Canavarca hisle öldürme ne demek, hangi fiiller girer

Hiç kimse "canavarca" kelimesinin hukuk metninde nasıl geçtiğine alışkın değildir. Bir yakınınız hakkındaki iddianamede bu ifadeyi görmek ağır bir şey, ama hukuki içeriği duygusal çağrışımından daha dar. Bu bendin neyi kapsadığını, neyi kapsamadığını bilmek savunma açısından fark yaratır.

Bent nerede ve ne diyor

TCK 82/1-b, kasten öldürme suçunun canavarca hisle veya eziyet çektirerek işlenmesi hâlinde failin ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla cezalandırılacağını söyler. Maddenin dilbilgisine bakarsanız iki seçenek görürsünüz: canavarca his ve eziyet çektirme. İkisi "veya" ile bağlanmıştır. Yani iddianamede ikisinden biri yeterlidir; ikisini birden ispatlamak zorunda değildir.

Madde canavarca hissi tanımlamaz. Bu yüzden bent, mahkeme uygulamasıyla anlam kazanmış bir kavramdır ve her dosyada yeniden tartışılır.

Uygulamada nasıl anlaşılıyor

Uygulamada canavarca his, öldürme fiilinin sıradan bir öfke ya da çıkar çatışmasının ötesine geçen, insan duygularıyla bağdaşmayan bir vahşetle işlenmesi olarak anlaşılıyor. Failin mağdurun acısına tamamen kayıtsız kalması, hatta ondan bir tür zevk alması, ölüm için gerekli şiddetin çok üzerinde bir saldırı uygulaması bu çerçeveye girer. Mahkeme, ölümün ötesinde bir şeyin yapıldığını görmek ister: failin ölümü yeterli bulmayıp mağduru ayrıca aşağılaması ya da acı çektirmesi gibi.

Dikkat edilmesi gereken şey, bunun failin iç dünyasıyla ilgili olmasıdır. Yani aynı sayıda yara iki ayrı dosyada farklı değerlendirilebilir. Kavgada öfkeyle atılan art arda darbelerle, mağdura bile bile acı çektirmek için yapılan işlemler aynı kefeye konmaz. Sadece çok sayıda darbe ya da çok kanlı bir olay, canavarca hissi kurmak için yeterli görülmez.

Eziyet çektirmeden farkı

Eziyet çektirmede mağdura ölümü gerçekleştirmek için gerekli olandan fazla ve uzun süren acı verilir. Burada ölçü objektiftir: bilirkişi raporundan, otopsiden, olay yeri incelemesinden anlaşılan, ölümden önce uzun süre devam eden işlemler. Canavarca histe ise ölçü failin duygu durumu ve fiilin tonudur. Uygulamada iki kavram çoğu zaman iç içe geçer ve mahkeme gerekçesinde ikisini birlikte kabul edebilir. Yine de savunma açısından ayrımı bilmek gerekir, çünkü her birinin ispat yolu farklıdır.

Hangi olgular bent aleyhine okunur

Mahkemelerin dosyada baktığı olgular şunlardır: mağdurun ölüm öncesi bilinç durumu (canlıyken yapılan işlemler), yaraların yeri ve dağılımı (ölümcül olmayan bölgelere çok sayıda yara), kullanılan araç ve yöntem, işlemlerin süresi, fail ile mağdur arasındaki ilişki, olay sırasında failin sözleri ve yüz ifadesi hakkında tanık anlatımları, kamera ya da telefon kaydı varsa görüntüler. Otopsi raporu bu dosyalarda belirleyici olur; yaraların ölümden önce mi sonra mı oluştuğu, yaşam belirtileri ve ölüm sebebi raporda yer alır.

Hangi olgular bent aleyhine okunmaz

Ölümden sonra yapılan eylemler, canavarca his bendinin dışında düşünülür, çünkü öldürme fiili tamamlanmıştır. Cesedi parçalamak, yakmak ya da gizlemek ayrı suçları gündeme getirir ama kendiliğinden öldürmenin nasıl işlendiğini belirlemez. Mahkeme bu eylemleri failin duygu durumuna ışık tutan olgular olarak yine de değerlendirebilir; savunma açısından bunları ayırmak önemlidir. Aynı şekilde panik içinde ve beceriksizce yapılan darbeler, tek bir güçlü vuruşun yanında canavarca hisle işlenmiş sayılmaz.

Mahkeme kavramı nasıl gerekçelendirir

Gerekçeli kararda canavarca his kabul ediliyorsa hangi olguya dayandığı açıkça yazılmalıdır. "Vahşi bir olay olduğu anlaşılmıştır" gibi soyut bir ifade bent için yetmez; kararın hangi yarayı, hangi davranışı, hangi sözü bent kapsamında saydığını göstermesi beklenir. İstinaf aşamasında savunma bu gerekçeyi eleştirir: bent kabulü delile mi, yoksa olayın dehşet verici görüntüsüne mi dayanıyor? Duygusal tepki ile hukuki nitelendirme arasındaki mesafe burada ölçülür.

