KISACA
- 6284 sayılı Kanunda tedbirler üç gruba ayrılır: mülki amirin koruyucu tedbirleri (m. 3), hâkimin koruyucu tedbirleri (m. 4) ve şiddet uygulayana yönelik önleyici tedbirler (m. 5).
- Önleyici tedbirler arasında müşterek konuttan uzaklaştırma, yaklaşma yasağı, silahın teslimi ve tedavi yer alır.
- Gecikmesinde sakınca olan hâllerde kolluk amiri bazı tedbirleri verebilir; hâkim yirmi dört saat içinde onaylamazsa tedbir kalkar.
- Tedbire aykırılıkta hâkim üç günden on güne kadar zorlama hapsine karar verir; tekrarında süre onbeş günden otuz güne çıkar, toplam altı ayı geçemez (m. 13).
6284 sayılı Kanun ceza yargılamasını beklemeden harekete geçmeyi sağlar. Şiddet ya da şiddet tehlikesi varsa önleyici tedbir kararı geciktirilmeden verilir ve şiddetin uygulandığına dair delil ya da belge aranmaz (m. 8/3). Hem koruma isteyen hem de hakkında tedbir istenen kişi için, tedbirlerin neler olduğunu ve kimin karar verdiğini bilmek önemli.
Üç ayrı grup tedbir
Kanun tedbirleri veren makama göre ayırır. Madde 3 mülki amirin vereceği koruyucu tedbirleri, madde 4 hâkimin vereceği koruyucu tedbirleri, madde 5 ise şiddet uygulayana yönelik önleyici tedbirleri düzenler. Bu ayrım, itiraz ve onay süreçlerinde de belirleyici olur.
Mülki amirin koruyucu tedbirleri
Madde 3'e göre mülki amir şunlara karar verebilir: uygun barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım, psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal rehberlik, hayati tehlike varsa geçici koruma ve gerekirse kreş imkânı. Barınma ve geçici koruma bentlerinde gecikmesinde sakınca olan hâllerde kolluk amiri de tedbir alabilir; evrak ilk işgünü içinde mülki amirin onayına sunulur. Kırk sekiz saat içinde onaylanmayan tedbir kendiliğinden kalkar.
Hâkimin koruyucu tedbirleri
Madde 4 hâkime şunları verir: işyerinin değiştirilmesi, evli kişiye müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim belirlenmesi, aile konutu şerhi ve hayati tehlike ile diğer tedbirler yetersizse kimlik bilgilerinin değiştirilmesi. Aile konutu şerhi için Medeni Kanundaki şartlar aranır ve korunan kişinin talebi gerekir.
Şiddet uygulayana yönelik önleyici tedbirler
Madde 5/1 listesi uzundur. Bunlar arasında şiddet, tehdit veya hakaret içeren söz ve davranışlarda bulunmama, müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılma ve konutun korunan kişiye tahsisi, korunan kişiye, konuta, okula ve işyerine yaklaşmama, eşyalarına zarar vermeme, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, silahı kolluğa teslim, alkol veya madde etkisinde yaklaşmama ve tedavi yaptırma var. Kamu görevlisi silah taşımak zorunda olsa bile zimmetindeki silahı kurumuna teslim eder.
Çocuklarla ilgili bent özellikle önemlidir. Daha önce verilmiş kişisel ilişki kararı varsa hâkim bunu refakatçi eşliğinde yapılacak şekilde değiştirebilir, sınırlayabilir ya da tümüyle kaldırabilir. Ayrıntı için 6284 kararıyla ortak konuttan çıkarılan çocukla görüşebilir mi yazısına bakın.
Hâkim başka konularda da karar verebilir
Madde 5/3 gereği hâkim, bu tedbirlerle birlikte Çocuk Koruma Kanunundaki koruyucu ve destekleyici tedbirler ile velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebilir. Madde 5/4 ise şiddet uygulayan kişi ailenin geçimini sağlıyor ya da buna katkı veriyorsa, nafakaya hükmedilmemişse, talep edilmese de tedbir nafakasına imkân tanır.
Tedbir nasıl istenir
Başvuru için ceza davası açılması beklenmez. Mağdur kolluğa, savcılığa ya da aile mahkemesine başvurarak tedbir isteyebilir; şiddet veya tehlike varsa herkes durumu resmî makamlara ihbar edebilir. Başvuruda yaşananları tarih sırasıyla yazmak, varsa mesaj ve rapor örneklerini eklemek hâkimin kararını kolaylaştırır. Korunan kişinin talebi, madde 4'teki aile konutu şerhi gibi bazı tedbirlerde ayrıca aranır.
Tedbir kararı kalıcı değildir. Süre ve kapsam karar metninde belirtilir; taraflardan biri durumun değiştiğini düşünüyorsa değişiklik talep edebilir. Tedbirin kaldırılması için yalnızca korunan kişinin "vazgeçtim" demesi yeterli sayılmayabilir, çünkü hâkim tehlikenin sürüp sürmediğine bakar.
