Kokain bulundurmak, kullanmak ve satmak cezası kaç yıl

Kokainle yakalanan birine kanun iki ayrı kapı gösteriyor. Kendi kullanımı için bulunduran kişi TCK 191'e girer: kâğıt üzerinde iki yıldan beş yıla kadar hapis var, ama savcı davayı beş yıl erteler. Satan, devreden ya da satmak için elinde tutan kişi TCK 188/3'e girer ve ceza on yıldan az olamaz. Kokain, madde cinsi bakımından ayrıca ağırlaştırılmış maddeler arasında sayıldığı için ticaret suçunda ceza bir de yarı oranında artırılır.

Tutanakta hangi madde yazıyor

Kokain soruşturmasında ilk bakılacak şey, tutanakta ve gözaltı kararında yazan madde numarasıdır. 191 yazıyorsa dosya kullanıcı dosyası olarak başlamıştır. 188 yazıyorsa polis ve savcılık ticaret ihtimalini görüyor demektir. Aradaki fark iki yıl ile on yıl arasında, yani tutuklama ihtimalinden mahkeme türüne kadar bütün tabloyu değiştirir.

İsnadın sonradan değişebileceğini de akılda tutmak gerekir. Ele geçen miktar, telefondaki yazışmalar ya da bir ihbar gözaltı sırasında 191'i 188'e çevirebilir. Tersi de olur: dava sürerken eylemin yalnızca kullanım olduğu anlaşılırsa mahkeme 191/8 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verir. Bu yüzden ilk ifadede söylenen her cümle sonraki aşamada da önünüze gelir.

Kullanmak için bulundurma: TCK 191

Kullanmak için kokain satın alan, kabul eden ya da bulunduran kişi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır (191/1). Madde bu cezayı hemen uygulatmıyor. Soruşturma sırasında, CMK 171'deki şartlar aranmaksızın, kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenir (191/2). Bu süre boyunca en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır; gerekirse denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifiyle ya da savcı kararıyla altışar aylık dönemlerle en fazla iki yıl daha uzatılır. Savcı, yılda en az iki defa sizi test için ilgili kuruma gönderir. Tedavi gerekiyorsa denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye de tabi tutulabilirsiniz (191/3).

Süre sorunsuz geçerse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (191/7). Yükümlülüklere uymakta ısrar etmezseniz, yeniden kullanmak için madde bulundurmazsanız ve test pozitif çıkmazsa dava hiç açılmaz. Ayrıntıyı uyuşturucu bulundurmak cezası yazısında anlattım. Okul, yurt, hastane gibi yerlerin iki yüz metre yakınında yakalanma varsa kullanıcı için de ceza yarı oranında artırılır (191/10),.

Satış, devir, depolama: TCK 188/3

Ruhsatsız olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden ya da bulunduran kişi için ceza on yıldan az olamaz. Buna bin günden yirmibin güne kadar adli para cezası eklenir. Madde, fiilleri tek tek sayıyor: yani kokaini bir arkadaşa “al, benden olsun” diye vermek de sayılan fiillerden biridir. Verilen ya da satılan kişi çocuksa alt sınır on beş yıla çıkar.

Burada ince bir nokta var. “Bulunduran” sözcüğü 188/3'te de geçiyor, 191/1'de de. Ayrımı amaç yapıyor: kullanım için mi, başkasına vermek için mi? Kanun bu amacı ölçecek bir gram eşiği koymamış. Konuyu kaç gram ticaret sayılır yazısında ayrıca işledim.

Kokaine özgü artırım

TCK 188/4'ün (a) bendi, eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ve türevleri ile amfetamin ve türevlerini sayıyor. Bu maddelerle işlenen 188 suçlarında ceza yarı oranında artırılır. Kokain tam bu listenin içinde. Esrar ise yok.

Aynı fıkranın (b) bendi okul, yurt, hastane, kışla ya da ibadethane gibi toplu bulunulan yerlerin iki yüz metre çevresindeki umumi yerlerde işlenen satışları da yarı oranında artırıyor. İkisi birlikte bulunursa ne olur? Bu iki bend aynı fıkranın içinde ve tek “yarı oranında artırılır” cümlesine bağlı. Kokainle okul yakınında yakalanan kişiye bu fıkradan tek artırım yapılır, iki ayrı yarım artırım değil. Sık yapılan hesap hatası tam burada çıkıyor.

Başka artırım nedenleri nasıl eklenir

188/5 ayrı bir fıkra. Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmişse ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse bir kat artırılır. Sağlık mesleği mensupları için 188/8 yine ayrı bir yarım artırım getirir. Bunlar 188/4'ten bağımsız fıkralar olduğu için ayrıca uygulanır. Örgüt iddiasının cezayı nasıl değiştirdiğini örgüt iddiası yazısında bulabilirsiniz.

