KISACA
- Parayı gönderip ürünü alamayan kişi, Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yazılı veya sözlü şikâyette bulunabilir (CMK m. 158).
- Dolandırıcılığın internet sitesi ve banka araç kullanılarak işlenmesi TCK m. 158/1-f kapsamında değerlendirilir; hapis cezası dört yıldan on yıla kadardır.
- CMK m. 128/A, banka ve ödeme kuruluşlarına şüpheli hesabı kırksekiz saate kadar askıya alma imkânı verir; elkonulan menfaat suçtan zarar gören mağdura iade edilebilir.
- Para iadesi için ceza dosyasında davaya katılma ya da hukuk mahkemesinde tazminat davası açılabilir; tazminat zamanaşımı ceza zamanaşımına bağlı olabilir.
- Karşı taraf ticari satıcıysa tüketici hukuku da devreye girer; iki kişi arasındaki satışta tüketici kuralları genellikle uygulanmaz.
Parayı gönderdiniz, satıcı mesajlara cevap vermiyor, ilan silinmiş ya da numara kapalı. Bu noktada ilk sorunuz muhtemelen "para geri gelir mi" olacak, ikinci sorunuz "ne yapmam gerekiyor". İkisinin cevabı da zamana bağlı: elinizdeki en güçlü araç, para başka hesaplara dağılmadan yapılan başvuru.
İlk saatlerde parayı durdurmak
Önce bankanızı arayın ve parayı gönderdiğiniz işlemi bildirin. Hesap numarasının hangi bankaya ait olduğunu işlem dekontundan görebilirsiniz. Bankanız size doğrudan para iadesi yapmak zorunda olmayabilir, ama işlemi bildirmeniz sonraki başvurularda izi korur.
CMK m. 128/A, Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla eklenen bir araç. Nitelikli dolandırıcılık (158/1-f ve l bentleri) ya da banka kartı suçu şüphesinde, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto platformu ilgili hesabı kırksekiz saate kadar askıya alabilir. Askıya alma, hesap sahibine ve başsavcılığa bildirilir. Ardından hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca varsa savcı yazılı emriyle suça konu menfaate elkonulabilir. Elkonulan paranın mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma ya da kovuşturma sırasında iade edilebilir (CMK m. 128/A-5).
Bu mekanizmanın çalışması için banka ve savcılık hızlı bilgilenmeli. Dilekçenize alıcı hesabın IBAN'ını, dekontu ve işlem saatini yazın.
Hangi suça girer
Fiil dolandırıcılıktır: hileli davranışla aldatıp, zarara uğratıp, kendisine ya da başkasına yarar sağlamak. Basit hâli TCK m. 157'de bir yıldan beş yıla kadar hapistir. İkinci el sitesi gibi bir bilişim sistemi ve banka kullanılarak işlenmişse uygulamada çoğunlukla TCK m. 158/1-f gündeme gelir; bu bentte ceza dört yıldan on yıla kadardır ve ayrıca adli para cezası verilir. Yüz yüze buluşup elden verilen bir para ise genellikle 157 kapsamında kalıyor. Bu fark yüz yüze alışverişte dolandırıcılık yazısında ayrıca anlatılıyor.
Bu ayrım mağdur için de sonuç doğuruyor. 157 uzlaştırma kapsamında; yani şüpheli ile uzlaşıp zararı geri alabilirsiniz. 158 kapsamında ise uzlaştırma yok ve dosya savcılıkça resen yürüyor. Uzlaşmadan söz edildiğinde iddianamedeki madde numarası bu yüzden önemli.
Şikâyet nereye, nasıl yapılır
CMK m. 158'e göre suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılır. Yazılı da olur, tutanağa geçirilmek üzere sözlü de. Adliyedeki suç duyurusu büroları dilekçe ile başvuruyu genelde en hızlı sonuç veren yol olarak görüyor. Şikâyeti e-Devlet üzerinden ya da UYAP Vatandaş Portalı aracılığıyla yapmak da mümkün.