Çocuklar açısından sonuçları
Tedbir kararında çocukların durumu ayrıca düşünülür. Çocukla ilgili şiddet söz konusuysa hâkim, Çocuk Koruma Kanunundaki tedbirleri de uygulayabilir. Ortak konuttan uzaklaştırılan taraf, çocuklarla kişisel ilişki konusunda yeni bir düzenleme beklemek zorunda kalabilir. Bu yüzden karar metnindeki çocuklara ilişkin bent dikkatle okunmalıdır.
Tedbire aykırılığın bedeli
Tedbire aykırı hareket eden kişi, fiili bir suç oluştursa bile ayrıca hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında süre onbeş günden otuz güne çıkar; toplam altı ayı geçemez. Zorlama hapsini Cumhuriyet başsavcılığı yerine getirir. Örneğin uzaklaştırma kararı varken eve gitmek, mesaj atmak ya da okul önünde beklemek, tedbirin ihlali olabilir.
Kararın süresi ve takibi
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir; şiddet tehlikesi sürüyorsa süre ya da şekil değiştirilebilir, tedbir aynen devam ettirilebilir (m. 8/2). Uygulamayı Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri destekler ve izler. Mağdur tedbirin ihlal edildiğini fark ederse kolluğa hemen haber vermeli, tarih ve saati not etmelidir. İhlalin kanıtı, zorlama hapsi kararının dayanağı olur.
Ceza dosyasıyla ilişkisi
Tedbir kararı ceza soruşturmasının yerine geçmez. Aynı olay hem tedbir kararına hem de tehdit ya da yaralama soruşturmasına konu olabilir. Tedbir ihlalinde zorlama hapsi, fiil ayrıca suç oluşturuyorsa verilecek cezaya engel olmaz.
Bu yüzden iki süreci birbirinden ayrı takip etmek ve her birinin tarihlerini not etmek gerekir.
Varsayımsal bir örnek düşünelim
Bir kişi eşine karşı sözlü tehdit etmiş, polis olay yerine gelmiş ve gecikmesinde sakınca bulunduğu için kolluk amiri uzaklaştırma tedbiri almış. Evrak ilk işgünü hâkime sunulur. Hâkim yirmi dört saat içinde onaylamazsa tedbir kalkar. Onaylarsa süre ve kapsam kararda belirtilir. Aynı kişi sonraki hafta yaklaşırsa zorlama hapsi gündeme gelebilir; yaklaşmak yeni bir suçu da oluşturuyorsa ceza soruşturması ayrıca yürür.
Hakkınızda tedbir istenmişse
İfade ve duruşmada hazırlıklı olmak önemlidir. Tedbirin kapsamını ve süresini kararın metninden okuyun; yanlış anlaşılmış bir yaklaşma yasağı bile ihlal sayılabilir. Karara, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir (m. 9). Çocuk görüşmeleri için izlenecek yol kararın içeriğine göre belirlenir. Aile içi şiddet dosyalarının ceza yönü için aile içi şiddet nedir, aile içi şiddette tutuklama ve adli kontrol ve eşine şiddet uygulayan kişiye hangi ceza verilir yazılarına bakabilirsiniz.
Destek almak için
Tedbir kararı çıkmışsa ya da çıkarılması gerekiyorsa vakit kaybetmeyin. Kararın uygulanması, onay süreleri ve sonraki ceza soruşturması birbirine bağlıdır. Ceza hukuku alanındaki çalışmalarımızdan yararlanmak için iletişim sayfasındaki numaradan arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Karar metnini ve olay kayıtlarını getirmeniz, doğru adımı hızla belirlememizi sağlar.
Sık sorulan sorular
6284 tedbirini kim verir?
Madde 3'teki koruyucu tedbirleri mülki amir, madde 4 ve 5'teki tedbirleri hâkim verir. Gecikmesinde sakınca olan hâllerde bazı tedbirleri kolluk amiri de alabilir.
Müşterek konuttan uzaklaştırma neye karşılık gelir?
Madde 5/1-b şiddet uygulayanın müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılmasını ve konutun korunan kişiye tahsisini sayar.
Tedbire uymazsam ne olur?
Madde 13'e göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsi verilir. Her tekrarında onbeş günden otuz güne kadar olur; toplam süre altı ayı geçemez.
Çocuklarla görüşme kararı bu tedbirle değişir mi?
Madde 5/1-ç, daha önce verilmiş kişisel ilişki kararı varsa bunun refakatçi eşliğinde yapılmasını, sınırlanmasını ya da kaldırılmasını sayar.
Hâkim nafakaya da karar verebilir mi?
Madde 5/4'e göre şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyorsa ya da buna katkı veriyorsa ve nafaka hükmedilmemişse hâkim, talep edilmese de tedbir nafakasına karar verebilir.
Dayanak mevzuat
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m. 3, 4, 5, 8, 9, 13
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.