Suç tarihinden sonra ağırlaşan bir hüküm geçmiş fiillere uygulanmaz, fiil tarihindeki ya da sonradan çıkan lehe metin esas alınır (TCK 7/2). Fiil tarihi uzaksa hangi metnin uygulandığına bakılmalı.

Delil tartışması neye bakar

Mahkeme kokainin ne olduğunu ve ne kadar olduğunu ekspertiz raporundan öğrenir. Rapora itiraz yolları ekspertiz raporuna itiraz yazısında. Kullanım ya da ticaret ayrımı ise dolaylı delillerle kurulur: dağıtıma hazır küçük paketler, hassas terazi, ölçü kaşığı, para, müşteri yazışmaları. Hassas terazi ve ambalajın delil değeri ayrı bir yazının konusu.

Tek başına kullanım izi ya da küçük bir miktar ticareti dışlamaz; aynı şekilde bir terazi bulunması da tek başına satış sayılmaz. Dosyada bunların hepsi birlikte tartılır. Telefonda “bir çizgi var mı” gibi yazışmalar olabilir. Bunlar kullanıcıların birbirine paylaşımı mı, satış mı sorusu yine amaca dönüyor.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: bir kişi arkadaşlarıyla çıktığı akşamda aracında üç küçük paket kokainle durduruluyor. Telefonunda aylar önceki yazışmalar var, birinde “ikisini ayırdım” diye bir cümle geçiyor. Aracın içinde terazi yok, çok miktarda nakit yok. Savcı 188/3'ü yazabilir, savunma bunu yalnızca 191'e, yani kullanıma çekmeye çalışır. Mahkeme sonunda kullanım sonucuna varırsa 191/8 gereği HAGB kararı verir; satış sonucuna varırsa temel ceza on yıldan başlar ve kokain nedeniyle yarı oranında artar. Bu bir sonuç tahmini değil, iki ihtimalin aynı delillerden nasıl çıkabileceğinin gösterimi.

Mahkeme, gözaltı ve tutuklama

188/3'ün alt sınırı on yıl olduğu için dava ağır ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m. 12; görev belirlenirken artırım ve indirim nedenleri aranmaz, m. 14). 191 davası ise asliye ceza mahkemesine gider. Uyuşturucu davası hangi mahkemede görülür yazısı bu ayrımı açıyor.

CMK 100/3, uyuşturucu imal ve ticaretini (madde 188) tutuklama nedeninin var sayılabileceği suçlar arasında sayıyor. Bu hâkimi bağlamaz: somut delile dayanan kuvvetli şüphe ve ölçülülük hâlâ aranır, adli kontrol tedavi yükümlülüğüyle de verilebilir (CMK 109/3-e). Tutuklamanın nasıl işlediği için uyuşturucu suçunda tutuklama şartları yazısına bakabilirsiniz.

İlk günlerde yapılan yanlışlar

İlk yanlış, avukat gelmeden “bana ait değil” ya da “bir kereliğine aldım” gibi hızlı cümleler kurmaktır. Susma hakkınız var ve avukat olmadan ifade vermek zorunda değilsiniz. İkincisi, telefonu kendi elinizle açıp şifresini vermek. Telefon incelemesi için hâkim kararı gerekir ve bu konuda ne yapacağınıza avukatınızla karar verin. Üçüncüsü, tedaviye başvurmayı soruşturma başladıktan sonraya bırakmak; TCK 192/4 yalnızca soruşturma başlamadan önceki başvuruyu koruyor. Dördüncüsü, aynı dosyadaki başka kişilerin beyanlarını bilmeden savunma kurmak.

Kokain dosyasında telefon etmek neden erken olmalı

Kokain dosyalarında 191 mi 188 mi sorusu çoğu zaman ilk ifade ve gözaltı süresi içinde belirlenir. Bu yüzden ilk saatler, sonraki aylardan daha belirleyicidir. Siz ya da yakınınız gözaltındaysa durumu anlatmak için bizi arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; ifade öncesinde tutanakta ne yazdığını bilmek, yapılacak savunmayı değiştirir. İletişim için iletişim sayfası, alanın genel çerçevesi için ceza hukuku sayfası var. Dosya ayrıntıya bağlıdır; buradaki aralıklar bir sonuç vaadi değil, kanunun çizdiği sınırlardır.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 7, 188, 191, 192
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 100, 109, 171, 231
• 5235 sayılı Kanun m. 12, 14

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.