KISACA
- Her bıçağı taşımak suç değildir; 6136 sayılı Kanun m. 4 yalnızca sayılan saldırı ve savunma aletlerini, sivri uçlu ve oluklu bıçakları yasaklar.
- Yasaklı bıçağı satmak, satın almak, taşımak ya da bulundurmak 6136 sayılı Kanun m. 15 uyarınca altı aydan bir yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir.
- Ev gereci, meslek ya da tarım aleti olan bıçaklar kanunun kapsamı dışındadır.
- Bıçağın sayı ya da niteliği bakımından vahim sayılması hâlinde ceza yarıdan bir katına kadar artırılır.
- Bu suçun cezasının üst sınırı iki yılı aşmadığından, CMK m. 100/4 uyarınca tutuklama kararı verilemez.
Bıçak taşımak her durumda suç değildir. Suç oluşması için bıçağın 6136 sayılı Kanun m. 4 kapsamına girmesi gerekir. Bu kanuna aykırı olarak yasaklı bir bıçağı taşıyan kişiye altı aydan bir yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir. Mutfak bıçağı, meyve bıçağı ya da meslek aleti ise kural olarak bu yasağın dışındadır.
Kanun hangi bıçakları yasaklıyor?
6136 sayılı Kanun m. 4 başlıca şunları sayar: kama, hançer, saldırma, sustalı çakı, pala, kılıç, kasatura, süngü, sivri uçlu ve oluklu bıçaklar, topuz, topuzlu kamçı, boğma teli veya zinciri ve muşta. Listenin sonunda "salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletler" de yer alır.
Ölçüt keskinlik değil, bıçağın yapısı ve kullanım amacıdır. Kanun “sivri uçlu ve oluklu bıçaklar”ı ve salt saldırı ya da savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletleri sayar. Aynı keskinlikteki bir ekmek bıçağı ise ev gereci sayılır.
Hangi bıçaklar kapsam dışında kalır?
Aynı madde, ev gereçlerinden olan bıçakları, tıp, sanayi, tarım ve spor için kullanılan aletleri ve bir mesleğin ya da sanatın icrası için gerekli bıçak, şiş, raspa ve benzerlerini bu kanunun hükümlerine tabi tutmaz. Kasabın satırı, balıkçının fileto bıçağı, marangozun keskisi bu gruba girer.
Meslek istisnası m. 5'te de yer alır: bir sanat veya mesleğin icrası için yapımına izin verilen bıçaklar yasağın dışındadır. Mesleği gereği bıçak taşıyan kişi, o işin gerektirdiği bıçağı taşıyorsa suçla karşılaşmaz. Aynı kişi aynı bıçakla gece sokakta dolaşıyorsa durum tartışmalı hâle gelir.
Ceza ne kadar?
6136 sayılı Kanun m. 15/1, yasaklı bıçağı veya aleti satanlar, satmaya aracılık edenler, satın alanlar, taşıyanlar ve bulunduranlar için altı aydan bir yıla kadar hapis ve yirmibeş günden az olmamak üzere adli para cezası öngörür. Bıçağın sayı veya nitelik bakımından vahim olması hâlinde ceza yarıdan bir katına kadar artırılır. Bir kutu dolusu kama ile tek bir sustalı çakı arasındaki fark burada ortaya çıkar.
Kanun m. 4'e göre yapımına izin verilmiş bıçakları da kullanma amacı dışında taşıyanlar ya da satanlar aynı cezayla karşılaşabilir.
Yapmak, ülkeye sokmak ve göndermek
Kişinin üzerinde bıçak taşıması ile bıçağı bir yerden başka yere nakletmesi aynı şey değildir. m. 14, yasaklı bıçağı ülkeye sokan, ülkede yapan, bir yerden başka yere taşıyan ya da yollayan kişiyi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve ikiyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırır. Bıçakların niteliği ya da sayıca azlığı hâlinde ceza yarısına kadar indirilir. İki veya daha çok kişi birlikte işlerse ceza bir kat, miktar bakımından vahim olursa yarı oranında artırılır.
Kendi kullanımı için üzerinde taşıyan kişi m. 15'e, bıçakları ticaret ya da sevkiyat amacıyla bir yerden diğerine götüren kişi m. 14'e girebilir. Hangisinin uygulanacağı fiilin kendisine, miktara ve gönderim amacına bakılarak belirlenir.
Sırf saldırı amacıyla taşıma
m. 15/4 ayrı bir ihtimal düzenler: yivli ve yivsiz silahlarla bıçak ve diğer aletleri, hal ve şartlara göre sırf saldırıda kullanmak amacıyla taşıyanlara üç aya kadar hapis veya adli para cezası verilir. Burada bıçak yasaklı listede olmayabilir. Mutfak bıçağını kavga için arabanın koltuğunun altına koyan biri bu fıkra kapsamına girebilir.
Bu hâlde amaç unsurunun kanıtlanması gerekir. Kavga öncesi mesajlar, tanık anlatımı, bıçağın bulunduğu yer ve zaman gibi unsurlar dosyada belirleyici olur.
