KISACA
- Hakaret suçu şikâyete bağlı olsa bile CMK 253/3 uyarınca uzlaştırma kapsamı dışındadır; bu kural TCK 125'in tamamı için geçerlidir.
- Uzlaştırmanın yerini önödeme almıştır: TCK 75/6 hakareti (kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl hariç) önödeme kapsamına alır.
- Hakaret aynı mağdura karşı uzlaşmaya tabi bir suçla birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz; yalnız önödeme kapsamındaki suçla uzlaştırmaya tabi suç bir arada ise uzlaştırmaya tabi suç bakımından uzlaşma yapılır.
- Şikâyetten vazgeçme hâlinde (kamu görevlisine görevinden dolayı olan hâl hariç) hakaret davası düşer (TCK m. 73/4).
- Uzlaştırma teklifi aldıysanız teklif muhtemelen birlikte işlendiği öne sürülen başka bir suça ilişkindir; hangi suça ait olduğuna bakın.
Kısa cevap: hayır. Hakaret şikâyete bağlı bir suçtur, ama CMK 253/3 şikâyete bağlı olsa bile hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini açıkça yazar. Eve bir uzlaştırma bildirimi geldiyse sebebi çoğunlukla hakaretin kendisi değil, dosyadaki başka bir suçtur ya da elinizdeki kâğıt önödeme teklifidir. Bu ayrımı bilmek, doğru süreyi doğru yere harcamanızı sağlar.
Kanun ne diyor
CMK 253/1-a, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı bütün suçları uzlaştırma kapsamına alır. Ardından üçüncü fıkra bir istisna koyar: cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (TCK 123/A) ve hakaret suçunda (TCK 125) şikâyete bağlı olsa bile uzlaştırma yapılamaz. Hakaret bu listeye 2024'te girdi; o zaman yalnız ikinci fıkra, yani mağdura yöneltilen sesli, yazılı ya da görüntülü ileti kapsamındaydı. Aralık 2025'te listedeki ibare maddenin tamamını kapsayacak biçimde genişledi. Eski düzenlemeye göre uzlaşmanın sağlandığı dosyalar için geçici bir madde vardır; bu dosyalar eski hükümlere göre sonuçlanır (CMK geçici madde 8). Dosyanız o tarihten önce başlamışsa durumunuzu ayrıca değerlendirmek gerekir.
Uzlaştırma yerine önödeme
Uzlaştırma kapalı olunca hakaret için başka bir kısa yol açıldı: önödeme. TCK 75/6 hakareti (kamu görevlisine görevinden dolayı olan hâl hariç) önödeme kapsamına alıyor. Savcılık size önödeme teklifini tebliğ eder, tebliğden itibaren on gün içinde teklif edilen miktarı soruşturma giderleriyle birlikte öderseniz hakkınızda kamu davası açılmaz. Taksit de mümkün; bunu on gün içinde talep etmeniz, ödemeyi birer ay aralıkla üç eşit taksitte yapmanız gerekir.
Fark şurada: uzlaştırmada iki taraf birbiriyle anlaşır ve mağdurun rızası aranır. Önödemede mağdurun onayı gerekmez, savcılık tek başına teklif eder. Önödemeye bağlı karardan sonra beş yıl içinde önödemeye tabi bir suçu yeniden işlerseniz teklif edilecek miktar yarı oranında artırılır (TCK m. 75/1).
Hakaret başka suçlarla birlikte geldiyse
Gerçek dosyalar nadiren yalnız hakaretten oluşur. Tartışma sırasında tehdit, yaralama ya da konut dokunulmazlığının ihlali de gündeme gelir. Üçüncü fıkranın ikinci cümlesi burada devreye girer: uzlaştırma kapsamına giren bir suç, aynı mağdura karşı kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Hakaret bu "kapsama girmeyen" suç gibi düşünülebilirdi. Ancak 2025 değişikliğiyle bir ayrım yapıldı: önödeme kapsamındaki bir suçla uzlaştırma kapsamındaki bir suç birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.
Hakaret önödemeye tabi olduğundan, tehdit (TCK 106/1) ya da basit yaralama gibi bir suçla birlikte işlendiğinde o suç için uzlaştırma yapılabilir, hakaret için önödeme teklif edilir. Tehdit ve hakaretin aynı olayda birlikte ceza gerektirip gerektirmediğini ayrı bir yazıda anlattık.
Taraflar anlaşırsa ne olur
Önce şunu netleştirelim: uzlaştırma bir kurumdur, anlaşma ise bir olgudur. Kanun hakarette uzlaştırmacı görevlendirilmesini kapatmıştır; ama iki kişinin kendi aralarında konuşup meseleyi çözmesini yasaklamaz. Önemli olan, bu çözümün hukuken bir sonuç doğurması için doğru biçimde, yani şikâyetten vazgeçme olarak, yazıya dökülmesidir. Sözlü bir "tamam, bırakıyorum" dosyayı kapatmaz.