Dilekçede şu bilgiler bulunmalı: ilanın yayınlandığı site ve ilan numarası, satıcının kullanıcı adı, telefon numarası ve eposta adresi, yazışmaların tarih ve saatleri, ödemeyi yaptığınız hesap ve IBAN, ödeme tarihi ve tutarı, ödeme dekontu. Fotoğraf veya ekran görüntüsü olarak yazışmaları ekleyin. Hakkında şikâyet ettiğiniz kişinin adını bilmiyorsanız "kimliği belirsiz şüpheli" diye yazabilirsiniz; hesap sahibi bankadan sorulur.
Savcılık yeterli şüphe bulursa iddianame düzenler, bulmazsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir. Böyle bir karar tebliğ edilirse iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz (CMK m. 173).
Delilleri kaybetmeyin
İlan silinebilir, hesap kapanabilir, mesajlar kaybolabilir. İlk iş olarak şunları kaydedin: ilanın ekran görüntüsü ve bağlantısı, mesajlaşma yazışmaları, telefon numarası ve profil adı, dekont, ödeme sırasında kullandığınız bankacılık uygulamasındaki işlem kaydı. Satıcının gönderdiği sahte kargo takip numarası, sahte kimlik fotoğrafı ya da sahte makbuz varsa onu da saklayın. Ekran görüntüsünü tarih ve saat görünecek şekilde alın.
İlan sitesine de bildirim yapın. Elektronik ticaret kanunu, aracı hizmet sağlayıcıyı kural olarak satıcının içeriğinden sorumlu tutmaz ama hukuka aykırı olduğundan haberdar olduğunda içeriği kaldırmakla yükümlü kılar (6563 sayılı Kanun m. 9). Sitenin satıcı bilgilerini savcılığa ancak talep üzerine vermesi mümkündür; bu yüzden savcılığa verdiğiniz dilekçede ilan numarasını ve platform adını açıkça yazın.
Para iadesi nasıl istenir
Ceza dosyasında üç yol var. Birincisi, hesap askıya alınıp elkonulduysa iade (CMK m. 128/A-5). İkincisi, dava açıldığında kamu davasına katılıp zararınızı talep etmek: mağdur ve suçtan zarar gören, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek davaya katılabilir (CMK m. 237). Üçüncüsü, hukuk mahkemesinde haksız fiile dayalı tazminat davası açmak (TBK m. 49). Tazminat istemi normalde zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar, ancak fiil ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suçsa o süre uygulanır (TBK m. 72). Nitelikli dolandırıcılıkta dava zamanaşımı on beş yıl olduğundan bu hüküm gündeme gelebilir; yine de iki yıllık süreyi kaçırmamak için tazminat davasını geciktirmeyin.
Sanık zararı ödemek isterse, TCK m. 168 uyarınca ceza indirimi kazanabilir; bu sizin için iade ihtimalini yükselten bir etkendir. Şüpheli ve avukatı sizinle iletişime geçebilir. Bir teklifi kabul etmeden önce savcılık dosyasındaki tutarı ve ödenecek tutarı kontrol edin.
Satıcı ticari bir işletmeyse
Karşı taraf sıradan bir kişi değil, ticari amaçla satış yapan biriyse, durum değişir. 6502 sayılı Kanun'a göre tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişidir; satıcı da ticari veya mesleki amaçla hareket edendir (TKHK m. 3). Ürünü teslim etmeyen ticari satıcıya karşı mesafeli sözleşme kuralları (TKHK m. 48) ve tüketici mahkemesi yolu (TKHK m. 73) devreye girebilir. Tüketici mahkemelerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar bunun dışındadır (TKHK m. 73/A). İki bireyin kendi araçlarını ya da eşyalarını sattığı klasik ikinci el ilanı, tüketici işlemi sayılmaz; bu durumda ceza şikâyeti ve genel hukuk yolu öne çıkar.