Varsayımsal bir örnek düşünelim
Bir kişi, torpido gözünde sustalı çakı bulunduğu için yol kontrolünde durdurulsun. Çakı m. 4'te sayılan türlerdendir. Kişi çakıyı kamp için aldığını ve unuttuğunu söylerse bu anlatım önemlidir, ama çakının yasaklı niteliği değişmez. Bulundurma fiili sorumluluk için yeterli olabilir. Kişi yine de bıçağın kendisine ait olmadığını, niteliğini bilmediğini ya da mesleki kullanımı olduğunu dosyaya taşıyabilir.
Gözaltı, tutuklama ve görevli mahkeme
Yasaklı bıçakla yakalanan kişi gözaltına alınabilir; gözaltı süresi CMK m. 91 uyarınca yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Ancak m. 15/1'deki hapis cezasının üst sınırı bir yıl, vahimlik artırımıyla da en çok iki yıldır. CMK m. 100/4, vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler dışında üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda tutuklama kararı verilmesini yasaklar. Bıçak taşıma suçu tek başına tutuklama sebebi olamaz. Olayda yaralama gibi başka bir fiil de varsa değerlendirme o suça göre yapılır.
Bu suç ağır ceza mahkemesinin görevi dışındadır (5235 sayılı Kanun m. 12). Dava zamanaşımı, üst sınır esas alındığından TCK m. 66/1-e gereği sekiz yıldır.
Dosyada nelere dikkat edilir?
Önce bıçağın kendisine bakılır. Bilirkişi, bıçağın m. 4 listesine uyup uymadığını, ev gereci mi yoksa saldırı aleti mi olduğunu belirler. Bu raporun içeriği sonucu doğrudan etkiler.
Sonra bulunma biçimi önemlidir: üzerinizde mi, araçta mı, evde mi bulundu; başkalarıyla birlikte mi yakalandınız. Ele geçirilen bıçak sayısı vahimlik değerlendirmesinde rol oynar.
Tutanakta bıçağın cinsi ve boyu eksik yazılmışsa ya da arama usulüne uygun yapılmadıysa bunlar savunmada ileri sürülebilir. İlk ifadede susma hakkınızı ve avukat isteme hakkınızı hatırlamak da gerekir.
Ceza ertelenir mi, HAGB olur mu?
Öngörülen hapis cezası bir yılı geçmediği için TCK m. 51 uyarınca erteleme ve CMK m. 231 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılması şartları somut dosyada incelenir. Bir yıl veya daha az hapis cezası, TCK m. 50 uyarınca adli para cezası gibi seçenek yaptırımlara da çevrilebilir. Daha önce mahkûmiyetinizin olup olmadığı ve mahkemenin yeniden suç işlemeyeceğiniz yönündeki kanaati belirleyicidir. Ateşli silahta uygulama için ruhsatsız silah cezası ertelenir mi yazısına bakabilirsiniz.
Bıçak ile ateşli silah arasındaki fark
Bıçak suçu ile ateşli silah suçu aynı kanunda yer alır ama cezaları çok farklıdır. Ateşli silah için ruhsatsız silah taşıma cezası iki yıldan başlar. Kuru sıkı silah için ruhsat gerekir mi sorusu ayrı bir değerlendirme ister. Havalı tüfek ve airsoft için ruhsat durumu ayrı bir yazıda anlatılmıştır.
Büroyla iletişim
Hangi bıçağın bulunduğu, nasıl ele geçirildiği ve neden üzerinizde olduğu gibi ayrıntılar sonucu değiştirir. Genel çerçeve için ceza hukuku çalışma alanı sayfasına göz atabilir, doğrudan iletişim sayfasından telefonla arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Gözaltı ya da ifade çağrısı varsa beklemek, ifadeden önce avukatla görüşme fırsatını kaçırmak anlamına gelir.
Sık sorulan sorular
Cebimde çakı taşımak suç mu?
Sustalı çakı kanunda açıkça sayılmıştır ve yasaklıdır. Sıradan katlanır bir çakı ev gereci ya da günlük alet niteliğindeyse kapsam dışında kalabilir; bunu bıçağın yapısı ve somut olay belirler.
Bıçak taşımanın cezası kaç yıl?
6136 sayılı Kanun m. 15/1 altı aydan bir yıla kadar hapis ve yirmibeş günden az olmamak üzere adli para cezası öngörür.
Mutfak bıçağını araçta taşırsam ne olur?
Mutfak bıçağı ev gereci olduğu için kanun kapsamı dışındadır. Hal ve şartlar sırf saldırıda kullanma amacını gösteriyorsa m. 15/4 devreye girebilir.
Bıçak taşıma davasında hapis cezası ertelenir mi?
Ceza bir yılı geçmediğinden TCK m. 51 ve CMK m. 231 şartları somut dosyada aranır; kesin cevap dosyaya bağlıdır.
Bıçak taşıyan biri tutuklanır mı?
Gözaltı mümkündür, ancak m. 15 kapsamındaki suçun cezasının üst sınırı iki yılı geçmediği için CMK m. 100/4 gereği tutuklama kararı verilemez. Aynı olayda başka bir suç varsa durum değişir.
Dayanak mevzuat
- 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun m. 4, 5, 14, 15
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 50, 51, 66
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 91, 100, 231
- 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri Kanunu m. 12
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.