KISACA
- Kart bilgisi kopyalamaya yarayan cihazı imal eden, satan, nakleden, depolayan veya bulunduran kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası verilir (TCK 245/A).
- Kopyalanan bilgiyle sahte kart üretilirse TCK 245/2'ye göre üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para cezası gündeme gelir.
- Üretilen sahte kartla para çekmek ya da alışveriş yapmak TCK 245/3 kapsamında dört yıldan sekiz yıla kadar hapis gerektirir.
- Skimmer takmak tek başına bir suç tipi olarak yazılmamıştır; eylem, dosyadaki delile göre bu üç madde arasında nitelendirilir.
- Cihaz bulundurma suçunda üst sınır üç yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır.
ATM kart kopyalama cihazı, yani yaygın adıyla skimmer, bir kartın manyetik şeridindeki ve tuş takımından girilen şifre bilgisini kaydeden düzenektir. Böyle bir cihazı bulunduran kişiye uygulanan madde TCK 245/A'dır: bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası. Cihazla toplanan bilgiyle sahte kart yapılıp kullanıldığında ise cezalar yükselir ve dosya TCK 245/2 ile 245/3'e kayar.
Aşağıda cihazın kendisinin, onunla elde edilen kartın ve kartla yapılan çekimin nasıl ayrı ayrı değerlendirildiğini bulabilirsiniz.
Cihaz suçu: TCK 245/A
TCK 245/A, “bir cihazın, bilgisayar programının, şifrenin veya sair güvenlik kodunun” suç işlemek için yapılması veya oluşturulması durumunu cezalandırır. Burada yalnızca bilişim suçları değil, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenebilen diğer suçlar da kapsamdadır. Fiilin yelpazesi geniştir: imal eden, ithal eden, sevk eden, nakleden, depolayan, kabul eden, satan, satışa arz eden, satın alan, başkalarına veren ya da bulunduran kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası alır.
Dikkat çeken nokta şu: cihazı kullanmak şart değildir. Evde bulunan, depoda saklanan, internetten satın alınmış ama hiç takılmamış bir skimmer de bu suçu oluşturabilir. Savunma tarafında ise cihazın gerçekten bu amaçla yapılıp yapılmadığı, yani kanundaki ifadeyle “münhasıran” bu suçların işlenmesi için yapılıp yapılmadığı tartışılır.
Kopyalanan bilgiyle ne yapıldığı önemlidir
Skimmer yalnızca bilgi toplar. Bu bilgi bir kartın üzerine yazıldığında TCK 245/2 devreye girer: başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte kart üretmek üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para cezası gerektirir. Sahte kartı satmak, devretmek, satın almak ve kabul etmek de aynı fıkrada sayılmıştır.
Üretilen kartla para çekmek ya da alışveriş yapmak ise TCK 245/3'tür: dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası. Fıkra, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmuyorsa uygulanır. Bu ayrımı daha ayrıntılı görmek için sahte kart üretmek ve kullanmak makalesine bakabilirsiniz.
Üç aşama, üç ayrı soru
Bir dosyada çoğu zaman şu üç aşama birbirinden ayrılır. Birincisi cihazın kurulması: ATM'ye ya da bir ödeme noktasına takılan düzenek. İkincisi bilginin kopyalanması ve saklanması. Üçüncüsü sahte kartın üretilip kullanılması.
Her aşamada farklı bir kişi olabilir. Cihazı takan kişi ile kartı üreten ve kullanan kişinin ayrı olması halinde, kim hangi fiilden sorumlu olacak sorusu doğar. TCK 37 gereği fiili birlikte gerçekleştirenlerin her biri o suçun faili olarak sorumlu olur; başkasını araç olarak kullanan da faildir. Üç veya daha fazla kişi ve örgüt gibi artırım nedenleri yalnızca ilgili suçlarda sayılmıştır, bu yüzden hangi maddenin uygulandığını önce belirlemek gerekir.
Süre, mahkeme ve zamanaşımı
245/A'da üst sınır üç yıldır. Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK 66/1-e). Üretme ve kullanma fıkralarında üst sınır yediyle sekiz arasında olduğu için süre on beş yıla çıkar (TCK 66/1-d). Durma ve kesilme hâlleri süreleri değiştirebilir.
Hepsinde dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Suç işlendiği yer mahkemesi yetkilidir; mağdurun yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olabilir (CMK 12/6).
Varsayımsal bir örnek
Varsayımsal bir örnek düşünelim: Bir ATM kabininde kamera ve takma bir kart okuyucu fark ediliyor. Güvenlik görüntülerinde bir kişi bir akşam cihazı takıyor, ertesi gün alıyor. Bir hafta sonra aynı kişinin bagajında kart yazıcı ile boş kartlar bulunuyor. Savcılık bu eylemleri tek bir plan olarak mı değerlendirecek, her biri için ayrı fıkra mı uygulayacak? Cihazın niteliği, kişinin takma anındaki rolü, kayıtlı bilginin nereye aktarıldığı ve bulunan kartların hangi hesaplarla ilişkili olduğu bu soruyu belirler. Tahmin yürütmek mümkün değildir.
