KISACA
- Tekerrür hâlinde işlenen suçtan mahkûm olan hükümlü, süreli hapis cezasının üçte ikisini iyi hâlle çektiğinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir (5275 sayılı Kanun m. 108/1-d).
- İkinci defa tekerrürde süreli hapis cezalarında oran dörtte üçe çıkar (m. 108/3); bu düzenleme 2025'te getirildi.
- Tekerrür için önceki hükmün kesinleşmesi yeter; cezanın infaz edilmiş olması gerekmez (TCK m. 58/1).
- Mükerrir hakkında infaz sonrası en az bir yıl denetim süresi belirlenir.
Tekerrür, yani daha önce kesinleşmiş bir mahkûmiyetten sonra yeni suç işlemek, infazda ciddi bir fark yaratır. Mükerrir olarak hüküm kuran hükümlü, süreli hapiste cezasının yarısıyla değil üçte ikisiyle koşullu salıverilme hakkı kazanır. Aşağıda bu oranın nereden geldiğini ve hangi durumlarda değiştiğini sırasıyla anlatıyorum.
Tekerrür ne zaman uygulanır?
TCK m. 58/1'e göre önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenirse tekerrür hükümleri uygulanır. Önceki cezanın infaz edilmiş olması gerekmez. Yani eski dosyada ceza henüz çekilmemişken yeni bir suç işlenmişse de tekerrür söz konusu olabilir.
Bir de zaman sınırı vardır (m. 58/2). Önceki mahkûmiyet beş yıldan fazla hapisse, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz. Beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa bu süre üç yıldır.
Hangi suçlar arasında olur?
m. 58/4 iki sınır koyar. Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür olmaz. Yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler de kural olarak tekerrüre esas alınamaz; kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik bu kuralın dışındadır. Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin suçlarında da tekerrür uygulanmaz (m. 58/5).
Mükerrirde koşullu salıverilme oranı
5275 sayılı Kanun m. 108/1'e göre tekerrür hâlinde işlenen suçtan mahkûm olan hükümlü, ağırlaştırılmış müebbette otuz dokuz yıl, müebbette otuz üç yıl, birden fazla süreli hapis cezasında en fazla otuz iki yıl, süreli hapiste ise cezanın üçte ikisini iyi hâlle çektiğinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Normal hükümlüde süreli hapiste yarı oranı aranırken mükerrirde üçte iki aranır.
Fıkrada bir koruma cümlesi de var: suçun kendi oranı üçte ikiden yüksekse, o suçun oranı uygulanır. Yani tekerrür oranı hiçbir zaman suça özgü daha yüksek oranı düşürmez. Suçlara göre oranları hangi suçlarda koşullu salıverilme oranı yüksektir yazısında topladık.
İkinci defa tekerrür
2025'te 7550 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanırsa süreler birinci fıkradaki gibi kalır, ancak süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üç olur (m. 108/3). Hükümde ikinci kez tekerrür uygulandığının açıkça belirtilmesi şarttır. Tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktarın tekerrüre esas cezanın en ağırından fazla olamayacağını söyleyen fıkra da ikinci tekerrürde uygulanmaz (m. 108/2).
Bu düzenleme aleyhe bir değişiklik olduğu için önceki suç tarihine uygulanmaz. Suç tarihi yeni kanundan önceyse hesap eski hükme göre yapılır (TCK m. 7/2).
Varsayımsal bir örnek düşünelim
Bir kişinin üç yıl hapis cezasının infazı bittikten iki yıl sonra yeni bir kasıtlı suç işlediğini düşünelim. Üç yıl sınırı geçmediği için tekerrür uygulanabilir. Mahkeme tekerrürü hükmetmişse ve yeni cezası altı yıl hapisse, mükerrirlere özgü rejim gereği koşullu salıverilme için cezanın üçte ikisini, yani dört yılı iyi hâlle geçirmesi aranır. Normal hükümlüde bu süre üç yıl olurdu. Bu bir örnektir; gerçek dosyada tutukluluk süresi ve suçun niteliği hesabı değiştirir.
Denetimli serbestlik ve sonrası
Mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır (TCK m. 58/6). m. 108/4, infaz hâkiminin cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlamak üzere bir yıldan az olmamak koşuluyla denetim süresi belirlemesini söyler. Bu denetim süresi boyunca yükümlülüklere uymamanın sonuçları için denetimli serbestlik yükümlülüklerine uymazsa ne olur yazısına bakabilirsiniz.