Canavarca hissin ispatı çoğunlukla kamera görüntüsü, otopsi ve tanık anlatımına bağlıdır. Bu delillerin dosyaya eksiksiz girmesi için erken davranmak gerekir; aksi hâlde yaraların oluş sırası ve zamanı tartışmaya açık kalır, bu da sanığın aleyhine yorumlanabilir. Otopsinin başka bir adli tıp görüşüyle denetlenmesi talep edilebilir.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: bir kişi, komşusuyla yaşadığı gürültü kavgasında sopayla birkaç kez vuruyor ve komşu hastanede ölüyor. Otopsi raporunda başın arka bölümünde üç yara, kolda iki yara tespit edilmiş. Savcılık bunu "canavarca his" sayıyor. Savunma ise yaraların hızlı bir kavga sırasında oluştuğunu, fail ile mağdur arasında geçmişte ciddi bir husumet bulunmadığını, olay yerinden kaçmadığını ve ambulans çağırdığını söylüyor. Mahkeme yara sayısı kadar, failin olay sırasındaki ve sonrasındaki davranışına da bakar. Hangisinin sonuca götürdüğünü bu kurgu söylemez; yalnız savunmanın hangi olguları öne çıkaracağını gösterir.

Savunma nasıl kurulur

Birincisi, fiilin mahiyetine itiraz edilir: vahşet iddia edilen davranışın aslında öfke ve panik içinde yapıldığı delillerle gösterilir. İkincisi, otopsi ve adli tıp raporları üzerinde ayrı bir bilirkişi görüşü talep edilir; yara zamanlaması çoğu zaman belirleyicidir. Üçüncüsü, haksız tahrik savunması öne sürülür: mağdurun ağır bir haksız davranışı varsa ceza on sekiz yıldan yirmi dört yıla kadar iner (TCK 29). Bu yolların birlikte denendiği dosyalarda mahkemenin sorması gereken sorular çoğalır. Haksız tahrik hangi davranışları kapsar, ayrı yazıda anlattık.

Bilirkişi raporunda aranan ayrıntılar

Adli tıp raporu bu bentte çoğunlukla belirleyici olur. Raporda yaraların ölümcül olup olmadığı, hangi sırayla oluştuğu, mağdurun yaralar oluştuğunda bilinçli olup olmadığı, ölüme kadar geçen süre yer alır. Savunma bu bölümleri satır satır okumalı ve belirsiz ifadeleri bilirkişiye sormalıdır. Örneğin "bazı yaraların ölümden önce oluştuğu düşünülmektedir" cümlesi kesin değildir ve mahkemeyi kesin bir sonuca götürmemelidir. Raporun ikinci bir görüşle desteklenmesi ya da çürütülmesi için Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu'ndan görüş istenmesi talep edilebilir.

Çok sayıda yara ile ilgili yaygın yanlış

Kamuoyunda "çok bıçaklandıysa canavarca histir" diye bir kanı var. Bu kanı hukuki olarak yanlış bir kısayoldur. Darbe sayısı değerlendirmede bir veridir, ama ölçü değildir. Aynı sonuç, sayının az olduğu başka bir dosyada ağırlaştırıcı olarak kabul edilebilir, çünkü fiilin işleniş tonu farklıdır. Savunmanın görevi bu nüansı mahkemeye anlaşılır biçimde sunmaktır.

Bent kabul edilmediğinde

Canavarca his bendi düştüğünde başka bir nitelikli hâl de yoksa TCK 81 uygulanır. Bu durumda öldürme kastının varlığı yine tartışılabilir: ölümü öngörüp kabullenen kişi olası kastla hareket etmiş sayılır ve müebbet gerektiren suçlarda ceza yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapse iner (TCK 21/2). Kast hiç yoksa suç başka bir hükme kayar. Bu yüzden canavarca his tartışması kast tartışmasından ayrı yürütülmez. Olası kast ile bilinçli taksirin farkı için ayrı yazıya bakabilirsiniz.

Ceza ve süreç

Bent kabul edilirse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir. Düşerse ve başka bent yoksa TCK 81 uygulanır, ceza müebbet olur. Dava ağır ceza mahkemesinde görülür (5235 m. 12); kasten öldürme CMK 100/3 katalog suçu olduğundan ilk günlerde tutuklama sık karşılaşılan bir sonuçtur. Genel bilgi için kasten öldürme cezası ve nitelikli hâller yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dosyanız için

Canavarca his iddiasının dayanağı genellikle otopsi raporudur ve rapor ne kadar erken incelenirse savunma o kadar iyi hazırlanır. Dosyanızın ayrıntısına göre neyin tartışılabileceğini görüşmek için bizi telefonla arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. İletişim sayfasından ulaşabilir, ceza hukuku sayfasına göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dayanak mevzuat

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 29, 62, 81, 82
• 5235 sayılı Kanun m. 12
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 100

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.