Uzlaştırma kapalı olsa da hakaret edilen kişi ile sanık kendi aralarında anlaşabilir. Mağdur şikâyetinden vazgeçerse ve sanık vazgeçmeyi kabul ederse kamu davası düşer (TCK m. 73/4). Sanık kabul etmezse vazgeçme onu bağlamaz; yargılama devam eder ve beraat kararı çıkabilir. Birden fazla sanık varsa birinin şikâyetten vazgeçilmesi hepsini kapsar (m. 73/5). Mağdur vazgeçerken şahsi haklarından da ayrıca vazgeçtiğini belirtmişse hukuk mahkemesinde de dava açamaz (m. 73/7); metinde bu açıkça yazılmazsa tazminat hakkı saklı kalır.
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret bu işleyişten ayrıdır. Bu hâlde soruşturma şikâyete bağlı değildir (TCK m. 131/1), dolayısıyla vazgeçme davayı düşürmez; önödeme de kapsam dışıdır. Bu kategoride hâkim sürecin tamamını mağdurun iradesinden bağımsız yürütür.
Uygulamada en sık görülen karışıklık şudur: kişi elindeki evrakın başlığına bakıp "uzlaştırma" kelimesini görür ve hakaretin de bu kapsamda olduğunu sanır. Oysa evrakın hangi suça ve hangi fıkraya dayandığı, ilk sayfadaki suç adından ve soruşturma numarasından anlaşılır. Başlığa değil içeriğe bakmak gerekir. Emin olamadığınız her tebligatı, süre dolmadan bir hukukçuya göstermek, kaçırılmış bir sürenin bedelini ödemekten çok daha ucuzdur.
Varsayımsal bir örnek
Varsayımsal bir örnek düşünelim: bir iş yerinde tartışma çıkıyor, çalışan amirine sövüyor ve "seni bulur döverim" diyor. Dosya hem hakaretten hem tehditten açılıyor. Savcılık hakaret için önödeme teklifi gönderiyor, tehdit için ise uzlaştırma bürosuna sevk ediyor. Çalışan önödemeyi ödeyip uzlaştırma teklifine yedi gün içinde cevap vermezse teklif reddedilmiş sayılır ve tehdit yönünden kovuşturma sürer. Burada sonuç tahmini yok; asıl bilgi, iki suçun ayrı rejimlere tabi olduğunu görmek.
Bu aşamada yapılan hatalar
Küçük görünen ayrıntılar dosyanın seyrini değiştirebilir.
İlk hata, kâğıdın türünü karıştırmak. Önödeme tebliği ile uzlaştırma teklifi görünüş olarak benzer, ama süresi, sonucu ve itiraz yolu farklıdır. İkinci hata, hakaretten "uzlaşırız" diye karşı tarafa para vermek: mağdurun vazgeçme dilekçesi vermesi gerekir, yoksa dosya devam eder. Üçüncüsü, ödemeden sonra tazminat davasının kapanmadığını fark etmemek.
Dosyanız için
Elinizdeki tebliğin hangi suça ve hangi usule dayandığını görmeden karar vermeyin. On günlük önödeme süresi ile yedi günlük uzlaştırma cevap süresi kısa ve kaçırıldığında geri dönüşü zor. Durumunuzu anlatmak için iletişim sayfasındaki numaradan arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Daha çok bilgi için hakaret şikâyetinden vazgeçmenin etkisi, uzlaştırma süreci ve ceza hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Önödeme teklifini kabul edip etmemek, itiraz etmek ya da dava yoluyla savunma yapmak aynı kararın üç ayrı yoludur. Cezanın türünü ve önödemenin ayrıntısını hakaret cezası yazısında ele aldık.
Sık sorulan sorular
Hakaret suçunda uzlaştırma yapılır mı?
Hayır. CMK 253/3, soruşturulması şikâyete bağlı olsa bile hakaret suçunda (TCK 125) uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini açıkça söyler. Bu yasak, hakaretin hangi fıkrasından dava açıldığına bakmaksızın uygulanır.
Hakaret için neden uzlaştırma yok ama önödeme var?
Hakaret uzlaştırma kapsamından çıkarıldı, yerine önödeme yolu var. Savcılık sizi önödeme teklifiyle çağırır, on gün içinde ödeme yaparsanız dava açılmaz. Önödeme kamu davasını kapatır, hakaret edilen kişinin tazminat talebini engellemez.
Hakaret şikâyetinden vazgeçilirse dava düşer mi?
Düşer. Hakaret şikâyete bağlı olduğundan mağdurun vazgeçmesi kamu davasını düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m. 73/4). Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette suç şikâyete bağlı olmadığı için bu yol yoktur.
Hem hakaret hem tehdit varsa uzlaştırma yapılır mı?
Aynı mağdura karşı birlikte işlenmişlerse ve biri uzlaştırma kapsamında, diğeri değilse genel kural uzlaşma hükümlerinin uygulanmamasıdır. Hakaret önödeme kapsamında olduğundan, hakaret ile uzlaştırmaya tabi başka bir suç bir arada işlendiğinde uzlaştırmaya tabi suç bakımından uzlaşma yapılabilir (CMK m. 253/3).
Bana uzlaştırma teklifi geldi, hakaretten şikâyet edildim, neden?
Dosyada hakaretin yanında uzlaştırmaya tabi başka bir suç olabilir, ya da hakaret için değil o suç için teklif gelmiş olabilir. Teklifi aldıktan sonra yedi gün içinde cevap vermezseniz reddedilmiş sayılır. Teklifin hangi suça ilişkin olduğunu mutlaka dosyadan öğrenin.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73, 75, 125
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.