Sık yapılan hatalar
Mağdurların bir kısmı ilk günlerde satıcıyla yazışmaya devam ediyor, "iade ederim" vaatlerine güveniyor ve haftalar geçiyor. Bu süre içinde hesaptaki para başka hesaplara dağıtılıyor. Bu yüzden bir günlük bekleme bile maliyetli olabilir.
Bir başka hata, satıcıdan yeni bir ödeme istenmesi. "Kargo ücreti", "vergi", "sigorta" adı altında ek ödeme talepleri dolandırıcılığın devamı sayılır; yeni bir ödeme yapmayın. Üçüncü hata, ilanı ve yazışmaları silmek veya telefonu sıfırlamak. Delilleriniz yok olur.
Satıcıyı sosyal medyada teşhir etmek de risklidir. Kimliği doğrulanmamış bir kişinin adını ve fotoğrafını paylaşmak hakaret ya da kişisel verilerin ifşası iddiasına yol açabilir. Önce savcılığa başvurun; teşhir konusunu dolandırıcı diye isim paylaşmak yazısında ayrıca anlattım.
Durumunuzu anlatın
Hesap askıya alma, iade ve şikâyet dilekçesinin içeriği dosyadan dosyaya değişiyor. Ödeme ne zaman yapıldı, hangi bankaya gitti, satıcının kimliği belli mi, bunlar ayrı ayrı sonucu etkiliyor. Durumunuzu anlatmak için arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; iletişim sayfasında bilgiler var. Zaman geçtikçe para izini kaybetmeye başladığı için, ödemeden hemen sonra başvuru yapmak sonucu değiştirebilir. Alanla ilgili genel bilgi için ceza hukuku sayfasına, dilekçe içeriği için dolandırıcılık suç duyurusu yazısına, süreç için dolandırıcılık mağdurunun parayı geri alması yazısına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İkinci el sitesinde para gönderip ürünü almadım, polise mi savcılığa mı gitmeliyim?
İkisine de gidebilirsiniz. CMK m. 158'e göre şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılabilir; yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de olabilir. En kısa yol genellikle adliyedeki suç duyurusu bürosuna dilekçeyle başvurmaktır.
Gönderdiğim para geri alınabilir mi?
Kesin söylemek mümkün değil. Hesap hızlıca askıya alınır ve para henüz başka hesaba aktarılmadıysa elkoyma ve iade mümkün olur (CMK m. 128/A). Para aktarıldıysa takip uzar ve bazen mümkün olmaz. Bu yüzden ilk saatlerde bankayı ve savcılığı birlikte aramak önemlidir.
Satıcıyla yüz yüze buluşmadan satış yaptım, tüketici hakem heyetine başvurabilir miyim?
Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket etmiyorsa, yani sıradan bir kişiyse, tüketici işlemi sayılmadığı için hakem heyeti genellikle yolu değildir. Satıcı işletme ya da düzenli satış yapan biriyse tüketici kuralları gündeme gelir (TKHK m. 3).
İlan sitesi bana karşı sorumlu mu?
Elektronik ticaret kanunu aracı hizmet sağlayıcıyı kural olarak satıcının sunduğu içerikten sorumlu tutmaz, ama hukuka aykırı olduğunu öğrendiğinde içeriği kaldırmakla yükümlüdür (6563 sayılı Kanun m. 9). Şikâyet edip ilanı kaldırtmak ve kayıtları korumasını istemek makuldür.
Savcılık takipsizlik verirse ne yapabilirim?
Kovuşturmaya yer olmadığı kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz (CMK m. 173). İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olay ve delilleri göstermeniz gerekir.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157, 158, 168
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 128/A, 158, 173, 237
- 6502 sayılı Kanun m. 3, 73
- 6563 sayılı Kanun m. 9
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49, 72
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; yazının tarihine dikkat edin.