Tutanakta eksik ya da yanlış bir cümle varsa düzeltilmesini isteyin. Dördüncü hata, avukatı çağırmak için "ifadeden sonra" demektir; hak, ifade başlamadan kullanılır.

İlk saatler için kısa not

Gözaltı haberini aldığınızda yakınınızın hangi karakolda tutulduğunu, hangi savcılığın emriyle hareket edildiğini ve ifadeye ne zaman başlanacağını öğrenmeye çalışın. Bu bilgilerle bir avukat ifadeden önce müvekkille görüşebilir. Gözaltı süresi kısa, ilk saatler belirleyicidir. Kendi durumunuzu anlatmak için büroyu arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; ayrıntılar için iletişim sayfasına, genel çerçeve için ceza hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Yakından ilgili yazılar: gözaltı süresi kaç gündür, gözaltına itiraz, susma hakkı.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 90, 91, 95, 100, 109, 134, 147, 149
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 243, 244, 245 ve 158. maddeleri

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.