Sık yapılan hatalar
Bazı kişiler cihazı “yalnızca satın aldım, kullanmadım” diyerek geçiştirir. Oysa 245/A satın almayı ve bulundurmayı ayrıca sayar. Bir diğer hata, ifade vermeden önce cihazı veya telefonu temizlemeye çalışmaktır; dijital incelemede kalıntı kalabilir ve bu durum şüpheyi artırır.
Soruşturmada banka hesabı 48 saate kadar askıya alınabilir (CMK 128/A); askıyı kaldırtmak için başsavcılığa başvurulur. Hesabın sizin dışınızda bir kullanıma açık olup olmadığı, para hareketlerinin nereden geldiği hesap sahibi olarak öncelikle açıklayabileceğiniz noktalardır.
Sahte kart bulunmasıyla cihaz arasındaki bağ
Soruşturmanın ilk sorusu çoğu zaman şudur: bulunan cihaz, kart ve bilgi dosyası birbirine bağlanabiliyor mu? Cihazdaki veri kayıtları, ATM kameralarındaki görüntüler ve banka kayıtları bu bağı kurmak için kullanılır. Bağ kurulamazsa her fiil ayrı değerlendirilir ve ağır fıkralar uygulanamayabilir.
Bu yüzden elinizde bulunan eşyanın sahipliğine, hangi tarihte nereden alındığına ve cihazın çalışır durumda olup olmadığına dair belgeler önem taşır. Bilirkişi incelemesi isteniyorsa raporun içeriğine itiraz edilebilir.
Tutuklama ve hesap bloke tartışması
Skimmer dosyalarında kolluk çoğu zaman aynı anda birden fazla kişiyi gözaltına alır. Her şüpheli için ayrı ayrı rol, ayrı ayrı delil aranması gerekir; başkasının fiilinden otomatik sorumluluk yoktur. Tutuklama kararı ancak kuvvetli şüphe ve tutuklama nedeni birlikte varsa verilebilir ve hâkim adli kontrolün yeterli olup olmadığını gerekçelendirmelidir.
Hangi aşamada aranmalı
Gözaltı ya da ifade çağrısı geldiyse, ilk saatlerde söylenenler dosyanın seyrini belirler. Kolluk ifadesinden önce avukatla görüşmek hakkınızdır. Telefonla arayarak ya da WhatsApp'tan yazarak durumunuzu anlatabilirsiniz; iletişim sayfasında bilgiler var. Ceza hukuku alanındaki çalışmalar için ceza hukuku sayfasına, süreçle ilgili bilişim suçlarında tutuklama ve adli kontrol ve bilişim suçlarında hapis cezası ertelenir mi yazılarına bakabilirsiniz. Cezanın tam miktarı dosyadaki delillere bağlıdır, sonuç vaat edilemez.
Sık sorulan sorular
Skimmer bulundurmanın cezası nedir?
Kart bilgisini kopyalamak için yapılmış bir cihazı imal etmek, ithal etmek, satmak, nakletmek, depolamak ya da bulundurmak TCK 245/A uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası gerektirir. Cihazı hiç kullanmamış olmak suçu ortadan kaldırmaz.
ATM'ye skimmer takarken yakalanırsam hangi suçtan yargılanırım?
Eylem dosyanın şekline göre değerlendirilir. Cihaz bulundurma 245/A'ya girer. Kopyalanan bilgiyle sahte kart üretildiyse 245/2, o kartla işlem yapıldıysa 245/3 devreye girer. Takma anında yakalanmak, bu maddelerden hangisinin sonraki aşamada uygulanacağını etkiler.
Skimmer ile ilgili olarak etkin pişmanlıktan yararlanılır mı?
TCK 245/5 etkin pişmanlık hükümlerini yalnız birinci fıkra için uygular. 245/A ve sahte kart fıkraları kapsamda değildir. Yine de zararın giderilmesi ve cihazın teslimi mahkemenin takdirinde değerlendirilebilir.
Cihaz bulundurma suçunda gözaltı kaç gün sürebilir?
Gözaltı kural olarak yakalama anından başlayarak yirmi dört saati geçemez (CMK 91). Toplu işlenen suçlarda savcı, delil toplamada güçlük ya da şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün daha uzatabilir.
Hesaplarım askıya alındı, ne yapabilirim?
Kart kötüye kullanma şüphesinde banka veya ödeme kuruluşu hesabı 48 saate kadar askıya alabilir (CMK 128/A). Hesap sahibi, askının kaldırılması için başsavcılığa başvurabilir ve savcı yirmi dört saat içinde karar verir (CMK 128/A-2). Askı süresi içinde suça konu menfaate el konulabilir; bu yüzden belgelerle birlikte hızla başvurmak gerekir.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 66, 245, 245/A
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 91, 128/A
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.