Sık yapılan hata: kararda tekerrür yazıyor mu?
TCK m. 58/7, mahkûmiyet kararında mükerrirlere özgü infaz rejimi ve infaz sonrası denetimli serbestliğin uygulanacağının belirtilmesini ister. Kararda böyle bir ifade yoksa idarenin tekerrür oranını kendiliğinden uygulaması sorgulanmalıdır. Cezaevinin hesabı bu ifadeyle uyuşmuyorsa infaz hesabı yanlışsa ne yapılır yazısı işe yarar. Birden fazla ilamınız varsa önce cezaların toplanması (içtima) kararı alınmalıdır.
Tekerrür kararının dosyada nasıl görüleceği
Tekerrür hükmünü dosyada görmenin en kolay yolu, mahkûmiyet hükmünün sonuç bölümünü okumaktır. Orada "TCK m. 58 gereğince tekerrür hükümlerinin uygulanmasına" benzeri bir ifade ile mükerrirlere özgü infaz rejimi ve infaz sonrası denetimli serbestlik yazılıdır. Bu ibare yoksa ya da yanlışlıkla eklenmişse, hükmün düzeltilmesi için başvuru yolu aranır. Kesinleşmiş bir hüküm için bu yol sınırlıdır, bu nedenle itirazların hüküm kesinleşmeden yapılması, istinaf ve temyiz aşamasında tekerrür hükmünün ayrıca incelenmesi çok daha kolaydır.
Tekerrürün oranı etkilemediği haller
Tekerrür uygulansa bile, suçun kendi koşullu salıverilme oranı üçte ikiden yüksekse, o oran uygulanır (m. 108/1 son cümle). Yani tekerrür ile suça özgü oran toplanmaz; hükümlü için hangisi daha yüksekse o geçerlidir. Bu ayrım hesaplamada sıkça karıştırılır. Bir de önceki mahkûmiyetin zaman aşımına benzer biçimde tekerrüre esas alınamayacak kadar eskiyip eskimediğine bakılır: beş yıldan fazla hapiste infazdan sonra beş yıl, daha kısa cezalarda üç yıl geçmişse tekerrür kurulamaz. Hükümlü yakını olarak bu iki noktayı ilk önce kontrol etmeniz, hesabı baştan yanlış kurmanızı önler.
Yabancı mahkeme hükümleri
Yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler kural olarak tekerrüre esas olmaz. Kanun burada altı suç türünü sayar: kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik. Bu suçlardan yabancı mahkemede verilmiş bir hüküm varsa tekerrüre esas alınabilir; diğer suçlarda alınamaz. Yurt dışında hüküm giymiş bir kişinin Türkiye'deki yeni dosyasında tekerrür iddiası ile karşılaşırsanız, önce suçun bu listede olup olmadığına, sonra hükmün kesinleşme tarihine bakmak gerekir.
Sizin dosyanız için
Tekerrür hesabında iki ilamın kesinleşme tarihi, infaz bitiş tarihi ve suçların kasıtlı olup olmadığı tek tek okunmalıdır. Yanlış uygulanan bir üçte iki oranı, aylar hatta yıllar fark yaratabilir. Ceza hukuku çalışma alanımız altında infaz hesabı itirazlarına bakıyoruz. İlamları iletişim sayfasındaki numaradan WhatsApp ile gönderebilir ya da bizi arayabilirsiniz; tahliye tarihine yaklaşırken erken kontrol, itiraz için zaman bırakır.
Sık sorulan sorular
Mükerrirde koşullu salıverilme oranı kaçtır?
Süreli hapis cezasında üçte ikidir. Müebbette otuz üç, ağırlaştırılmış müebbette otuz dokuz yıl aranır; birden fazla süreli hapiste ise en fazla otuz iki yıl sınırı vardır.
İkinci kez tekerrür hükmü uygulanırsa ne olur?
Birinci fıkradaki süreler uygulanır; ancak süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üç olur. Kararda bunun belirtilmesi gerekir.
Her yeni suçta tekerrür uygulanır mı?
Hayır. Önceki suçtan beş yıldan fazla hapis alındıysa infazdan sonra beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası alındıysa üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda uygulanmaz (TCK m. 58/2).
Kasıtlı suç ile taksirli suç arasında tekerrür olur mu?
Olmaz. TCK m. 58/4'e göre kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 7, 58
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 108
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.